ตั้ง 3 ข้อสังเกตปมสรรหาตุลาการศาล รธน. - วิปวุฒิฯ แจงปัดเร่งรัด ยันใช้เวลาสรรหานานกว่าปีครึ่ง

วันนี้ (5 พฤษภาคม 2569) ในที่ประชุมวุฒิสภามีวาระการตั้งคณะกรรมาธิการสามัญเพื่อทำหน้าที่ตรวจสอบประวัติ ความประพฤติ และพฤติกรรมทางจริยธรรมของบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ซึ่งคือ ศ. ดร. พล.ต.ต. จักรพงศ์ วิวัฒน์วานิช ศาสตราจารย์คณะตำรวจศาสตร์ โรงเรียนนายร้อยตำรวจ ผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญแทน ศ. ดร.นครินทร์ เมฆไตรรัตน์ ผมอภิปรายตั้งข้อสังเกตต่อกระบวนการสรรหาโดยระบุว่า รู้สึกเสียดายที่คณะกรรมาธิการตรวจสอบประวัติชุดนี้ไม่มีสัดส่วนตัวแทนจากคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิเสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภคเข้าร่วมด้วย ทั้งที่ตำแหน่งตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในสัดส่วนรัฐศาสตร์มีความเกี่ยวโยงกับหน้างานของกรรมาธิการชุดนี้อย่างสำคัญ
.
นอกจากนี้ยังได้หยิบยกประเด็นกระบวนการลงมติของคณะกรรมการสรรหาที่ไม่เป็นเอกฉันท์ โดยมีผู้เห็นพ้อง 6 เสียงและไม่เห็นพ้อง 2 เสียง ซึ่งก่อนหน้านี้มีประเด็นจดหมายสนเท่ห์ที่เปิดเผยต่อสาธารณะท้วงติงเรื่องคุณสมบัติของผู้ได้รับการเสนอชื่อว่าอาจไม่ตรงตามมาตรา 200 (4) แม้จะมีการเชิญผู้ได้รับการเสนอชื่อมาให้ข้อมูลเพิ่มเติมและเจ้าตัวได้ยืนยันความพร้อมแล้วก็ตาม แต่เสียงที่ไม่เห็นพ้อง 2 เสียงนั้นมีนัยสำคัญอย่างยิ่ง เนื่องจากหนึ่งในนั้นคือประธานศาลฎีกาซึ่งทำหน้าที่เป็นประธานคณะกรรมการสรรหา ที่ไม่เห็นพ้องว่าผู้ได้รับการเสนอชื่อมีคุณสมบัติสอดคล้องกับการเป็นผู้เชี่ยวชาญด้านรัฐศาสตร์หรือรัฐประศาสนศาสตร์
.
ผมยังได้อ้างอิงถึงรัฐธรรมนูญ มาตรา 203 วรรค 6 ที่ระบุให้กระบวนการสรรหาเน้นไปที่การปรึกษาหารือมากกว่าการลงคะแนนซึ่งสอดคล้องกับความมุ่งหมายของคณะกรรมการร่างรัฐธรรมนูญ แต่รายงานที่เปิดเผยกลับระบุเพียงการลงมติและเหตุผลประกอบสั้น ๆ แม้การปรึกษาหารืออาจเป็นความลับแต่ทั้งรัฐธรรมนูญและพระราชบัญญัติประกอบรัฐธรรมนูญว่าด้วยวิธีพิจารณาคดีของศาลรัฐธรรมนูญ มาตรา 13 ก็ไม่ได้บัญญัติไว้ว่าต้องเป็นความลับ
.
นอกจากนี้เมื่อพิจารณาตามรัฐธรรมนูญ มาตรา 129 วรรค 6 รายงานของกรรมาธิการต้องเปิดเผยต่อสาธารณะเพื่อความโปร่งใส แต่ตามข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา ข้อ 110 ที่ระบุให้ทำรายงานบางส่วนเป็นรายงานลับได้นั้น ปัจจุบันกลับพบว่าในส่วนที่เปิดเผยต่อสาธารณะมีเพียงหน้ากระดาษ A4 1 หน้าที่เป็นประวัติการศึกษาและการทำงานโดยย่อ พร้อมด้วยข้อกฎหมายอ้างอิงและแบบฟอร์มประเมินจริยธรรมเปล่า ๆ ที่ไม่มีการลงรายละเอียดใด ๆ ผมจึงเรียกร้องให้คณะกรรมการสรรหาและคณะกรรมาธิการตรวจสอบประวัติเปิดเผยเนื้อหาส่วนใหญ่โดยเฉพาะกระบวนการปรึกษาหารือให้ประชาชนได้รับทราบ เพื่อสร้างความกระจ่างว่าเหตุใดเสียง 6 เสียงจึงเห็นว่ามีคุณสมบัติตรงตามกำหนด แตกต่างจากอีก 2 เสียงที่เห็นแย้ง
.
ด้านวุฒิชาติ กัลยาณมิตร สมาชิกวุฒิสภาและเลขานุการคณะกรรมาธิการวิสามัญกิจการวุฒิสภา (วิปวุฒิสภา) ได้ตอบชี้แจงผมในทุกประเด็น โดยอธิบายถึงสาเหตุที่ไม่มีตัวแทนจากคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองฯ ว่าเดิมทีเคยมีการหารือให้ใช้วิธีโหวต แต่ที่ประชุมมองว่าอาจเป็นการบล็อกโหวต วิปวุฒิสภาจึงตกลงให้ใช้วิธีเรียงลำดับคณะแทน ซึ่งในครั้งนี้ลำดับไม่ตรงกับคิวของคณะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองฯ พอดี
.
ส่วนประเด็นมติที่ไม่เป็นเอกฉันท์ 6 ต่อ 2 เสียงนั้นจากการตรวจสอบรายงานพบว่า กรรมการสรรหา 2 ท่านที่ไม่ได้ให้ความเห็นชอบผู้ได้รับการเสนอชื่อรายนี้เป็นเพราะได้ไปเสนอชื่อและให้ความเห็นชอบบุคคลอื่น ดังนั้นเมื่อถึงขั้นตอนการรับรองรายงานการประชุม กรรมการแต่ละท่านจึงต้องยืนยันมติตามจุดยืนเดิมของตนเอง โดยทุกคนมีสิทธิ 1 เสียงเท่ากันหมดแม้กระทั่งประธานคณะกรรมการสรรหา
.
นอกจากนี้วุฒิชาติยังได้ใช้เวลาเพื่อชี้แจงและปฏิเสธข่าวจากสื่อมวลชนที่ระบุว่าวุฒิสภากำลังเร่งรัดกระบวนการตั้งคณะกรรมาธิการ โดยชี้ให้เห็นถึงกรอบเวลาว่าการสรรหาตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในสาขานี้ใช้เวลายืดเยื้อมานานถึงหนึ่งปีครึ่งตั้งแต่ช่วงเดือนพฤศจิกายน 2567 เนื่องจากผู้สมัครมักได้เสียงรับรองไม่ถึง 2 ใน 3 หรือไม่ผ่านความเห็นชอบจากวุฒิสภาในรอบก่อนหน้า สำหรับในรอบล่าสุดนี้กระบวนการรับสมัครก็ต้องขยายเวลาจากปกติ 15 วันเป็น 45 วันเนื่องจากในช่วงแรกมีผู้มาสมัครค่อนข้างน้อย อีกทั้งกำหนดการเดิมที่จะบรรจุวาระเข้าสู่ที่ประชุมวุฒิสภาในช่วงวันที่ 27 หรือ 28 เมษายนก็ต้องถูกเลื่อนออกไปเนื่องจากคณะกรรมการสรรหาได้รับการร้องเรียนเข้ามาภายหลังหมดเวลารับเรื่อง แต่คณะกรรมการสรรหาก็ไม่ได้ละเลยและขอชะลอเรื่องเพื่อรับไว้พิจารณา ทำให้ต้องเลื่อนการรับรองรายงานการประชุมจากวันที่ 24 เมษายนมาเป็นวันที่ 29 เมษายนแทน ซึ่งสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภาได้ประสานงานอย่างใกล้ชิดและปรับเลื่อนวาระตามความเหมาะสม กระบวนการทั้งหมดจึงเป็นการทำงานอย่างเป็นระบบและรัดกุม ไม่ได้มีการเร่งรัดแต่อย่างใด