เทวฤทธิ์ มณีฉาย

ภาพคลื่นมนุษย์มหาศาลที่หลั่งไหลเข้าสู่สถานีขนส่งผู้โดยสารและขบวนรถที่ติดขัดยาวเหยียดบนถนนสายหลักมุ่งหน้าสู่ภูมิภาคต่าง ๆ คือมุมมองที่คุ้นตาในทุกเทศกาลสงกรานต์ ในด้านหนึ่งนี่คือช่วงเวลาแห่งการเฉลิมฉลองและการคืนสู่บ้านเกิด แต่หากมองทะลุรอยยิ้มของการพบปะกันระหว่างครอบครัว ปรากฏการณ์นี้กำลังทำหน้าที่เป็นกระจกสะท้อนให้เห็นถึงความเหลื่อมล้ำเชิงโครงสร้างของสังคมไทยอย่างชัดเจนที่สุด . การเดินทางกลับภูมิลำเนาของคนนับล้านนับเป็นบทพิสูจน์ถึงความล้มเหลวของการกระจายอำนาจและการกระจายความเจริญ เมื่อศูนย์กลางทางเศรษฐกิจ ทุน และโอกาสถูกผูกขาดไว้ที่เมืองหลวงและเขตอุตสาหกรรมเพียงไม่กี่แห่ง ประชาชนจึงถูกบีบบังคับให้ต้องกลายสภาพเป็น "แรงงานอพยพ" ทิ้งบ้านเกิดเมืองนอนเพื่อแลกกับค่าจ้างที่พอจะหล่อเลี้ยงชีวิตและส่งเสียครอบครัวที่รอคอยอยู่เบื้องหลัง . พวกเขาเหล่านี้คือ "ประชากรแฝง" ผู้ขับเคลื่อนกลไกเศรษฐกิจในเมืองใหญ่ เป็นฟันเฟืองสำคัญในโรงงานอุตสาหกรรม เป็นผู้สร้างตึกระฟ้าและเป็นผู้ให้บริการในทุกมิติของชีวิตคนเมือง คาดว่ามีมากกว่า 8.4 ล้านคน เฉพาะในกรุงเทพฯมีเกือบ 3 ล้านคน ทว่าในสายตาของโค...

ประชาชนจำนวนมากที่สถานีขนส่งผู้โดยสาร พร้อมด้วยหีบห่อสิ่งของ และสายตาที่รอคอยรถโดยสารด้วยความหวังว่าจะกลับภูมิลำเนาไปพบญาติพี่น้องที่นานทีปีหนจะได้เจอกัน เพราะ “บ้าน” คือพื้นที่ปลอดภัยสำหรับพวกเขา คือที่ที่พวกเขาจะได้รับอ้อมกอดอันคุ้นเคย . ข้อมูลจากธนาคารแห่งประเทศไทยในปี 2564 ระบุว่ามีแรงงานจากภูมิภาคจำนวนอย่างน้อย 4 ล้านคน เคลื่อนย้ายไปทำงานที่ กทม. และภาคกลาง โดยอันดับหนึ่งเป็นแรงงานจากอีสานมากถึง 2.8 ล้านคน รองลงมาเป็นแรงงานจากภาคเหนือและภาคใต้จำนวน 9 แสนคนและ 3 แสนคน ตามลำดับ และในระยะหลังพบว่า แรงงานจำนวนไม่น้อยที่เคลื่อนย้ายออกนอกภูมิภาคเป็นคนรุ่นใหม่ (ช่วงอายุ 15-30 ปี) ที่จบการศึกษาขั้นต่ำปริญญาตรี . ขณะเดียวกันจากผลการสำรวจภาวะการทำงานของประชากร ระหว่างเดือนมกราคม – มีนาคม พ.ศ. 2567 พบว่ากรุงเทพมหานครมีจำนวนประชากรที่มีอายุ 15 ปีขึ้นไป 7,885,490 คน เป็นผู้อยู่ในกำลังแรงงาน 5,829,902 คน และเป็นผู้อยู่นอกกำลังแรงงาน 2,055,588 คน นั่นเท่ากับว่ากำลังแรงงานจากภูมิภาคที่เป็น “ประชากรแฝง” มีจำนวนเกือบเทียบเท่ากำลังแรงงานที่เป็นประชากร กทม. และมีคุณค่าและศักดิ์ศรีที่เท่าเทียมกัน . ใ...