เทวฤทธิ์ มณีฉาย

  วันที่ 31 ตุลาคมของทุกปีเป็นวันแห่งการรำลึกถึง “นวมทอง ไพรวัลย์” คนขับรถแท็กซี่สามัญชนผู้กล้าที่ลุกขึ้นต่อต้านอำนาจรัฐประหารด้วยชีวิตและสวัสดิภาพของตนเอง เพื่อยืนยันว่าประชาชนธรรมดาก็สามารถปกป้องประชาธิปไตยได้ . ผมรำลึกถึงนวมทองในฐานะผู้ซื่อสัตย์ต่ออุดมการณ์ เขาไม่ได้ต่อสู้เพื่อตัวเอง แต่เพื่อตอบโต้คำสบประมาทของผู้ยึดอำนาจว่า “ไม่มีใครมีอุดมการณ์มากขนาดยอมพลีชีพได้” ทว่าคำตอบของเขาไม่ใช่เพียงคำพูดแต่คือการกระทำโดยเอาชีวิตมายืนยัน . วันนี้เวลาผ่านมากว่า 19 ปีแต่คำถามนั้นยังคงก้องอยู่ในสังคมไทย เราอาจไม่ต้องขับแท็กซี่พุ่งชนรถถังหรือเสียสละชีวิตเหมือนลุงนวมทอง แต่เราทุกคนสามารถสานต่ออุดมการณ์ด้วยการยืนหยัดบนจุดยืนเดียวกันได้ จุดยืนที่ไม่ยอมรับอำนาจนอกระบบ จุดยืนที่ไม่ยอมให้การรัฐประหารกลายเป็นเรื่องปกติของประเทศนี้ . นอกจากจัดกิจกรรมรำลึกเพื่อไม่ให้ลืมเลือนแล้ว สิ่งที่ควรทำต่อเพื่อล้มล้างผลพวงการรัฐประหารและฟื้นฟูประชาธิปไตย ประกอบด้วย . 1. สำหรับเรื่องราวของลุงนวมทอง และเรื่องราวของสามัญชนที่ต่อสู้เพื่อประชาธิปไตยควรถึงจารึกทั้งในแบบเรียน ในสถานที่สำคัญของอำนาจอธิปไตยที่สะท้อนอำนาจ...

วันที่ 31 ตุลาคมของทุกปีเป็นวันแห่งการรำลึกถึงชายคนหนึ่ง ผู้ซึ่งมิได้มีตำแหน่งใหญ่โตทางการเมือง มิได้มีอำนาจในมือ แต่มีหัวใจที่ยิ่งใหญ่กว่าใครหลายคน ชื่อของเขาคือ “นวมทอง ไพรวัลย์” ผู้กล้าที่ลุกขึ้นต่อต้านอำนาจรัฐประหารด้วยชีวิตและสวัสดิภาพของตนเอง เพื่อยืนยันว่าประชาชนธรรมดาก็สามารถปกป้องประชาธิปไตยได้ . ผมรำลึกถึงนวมทองในฐานะผู้ซื่อสัตย์ต่ออุดมการณ์ เขาไม่ได้ต่อสู้เพื่อตัวเอง แต่เพื่อตอบโต้คำสบประมาทของผู้ยึดอำนาจว่า “ไม่มีใครมีอุดมการณ์มากขนาดยอมพลีชีพได้” ทว่าคำตอบของเขาไม่ใช่เพียงคำพูดแต่คือการกระทำโดยเอาชีวิตมายืนยัน . วันนี้เวลาผ่านมากว่า 19 ปีแต่คำถามนั้นยังคงก้องอยู่ในสังคมไทย เราอาจไม่ต้องขับแท็กซี่พุ่งชนรถถังหรือเสียสละชีวิตเหมือนลุงนวมทอง แต่เราทุกคนสามารถสานต่ออุดมการณ์ด้วยการยืนหยัดบนจุดยืนเดียวกันได้ จุดยืนที่ไม่ยอมรับอำนาจนอกระบบ จุดยืนที่ไม่ยอมให้การรัฐประหารกลายเป็นเรื่องปกติของประเทศนี้ . แม้ผมจะไม่เห็นด้วยกับการใช้ชีวิตเพื่อจุดไฟในสังคม แต่ก็ไม่ใช่เหตุที่ปฎิเสธความแน่วแน่และเสียสละของลุงนวมทอง ผมเคารพอย่างยิ่งและขอยืนยันว่าการเสียสละของนวมทองจะไม่สูญเปล่า . วันนี้เ...

  วานนี้ (28 ตุลาคม 2568) ผมได้อภิปรายรายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี 2567 ขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ Thai PBS . ท่ามกลางอุตสาหกรรมสื่อที่แข่งขันกันอย่างดุเดือด เรามีสื่อขนาดใหญ่จำนวนมากที่มีอิทธิพลต่อทิศทางข้อมูลข่าวสารและเป้าหมายของสังคม เราไม่ได้ปรามาสหรือดูแคลนสื่อเหล่านั้นที่ทำงานเพื่อตอบสนองกระแสสังคม แต่ในท่ามกลางสื่อนับร้อย Thai PBS คือองค์กรที่ยังคงยืนอยู่ในฐานะสื่อสาธารณะอย่างแท้จริงที่นำเสนอข้อมูลที่แตกต่าง ทั้งในด้านประเด็น แหล่งข่าว และเรื่องเล่าที่มาจากประชาชนผู้เป็นเจ้าของปัญหาในพื้นที่ . สิ่งหนึ่งที่ผมมองเห็นชัดคือ Thai PBS ทำงานแบบ “กัดไม่ปล่อย” การรายงานข่าวเชิงตรวจสอบต่อประเด็นที่อาจถูกลืมเลือนไป พร้อมยืนยันความรับผิดชอบของผู้เกี่ยวข้อง แม้เมื่อกระแสสังคมจะไหลเร็วเพียงใด Thai PBS ก็ยังยืนหยัดไล่ตามประเด็นสาธารณะอย่างต่อเนื่อง . อัตลักษณ์สำคัญประการหนึ่งคือความเป็นอิสระจากทุนเอกชน ทำให้ Thai PBS กล้าสะท้อนความจริงถึงบริษัทใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับปัญหาสาธารณะ ตัวอย่างเช่นการรายงานเรื่องของปลาหมอคางดำในพื้นที่ยี่สาร อัมพวา จังหวัดสมุท...

  วันนี้ (28 ตุลาคม 2568) ผมได้ร่วมอภิปรายรายงานประจำปี 2567 ของสำนักงานศาลรัฐธรรมนูญใน 2 ประเด็น ซึ่งทั้งสองประเด็นนี้เกี่ยวข้องกับความเชื่อมั่นของประชาชนต่อองค์กรตุลาการรัฐธรรมนูญอันเป็นหัวใจสำคัญของหลักนิติธรรมในระบอบประชาธิปไตย . 1. ตัวชี้วัดความเชื่อมั่นของสาธารณชนต่อการอำนวยความยุติธรรม . สำนักงานศาลรัฐธรรมนูญได้วางแผนปฏิบัติราชการ 5 ปี ตั้งแต่ปี 2566 ถึง 2570 โดยกำหนดเป้าประสงค์ข้อที่ 4 คือ “ประชาชนมีความเชื่อมั่นต่อการอำนวยความยุติธรรมของศาลรัฐธรรมนูญ” หากพิจารณาในเอกสารประกอบงบประมาณฉบับที่ 3 เล่มที่ 15 ของปี 2568 จะเห็นว่ามีการกำหนดตัวเลขร้อยละ 85 เป็นระดับศรัทธาที่ตั้งเป้าไว้สำหรับปี 2567 . ผมตั้งคำถามว่ามีการติดตามประเมินผลอย่างไร ตัวชี้วัดดังกล่าวบรรลุผลไปมากน้อยเพียงใด เพราะรายงานประจำปีที่เสนอให้สภาครั้งนี้ยังไม่ปรากฏข้อมูลเหล่านั้นอย่างเพียงพอ ทั้งที่ปีงบประมาณ 2566 และ 2567 ผ่านมาแล้ว . ยิ่งไปกว่านั้นผลสำรวจของนิด้าโพลเมื่อวันที่ 25 - 26 พฤศจิกายน 2567 ภายหลังคำวินิจฉัยยุบพรรคก้าวไกลในเดือนสิงหาคม พบว่าร้อยละ 61.30 ของประชาชนมองว่าโทษยุบพรรคไม่ใช่มาตรการที่เหมาะสมแ...

วันนี้ (28 ตุลาคม 2568) ผมได้ร่วมอภิปรายร่างพระราชบัญญัติสร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. … ซึ่งสภาผู้แทนราษฎรลงมติเห็นชอบแล้ว ซึ่งผมได้สะท้อนมุมมองสำคัญเกี่ยวกับความขัดแย้งทางการเมืองที่ดำเนินมากว่า 20 ปี และชะตากรรมของประชาชนผู้ที่ออกมาแสดงออกทางการเมืองทั้งในฐานะผู้ชุมนุมและผู้ใช้สิทธิตามรัฐธรรมนูญที่ต้องเผชิญการดำเนินคดีจำนวนมาก . ประเด็นหลักที่ผมหยิบยกขึ้นมาคือ เหตุผลที่ระบุไว้ในทั้งสามร่างกฎหมาย ซึ่งแม้สองร่างจะตกไปแต่มีเจตนารมณ์ที่คล้ายคลึงกัน กล่าวคือ ผู้ที่ถูกกล่าวหาเหล่านี้ไม่ได้มีเจตนาชั่วร้าย มิได้แสวงหาประโยชน์ส่วนตน หากเป็นการแสดงออกเพื่อเรียกร้องจากรัฐ เพื่อสังคม และเพื่อประเทศชาติ เป็นปฏิกิริยาต่อการใช้อำนาจรัฐ ทั้งจากรัฐบาลพลเรือนและรัฐบาลที่มาจากการรัฐประหาร หลายคนสูญเสียอิสรภาพ และบางคนต้องสูญเสียชีวิตเพื่อให้ประเทศกลับมาสู่ระบอบปกติจนมีสภาที่ทำหน้าที่พิจารณากฎหมายฉบับนี้ในวันนี้ . เจตนารมณ์ของกฎหมายจึงมุ่งเยียวยาคนที่ต่อสู้เพื่อการเปลี่ยนผ่านสู่สังคมที่สงบและปรองดอง สิ่งที่กฎหมายมองเห็นตรงกันคือการยอมรับว่าความเคลื่อนไหวของประชาชนเป็นผลจากการดำเนินนโยบายของรัฐในห้วงเวล...

วันนี้ (27 ตุลาคม 2568) ผมได้อภิปรายสงวนคำแปรญัตติในวาระการพิจารณาร่างพระราชบัญญัติลักษณะปกครองท้องที่ฯ ซึ่งผ่านการตรวจพิจารณาจากคณะกรรมาธิการแล้ว โดยมุ่งเน้นประเด็นสำคัญเรื่องการ “ปรับลดระยะเวลาโทษแบน” ผู้ที่เคยต้องโทษทางอาญาและประสงค์จะลงสมัครเป็นผู้ใหญ่บ้านหรือกำนัน (บัญชี ข.) . สาระสำคัญของร่างกฎหมายฉบับนี้เกิดจากคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 5/2567 ซึ่งเห็นว่าบทบัญญัติบางส่วนของกฎหมายเดิมมีอายุยืนยาวกว่าศตวรรษและไม่สอดคล้องกับสภาพสังคมปัจจุบัน การกำหนดโทษแบนตลอดชีวิตถือเป็นการปิดกั้นโอกาสโดยไม่คำนึงถึงความเปลี่ยนแปลงของยุคสมัยใหม่ . เดิมทีกฎหมายกำหนดให้ผู้กระทำผิดบางฐานความผิด เช่น คดียาเสพติด คดีที่ดินและป่าไม้ อาวุธปืน หรือคดีเกี่ยวกับการทวงหนี้ ฯลฯ ถูกแบนไม่ให้ลงสมัครตำแหน่งผู้ใหญ่บ้านหรือกำนันเป็นระยะเวลานานถึง 10 ปีนับจากวันที่พ้นโทษ ซึ่งผมเห็นว่าไม่สอดคล้องกับหลักการลงโทษเพื่อฟื้นฟูในปัจจุบัน . ในปัจจุบันหลักการราชทัณฑ์ของประเทศไทยได้ปรับเปลี่ยนสู่การลงโทษเพื่อฟื้นฟู “คืนคนดีสู่สังคม” หลักการนี้สะท้อนชัดในวิสัยทัศน์ของกรมราชทัณฑ์ที่มุ่งแก้ไขและพัฒนาพฤติกรรมผู้กระทำผิดให้กลับมา...

วันที่ 25 ตุลาคมของทุกปีกลายเป็นวันแห่งความเจ็บปวดในประวัติศาสตร์ไทย เหตุการณ์ตากใบปี 2547 คือรอยแผลลึกที่ยังคงอยู่ในใจประชาชนในจังหวัดชายแดนใต้และผู้คำนึงถึงหลักสิทธิมนุษยชนทั้งประเทศ เหตุการณ์นั้นมีผู้เสียชีวิต 85 รายทั้งจากการสลายการชุมนุมและการควบคุมตัวอย่างมิชอบระหว่างการขนย้ายผู้ถูกจับกุม หลายร้อยชีวิตถูกละเมิดศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์อย่างร้ายแรง ทว่าเกือบยี่สิบปีที่ผ่านมาความยุติธรรมกลับยังไม่ปรากฏเป็นรูปธรรม . เมื่อเดือนตุลาคม 2567 คดีดังกล่าวได้หมดอายุความอย่างเป็นทางการ ผู้ที่กระทำผิดในเหตุการณ์ครั้งนั้นยังไม่เคยต้องรับโทษทางกฎหมายใด ๆ การหมดอายุความจึงเท่ากับการปิดประตูความยุติธรรมต่อหน้าญาติผู้สูญเสียและต่อสังคมไทย คำถามสำคัญจึงตามมาว่าประเทศที่ยึดมั่นหลักนิติรัฐสามารถยอมให้การตายของ 85 ชีวิตกลายเป็นเพียงสถิติทางประวัติศาสตร์ และจะยอมให้ผู้กระทำผิดได้รับโทษ 0 คนเช่นนี้ได้จริงหรือ . เหตุการณ์ตากใบเป็นผลลัพธ์ของโครงสร้างรัฐที่ล้มเหลวในการเคารพสิทธิขั้นพื้นฐานของประชาชน รัฐใช้อำนาจในลักษณะทหารนำมาสู่การละเมิดสิทธิอย่างกว้างขวาง ความจริงและความรับผิดชอบถูกดองไว้ภายใต้การเมืองที...

เมื่อวันที่ 21 ต.ค.ที่ผ่านมา ภายหลังจาก พ.ร.บ.ประชามติฉบับแก้ไขประกาศใช้แล้ว ผมได้มีโอกาสให้สัมภาษณ์กับทางรายการทันข่าววุฒิสภา ถึงการทำประชามติภายใต้เงื่อนไขนี้ มีสิ่งที่น่าสนใจคือ 1. เปลี่ยนเงื่อนไขประชามติที่จะมีข้อยุติจากใช้เสียงข้างมากสองชั้น (Double Majority) กลับไปเป็นเสียงข้างมากธรรมดา (Simple Majority) เหมือนประชามติรับร่างรัฐธรรมนูญวันที่ 7 ส.ค.59 ประเด็นนี้สิ่งสำคัญเพื่อป้องกันเสียงที่เบี่ยงเบนจากคนที่ไม่ต้องการเปลี่ยนแปลง โดยการไม่ไปออกเสียง ตัวอย่างเรื่องรัฐธรรมนูญ หากเราไม่ต้องการให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ ก็เพียงแค่รณรงค์ให้คนไม่ไปใช้สิทธิฯ ก็สามารถเอาเสียงผู้ไม่ออกมาใช้สิทธิปกติอยู่ที่ราว 25-30% ไปเป็นพวกได้เลย ดังนั้นโอกาสที่จะผ่านเกณฑ์เสียงข้างมากแรกคือเกินกึ่งหนึ่งของผู้มีสิทธิฯ หรือราว 26 ล้านเสียงที่ต้องมาใช้สิทธินั้นยากมาก แถมยังเป็นการบิดเบือน การที่คนมามากหรือน้อยควรเป็นเรื่องที่รัฐบาลและกกต.ควรอำนวยความสะดวกมากกว่า 2. ประชาชนสามารถเข้าชื่อออนไลน์เพื่อเสนอคำถามประชามติได้ อันนี้เพื่อให้สอดคล้องกับเทคโนโลยรและการเข้าชื่อเสนอกฎหมายที่ก็ทำได้ 3. ออกเสียงประชาม...

ในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมาปัญหาขบวนการสแกมเมอร์ได้กลายเป็นบาดแผลทางสังคมที่ลึกและซับซ้อนเป็นอย่างมาก เพราะเรื่องนี้ไม่ได้เป็นเพียงอาชญากรรมทางเทคโนโลยีเท่านั้น หากแต่ยังเป็นวิกฤตด้านมนุษยธรรมที่เกี่ยวพันกับการค้ามนุษย์ การละเมิดสิทธิแรงงาน และการล่มสลายของหลักความยุติธรรมระหว่างรัฐกับประชาชน . ทุกวันนี้มีคนไทยและต่างชาติจำนวนไม่น้อยถูกหลอกลวงให้เดินทางไปทำงานต่างประเทศด้วยความหวังว่าจะมีชีวิตที่ดีขึ้น แต่กลับถูกขายต่อให้กับเครือข่ายสแกมข้ามชาติ ถูกยึดเอกสาร เดินทางไม่ได้ ถูกบังคับให้ทำงานหลอกผู้อื่นเพื่อเอาเงินมาไถ่ชีวิตของตนเอง นี่คือการค้ามนุษย์ในรูปแบบใหม่ที่เกิดขึ้นในยุคดิจิทัล ซึ่งผู้กระทำผิดใช้การเติบโตของเทคโนโลยีอย่างก้าวกระโดดและช่องว่างของรัฐรวมถึงการทำธุรกรรมทางออนไลน์เป็นเครื่องมือก่ออาชญากรรมที่นำไปสู่การกดขี่แรงงานอย่างโหดร้าย . อีกด้านหนึ่งเหยื่อของสแกมเมอร์จำนวนมากที่กลับประเทศต้นทางยังคงถูกมองด้วยสายตาแห่งความสงสัย ถูกสอบสวน ถูกตั้งข้อหา หรือถูกตราหน้าว่าร่วมขบวนการ ทั้งที่ในความเป็นจริงหลายคนคือเหยื่อที่ต้องทำงานภายใต้การคุกคาม ความรุนแรง และการบังคับอย่างสิ้นเชิง การลง...

  วันนี้ (20 ตุลาคม 2568) ที่อาคารรัฐสภา ผมได้แถลงกรณีการคุกคามผู้แสดงจุดยืนปกป้องสิทธิมนุษยชนไทย–กัมพูชา โดยระบุว่าจากกรณีของนางอังคณา นีละไพจิตร สมาชิกวุฒิสภาและอดีตกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ (กสม.) รวมถึงนายสุณัย ผาสุข นักวิจัยอาวุโสจากองค์การฮิวแมนไรท์วอทช์ ที่ถูกโจมตีและข่มขู่จากการแสดงความคิดเห็นในประเด็นชายแดน ถือเป็นการคุกคามสิทธิเสรีภาพของบุคคล ซึ่งขณะนี้ทั้งสองได้ร้องขอการคุ้มครองความปลอดภัยแล้ว . ผมได้เรียกร้องให้รัฐบาลและหน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการคุ้มครองความปลอดภัยต่อผู้ถูกคุกคาม รวมถึงญาติของนางอังคณาซึ่งเริ่มได้รับผลกระทบด้วย พร้อมขอให้ กสม. ติดตามตรวจสอบข้อเท็จจริง และให้องค์กรสื่อมวลชนตลอดจนแพลตฟอร์มออนไลน์ช่วยกำกับดูแลการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารให้เป็นธรรม ไม่บิดเบือน แต่หากพบการขู่ทำร้ายหรืออาฆาตมาดร้ายก็ขอให้แพลตฟอร์มร่วมมือกับเจ้าหน้าที่ในการตรวจสอบและดำเนินการอย่างจริงจัง . พร้อมชี้ว่าหากใครรู้สึกไม่พอใจกับสิ่งที่นางอังคณาทำขอให้ย้อนดูข้อเท็จจริง เพราะสิ่งที่ทำเป็นเพียงการแปลเอกสารจากคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนของกัมพูชาที่ส่งถึงสหประชาชาติ เกี่ยวกับการใช้เสีย...

วันที่ 20 ตุลาคม 2568 หลังประธานวุฒิสภามีหนังสือแจ้งว่าญัตติที่ผมเสนอให้ ชะลอการให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ตกไป เนื่องจากเห็นว่าเป็นญัตติซ้ำกับที่เสนอไว้ก่อนหน้านี้ ผมได้ลุกขึ้นชี้แจงต่อที่ประชุมเพื่อขอให้พิจารณาใหม่ โดยยืนยันว่ามีพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญตามข้อบังคับการประชุมวุฒิสภาข้อที่ 51 ด้วยเหตุเปลี่ยนแปลงสำคัญ 3 ประการ ดังนี้ . 1) เมื่อวันที่ 4 ตุลาคมที่ผ่านมา สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งได้ชี้แจงความคืบหน้าคดีที่อยู่ในชั้นไต่สวนว่า ปัจจุบันเรื่องดังกล่าวอยู่ในการพิจารณาของคณะอนุกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาหรือข้อโต้แย้ง คณะที่ 36 ซึ่งอยู่ระหว่างจัดทำความเห็นเพื่อเสนอให้คณะกรรมการการเลือกตั้งพิจารณาวินิจฉัยในชั้นต่อไป แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการของสำนวนที่แตกต่างจากเดิม . 2) ญัตติที่เสนอครั้งแรกเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคมยังไม่ทราบกำหนดวันเลือกตั้งทั่วไป แต่ปัจจุบันทราบแล้วว่าจะมีการเลือกตั้งในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า จึงเห็นว่าความชอบธรรมของ กกต. ชุดใหม่ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความเชื่อมั่นทางการเมืองและต่อการจัดการเลือกตั้ง...

จากกรณีที่ผมได้เสนอญัตติด่วนต่อประธานวุฒิสภา เพื่อขอให้วุฒิสภาชะลอการพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้ง ตามระเบียบวาระการประชุมวุฒิสภาครั้งที่ 26 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) วันที่ 20 ตุลาคม 2568 จนกว่าจะมีคำตัดสินเป็นที่ยุติในคดีที่ ส.ว. จำนวนมากตกเป็นผู้ถูกร้องแล้วนั้น . ล่าสุดวันนี้ (20 ตุลาคม 2568) สำนักเลขาธิการวุฒิสภาได้มีหนังสือแจ้งถึงผมว่า ประธานวุฒิสภาพิจารณาญัตติดังกล่าวแล้วเห็นว่ามีหลักการเช่นเดียวกับญัตติที่ผมได้เคยเสนอด้วยวาจา ในคราวประชุมวุฒิสภาครั้งที่ 5 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) เมื่อวันที่ 21 กรกฎาคม 2568 เพื่อขอให้ปรึกษาเรื่องด่วน ตามข้อบังคับข้อ 40 (1) เรื่อง “ขอให้วุฒิสภาชะลอกระบวนการเลือกและให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งตามรัฐธรรมนูญและกฎหมาย” ซึ่งที่ประชุมได้พิจารณาแล้วและลงมติไม่เห็นชอบ ญัตติจึงตกไป . ทั้งนี้ ตามข้อบังคับการประชุมวุฒิสภา พ.ศ. 2562 ข้อ 51 กำหนดว่า “ห้ามมิให้นำญัตติซึ่งมีหลักการเช่นเดียวกับญัตติที่ตกไปแล้วขึ้นเสนออีกในสมัยประชุมเดียวกัน” จึงไม่สามารถเสนอญัตติให้ที่ประชุม...

เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2568 ผมและทีมงานร่วมกิจกรรม “กฎหมาย Anti-SLAPP กับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล : อนาคต ความหวัง และเสรีภาพในการแสดงออก” ซึ่งในช่วงบ่ายมีการเสวนาที่น่าสนใจในหัวข้อ “Anti-SLAPP Law: กฎหมายเพื่อเสรีภาพ ภารกิจร่วมของทุกภาคส่วน” โดยวิทยากรจากภาควิชาการ ภาครัฐ และฝ่ายการเมือง สฤณี อาชวานันทกุล นักวิชาการอิสระ กล่าวว่าหากสื่อมวลชนและผู้บริโภคที่เปิดโปงเรื่อง “ธุรกิจสีเขียวปลอม” ถูกฟ้องปิดปาก ผู้บริโภคก็จะแยกแยะ “เขียวจริง” กับ “เขียวปลอม” ไม่ได้ ผู้ผลิตที่เป็น “เขียวจริง” ก็จะขายไม่ได้ทั้ง ๆ ที่มีต้นทุนสูงกว่า ส่วนผู้ผลิตที่เป็น “เขียวปลอม” ก็จะไม่พัฒนาตนเองและลอยนวลต่อไป ทุกวันนี้แม้แต่พูดชื่อก็ไม่ได้แล้ว เป็นการบั่นทอนแรงจูงใจของผู้ประกอบการในการพัฒนาเศรษฐกิจ เพราะคนทำดีควรได้รับคำชื่นชมและคนทำผิดก็ควรถูกวิจารณ์ กฎหมายต่อต้านการฟ้องปิดปากจะไม่ส่งผลร้ายซ้ำยังเป็นประโยชน์ต่อบริษัทเอกชนที่ดีและไม่ฟ้องใคร ส่วนบริษัทที่ไม่ดีและอ้างว่าใช้สิทธิปกป้องตนเองก็จะอยู่ยากขึ้นเพราะสังคมรู้ทันมากขึ้น . สฤณียังชี้ด้วยว่าปัจจุบันมีหลักการชี้แนะของสหประชาชาติว่าด้วยธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (Un...

 

ไบโอไทมีโอกาสได้พบ สว.เทวฤทธิ์ มณีฉาย ในการประชุมเรื่อง SLAPP ที่สภาผู้แทนราษฎรจัดเมื่อวานซืน (17 ต.ค. 68) สว.เทวฤทธิ์ ได้ให้ดูหนังสือที่อดีต รมว.กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมตอบกระทู้ที่สว.เทวฤทธิ์มีข้อหารือเกี่ยวกับการระบาดของปลาหมอคางดำ โดยในหนังสือตอบดังกล่าวระบุชัดว่า หน่วยงานรัฐสามารถฟ้องร้องบุคคลผู้กระทำการหรือไม่กระทำการอันทำให้เกิดความเสียหายสร้างผลกระทบต่อ "สัตว์น้ำ" ได้ ตามรายละเอียด : "๒. กรณีการระบาดของปลาหมอคางดำ หากส่งผลกระทบต่อ "สัตว์น้ำ" ซึ่งถือเป็น ทรัพยากรธรรมชาติของรัฐ และปรากฏข้อเท็จจริงว่า มีบุคคลใดกระทำการหรือละเว้นกระทำด้วยประการใด โดยมิชอบด้วยกฎหมาย อันเป็นการทำลายหรือทำให้สูญหายหรือเสียหายแก่ทรัพยากรธรธรรมชาติซึ่งเป็นของรัฐนั้น หน่วยงานของรัฐซึ่งเป็นผู้ดูแลทรัพยากรธรรมชาติดังกล่าว สามารถฟ้องคดีเพื่อเรียกค่าเสียหายทางแพ่ง ตามมาตรา ๙๗ แห่งพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ พ.ศ. ๒๕๓๕ ได้" หนังสือจากกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมดังกล่าวมีความสำคัญ เพราะปิดช่องความพยายามของผู้ก่อปัญหาที่พยายามจะใช้ ...

กระแสชาตินิยมในสังคมไทยช่วงเวลานี้กลับมาอยู่ในจุดที่เข้มข้นอย่างมีนัยสำคัญ โดยเฉพาะหลังเกิดกรณี “กัน จอมพลัง” ใช้วิธีเปิดเสียงเครื่องบินและเสียงหลอนต่าง ๆ ใส่ฝั่งกัมพูชาเพื่อแสดงการไม่ยอมรับต่อการบุกรุกพื้นที่พิพาทบริเวณชายแดน ซึ่งประเด็นดังกล่าวได้รับการเผยแพร่อย่างกว้างขวางในสื่อกระแสหลักและสื่อสังคมออนไลน์ . ปรากฏการณ์นี้ไม่เพียงสะท้อนการเปลี่ยนผ่านของการแสดงออกทางความรักชาติในยุคดิจิทัลเท่านั้น แต่ยังตั้งคำถามสำคัญต่อบทบาทของสื่อมวลชนในการขยายกระแสอารมณ์ทางสังคมที่เข้มข้นจนเกินขอบเขตของเหตุผล . อังคณา นีละไพจิตร สมาชิกวุฒิสภาและนักสิทธิมนุษยชน ออกมาตั้งคำถามต่อการกระทำดังกล่าวว่าอาจเข้าข่าย “การทรมานทางจิตวิทยา” ตามหลักสิทธิมนุษยชนสากล แต่กลับถูกตอบโต้ด้วยถ้อยคำรุนแรงจากกลุ่มผู้บริโภคสื่อจำนวนมาก ทั้งในลักษณะเหยียดหยาม ข่มขู่ ไปจนถึงการถูกสื่อมวลชนสำนักหนึ่งแปะป้ายว่าเป็น “แม่พระเขมร” . กรณีนี้จึงสะท้อนให้เห็นพลวัตของ สื่อ ผู้บริโภค และอุดมการณ์ชาตินิยมสุดขั้ว ที่หลอมรวมกันอย่างซับซ้อนในปัจจุบัน โดยเฉพาะเมื่อมีปัจจัยกระตุ้นอย่างรุนแรงจากสถานการณ์ความขัดแย้งไทย-กัมพูชา และเมื่อสถาน...

เมื่อวันที่ 17 ตุลาคม 2568 ที่ห้อง B1-5 ชั้น B1 อาคารรัฐสภา ผมและทีมงานร่วมกิจกรรม “กฎหมาย Anti-SLAPP กับมาตรฐานสิทธิมนุษยชนสากล : อนาคต ความหวัง และเสรีภาพในการแสดงออก” จัดโดยคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การสื่อสารมวลชน และการมีส่วนร่วมของประชาชน สภาผู้แทนราษฎร ร่วมกับคณะกรรมการนักนิติศาสตร์สากล (ICJ) โดยกิจกรรมดังกล่าวมีเนื้อหาที่น่าสนใจดังนี้ . [ภาพรวมปัญหาการฟ้องปิดปาก กับทิศทางการเขียนกฎหมาย Anti-SLAPP] . สัณหวรรณ ศรีสด จากคณะกรรมการนักนิติศาสตร์สากล (ICJ) ชี้ว่า คำว่า “ฟ้องปิดปาก” หรือ SLAPP เป็นที่รู้จักในต่างประเทศมานาน แต่ในไทยเพิ่งเริ่มพูดถึงไม่กี่ปี โดยกรณีส่วนใหญ่ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงบริษัทเอกชน แต่รวมถึงเจ้าหน้าที่รัฐด้วย . การฟ้องปิดปากไม่เกี่ยวกับว่าฟ้องโดยใครหรือผ่านใคร แต่ฟ้องเพื่อให้หยุดการวิจารณ์หรือการรณรงค์ซึ่งเป็นประโยชน์ต่อสาธารณะ ทางโครงการพัฒนาแห่งสหประชาชาติ (United Nations Development Programme – UNDP) ได้รวบรวมไว้ว่าในไทยมีเป็นร้อยคดี มีตั้งแต่นักเคลื่อนไหวไปจนถึงผู้บริโภค กฎหมายที่มักใช้คือกฎหมายหมิ่นประมาททางอาญา ซึ่งเมื่อขึ้นศาลแล้วมักยกฟ้องเกือบหมดเพราะ...

วันที่ 17 ตุลาคม 2568 จากกรณีที่ประธานวุฒิสภามีคำสั่งให้นัดประชุมวุฒิสภา ครั้งที่ 26 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) ในวันที่ 20 ต.ค. 2568 เวลา 09.30 น. ณ หัองประชุมวุฒิสภา ตามหนังสือสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา ด่วนมาก ที่ สว 0007/(ว 19) ลงวันที่ 16 ต.ค.ที่ผ่านมา ซึ่งมีระเบียบวาระการประชุมเรื่องด่วน เรื่อง ให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) (ตามมาตรา 12 แห่ง พ.ร.ป.รัฐธรรมนูญว่าด้วยคณะกรรมการการเลือกตั้ง พ.ศ. 2560) จำนวน 2 คน ประกอบด้วย คือนายอนันต์ สุวรรณรัตน์ และนายณรงค์ รักร้อย เพื่อแทน อิทธิพร บุญประคอง และสันทัด ศิริอนันต์ไบูลย์ กตต.ที่พ้นวาระไปนั้น . ล่าสุด เทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกวุฒิสภา เปิดเผยว่า ตนได้ยื่นญัตติถึงประธานวุฒิสภา ผ่านระบบออนไลน์เพื่อขอให้วุฒิสภาชะลอการพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้งตามระเบียบวาระการประชุมวุฒิสภาครั้งที่ 26 (สมัยสามัญประจำปีครั้งที่หนึ่ง) วันที่ 20 ต.ค. 2568 จนกว่าจะมีคำตัดสินเป็นที่ยุติในคดีที่สมาชิกวุฒิสภาจำนวนมากตกเป็นผู้ถูกร้องแล้ว โดยหวังว่าญัตติดังกล่าวจะ...

วันนี้ (16 ตุลาคม 2568) ผมร่วมอภิปรายสงวนคำแปรญัตติร่างพระราชบัญญัติยกเลิกประกาศคณะรักษาความสงบแห่งชาติ (คสช.) คำสั่งคณะรักษาความสงบแห่งชาติ และคำสั่งหัวหน้าคณะรักษาความสงบแห่งชาติบางฉบับ ที่หมดความจำเป็นและไม่เหมาะสมกับกาลปัจจุบัน พ.ศ. ....ซึ่งคณะกรรมาธิการวิสามัญได้พิจารณาแล้วเสร็จ . ในการอภิปรายครั้งนี้ผมได้สงวนคำแปรญัตติไว้ในข้อ 33/1 ว่าด้วยคำสั่งหัวหน้า คสช. ที่ 72/2559 ซึ่งเป็นคำสั่งที่เกี่ยวข้องกับกรณีการสั่งปิดเหมืองแร่ทองคำอัครา ซึ่งผมเห็นว่าคำสั่งดังกล่าวควรถูกยกเลิกตามเจตนารมณ์ของร่าง พรบ. ฉบับนี้ด้วยเหตุผลดังนี้ . ร่างกฎหมายฉบับนี้มีเจตนารมณ์เพื่อยกเลิกประกาศและคำสั่งของ คสช. ที่ "หมดความจำเป็นและไม่เหมาะสมกับกาลปัจจุบัน" ซึ่งประเทศไทยได้กลับมาสู่การปกครองในระบอบประชาธิปไตยแล้ว คำสั่งที่อิงอยู่บนอำนาจพิเศษภายใต้มาตรา 44 จึงไม่ควรดำรงอยู่ในยุคที่รัฐธรรมนูญและกฎหมายปกติกลับมามีผลบังคับใช้อย่างเต็มรูปแบบ . ในห้วงการรัฐประหาร พ.ศ. 2557 บางคนอาจมองว่ามีความชอบธรรม แต่ผมเห็นว่าการรัฐประหารไม่ได้เกิดขึ้นเพราะ "ความต้องการของประชาชน" ทั้งหมด หากแต่เกิดจากความขัด...

14-15 ตุลาคม 2568ในการพิจารณาร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้ง 3 ร่าง มีสมาชิกหลายคนยกเรื่องต้องไม่แก้หมวด 1 และ 2 ราวกับว่าทั้ง 2 หมวดนี้ไม่เคยถูกแก้ไขเลย ทั้งที่ย้อนกลับไปดูเฉพาะ 3 ฉบับ คือ รัฐธรรมนูญฉบับปี 2540 ฉบับปี 2550 และฉบับปี 2560 นั้นก็มีการปรับปรุงแก้ไขเพิ่มเติมมาตลอด ตัวอย่างเช่น . มาตรา 3 วรรคสอง ส่วนที่ว่า "รัฐสภา คณะรัฐมนตรี ศาล องค์กรอิสระ และหน่วยงานของรัฐ ต้องปฏิบัติหน้าที่ให้เป็นไปตามรัฐธรรมนูญ กฎหมาย และหลักนิติธรรม เพื่อประโยชน์ส่วนรวมของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม" นั้น หากย้อนกลับไปดูมาตราเดียวกันในฉบับปี 2550 แม้จะบัญญัติไว้ในลักษณะเดียวกัน แต่ก็ไม่มีข้อความท้ายที่ว่า "เพื่อประโยชน์ส่วนรวมของประเทศชาติและความผาสุกของประชาชนโดยรวม" ขณะที่ฉบับปี 2540 ไม่มีบัญญัติไว้ . มาตรา 9 ของฉบับปี 2560 นั้น เดิมฉบับปี 2540 และ 2550 อยู่มาตรา 11 และมีการเพิ่มเติมเรื่องการถอดถอนฐานันดรศักดิ์ และเรียกคืนเครื่องราชอิสริยาภรณ์ . มาตรา 16 ของฉบับ 2560 นั้น เดิมฉบับปี 2540 และ 2550 อยู่มาตรา 18 โดยฉบับปี 2560 บัญญัติเพิ่มเรื่องว่า หนึ่ง "ตั้งผู้สําเร็จราชก...

  วันนี้ (14 ตุลาคม 2568) ในที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภา ผมร่วมอภิปรายร่างสนับสนุนร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญทั้ง 3 ร่าง ทั้งของพรรคประชาชน พรรคภูมิใจไทย และพรรคเพื่อไทย เพื่อเปิดทางให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ . ผมชี้ว่าการเดินทางในเรื่องนี้ถือเป็นเส้นทางที่ยาวนาน ตั้งแต่การประกาศใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ที่ผ่านมาเรามีความพยายามในการแก้ไขรัฐธรรมนูญมาโดยตลอดรวม 26 ฉบับ แต่ผ่านเพียง 1 ฉบับเท่านั้น และในจำนวน 25 ฉบับที่ไม่ผ่านนั้นมีถึง 11 ฉบับที่ผ่านเสียงข้างมากของรัฐสภาแต่ไปติดเงื่อนไขที่เสียง สว. หนึ่งในสาม จึงเกิดการนิยามในช่วงก่อนหน้านี้ว่า สว. ชุดที่แล้ว เป็น “องครักษ์พิทักษ์รัฐธรรมนูญ” แต่สำหรับ สว. ชุดนี้ผมเชื่อมั่นว่าจะเป็นกุญแจสำคัญในการเปิดโอกาสให้มีการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ . ความพยายามในการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ไม่ได้เพิ่งเริ่มจากรัฐธรรมนูญปี 2560 แต่เริ่มมีมาตั้งแต่ปี 2550 ที่เรามีรัฐธรรมนูญซึ่งมาจากการรัฐประหาร และจนถึงวันนี้เรายังไม่เคยมีรัฐธรรมนูญที่ประชาชนเป็นผู้สถาปนาด้วยตนเองอย่างแท้จริง . ในส่วนของร่างรัฐธรรมนูญทั้งสามร่างนั้นเนื้อหาในส่วนหลักการไม่ได้ขัดกัน เพราะไม่ได้ไ...

ในวันที่ 14-15 ตุลาคม 2568 ที่ประชุมร่วมกันของรัฐสภาจะพิจารณาวาระที่ 1 ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ ม.256 และเพิ่มเติมหมวด 15/1 ผมขอชวนทุกท่านร่วมไขกุญแจดอกแรกสู่การร่างรัฐธรรมนูญใหม่ครั้งนี้ไปด้วยกัน . 1. ทั้ง 3 ร่าง ในส่วนหลักการพูดถึงการแก้ ม.256 และเพิ่มเติมหมวด 15/1 โดยไม่มีร่างใดล็อกไม่ให้ประชาชนเลือก สสร.โดยตรง แต่จะไปลงรายละเอียดรายมาตรา ดังนี้ . - ร่างพรรคภูมิใจไทย: ให้รัฐสภาเลือกจากผู้สมัคร 77 จังหวัด อีก 22 คนมาจากผู้เชียวชาญ โดยทั้งหมดให้รัฐสภาเห็นชอบ ไม่มีส่วนที่ประชาชนได้เลือก และให้ สสร. นั้นเลือก กมธ. ยกร่าง . - ร่างพรรคเพื่อไทย: เลือกจากจังหวัด 300 คน จากนั้นให้รัฐสภาเคาะเลือกเหลือ 100 คน อีก 51 คน จากการเสนอชื่อขององค์กรต่างๆ ส่วน กมธ. ยกร่าง 27 คน มาจาก สสร. 14 อีก 13 เป็นผู้ทรงคุณวุฒิ . - ร่างพรรคประชาชน: กมธ. ยกร่างมี 35 คน ใช้บัญชีรายชื่อ/ทีมเสนอให้ประชาชนเลือกโดยใช้เขตประเทศ(เหมือนระบบบัญชีรายชื่อ) จำนวน 70 คน จากนั้นให้รัฐสภาเลือก โดยสมาชิกรัฐสภา 20 คน เลือกได้ 1 คน เหลือ 35 คน อีกองค์กรหนึ่งคือ สภาที่ปรึกษา 100 คน มาจากการเลือกของประชาชนแบบแบ่งเขต ไม่มีอำนาจร่าง แต่มีบ...

ในโอกาสวันยุติโทษประหารชีวิตสากล 10 ตุลาคมปีนี้ “โทชิ คาซามะ” ช่างภาพชาวญี่ปุ่นผู้เคยเดินทางตระเวนบันทึกภาพนักโทษในแดนประหารทั่วโลก รวมถึงเรือนจำบางขวางในประเทศไทย ได้ถ่ายทอดประสบการณ์อันสะเทือนใจเกี่ยวกับ “การฆ่าคนในนามของความยุติธรรม” ในการประชุมอนุกรรมาธิการสิทธิมนุษยชน สิทธิ และเสรีภาพ วุฒิสภา เมื่อวันที่ 9 ตุลาคม 2568 . โทชิกล่าวแนะนำตัวอย่างถ่อมตนว่า เขาเป็นเพียงชาวญี่ปุ่นที่อาศัยอยู่ในนิวยอร์ก แต่ได้เดินทางมาประเทศไทยหลายครั้ง และรู้สึกประทับใจกับความมีเมตตากรุณาของคนไทยที่หยิบยื่นความช่วยเหลือแก่ผู้ยากไร้ เขาเลือกใช้เลนส์กล้องเป็นเครื่องมือสะท้อนสิ่งที่ไม่ถูกต้องในสังคม โดยเฉพาะการประหารชีวิต ซึ่งเขามองว่าไม่อาจนำมาซึ่งความยุติธรรมที่แท้จริง . โทชิเล่าว่าในการเดินทางเข้าไปถ่ายภาพนักโทษในเรือนจำหลายประเทศรวมทั้งที่เรือนจำบางขวาง ประเทศไทย เขาได้เห็นความจริงอันโหดร้ายของโทษประหาร ที่มักลงโทษ “ผู้ขนยา” ซึ่งเป็นเพียงฟันเฟืองเล็ก ๆ ของขบวนการค้ายาเสพติด คนเหล่านี้ส่วนใหญ่ยากจนและไร้การศึกษา การประหารพวกเขาจึงไม่อาจแก้ปัญหายาเสพติดได้จริง ประเทศไทยยังคงมีผู้ต้องโทษประหารคดียาเสพติดจำ...

ในการประชุมคณะอนุกรรมาธิการศึกษาการพัฒนาการเมืองและการมีส่วนร่วมของประชาชน เมื่อวันที่ 8 ตุลาคม 2568 มีวาระเรื่อง “การเลือกตั้งที่เสรีและเป็นธรรม” ในภาควิชาการ ซึ่งเชิญนักวิชาการผู้เชี่ยวชาญด้านนิติศาสตร์และรัฐศาสตร์ร่วมแสดงความเห็นในหัวข้อดังกล่าว . ผศ. ดร.ปริญญา เทวานฤมิตรกุล คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ กล่าวว่าการปฏิรูประบบเลือกตั้งควรเริ่มจากการแก้กฎหมายประกอบรัฐธรรมนูญ (พรป.) ซึ่งทำได้ง่ายกว่าการแก้รัฐธรรมนูญ เพราะไม่ต้องใช้เสียงวุฒิสภา 1 ใน 3 และเห็นว่าการแก้กระบวนการจัดการเลือกตั้งจะทำได้ง่ายกว่าการแก้ระบบโดยรวม เพราะที่ผ่านมาปัญหาการเลือกตั้งล้วนเกิดจากกระบวนการเลือกตั้งแทบทั้งสิ้น ตั้งแต่ระดับบัตรเลือกตั้งจนถึงขั้นตอนวิธีการเลือกตั้ง ซึ่งหากสามารถแก้ไขกระบวนการเลือกตั้งได้แล้ว กกต. ก็จะสามารถกล้าที่จะทำงานมากขึ้น . ด้าน ศ. ดร.สิริพรรณ นกสวน สวัสดี คณะรัฐศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เสนอว่าประเทศไทยเป็นประเทศเดียวที่เปิดให้เสนอชื่อนายกรัฐมนตรีได้ 3 คนซึ่งทำให้เกิดทางตันทางการเมืองเมื่อตัวเลือกหมดลง ขณะที่ระบบรัฐสภาทั่วไปผู้ที่ได้รับความไว้วางใจที่สุดก็ได้เป็นนายกฯ พร้อ...

คำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ 18/2568 ว่าด้วยเรื่องรัฐสภามีอํานาจริเริ่มหรือแสดงความต้องการเพื่อจัดทํารัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่ และต้องทำประชามติกี่ครั้งในการทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ เผยแพร่ลงราชกิจจานุเบกษาแล้วเมื่อวาน (7 ตุลาคม 2568) . ประเด็นที่น่าสนใจก่อนถึงคำวินิจฉัย ได้แก่ . 1. มีการย้ำความเห็นศาลรัฐธรรมนูญเรื่อง "รัฐสภาไม่อาจให้ประชาชนเลือกผู้ร่างรัฐธรรมนูญได้โดยตรง" ถึง 3 รอบ สองรอบแรกอยู่ในการตอบประเด็นอำนาจรัฐสภาในการริเริ่มจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ อีก 1 ครั้งอยู่ส่วนสรุปตอนท้าย ทั้งที่ผู้ถามคือคุณวิสุทธิ์ ไชยณรุณและ นพ.เปรมศักดิ์ เพียยุระไม่มีคำถามนี้เลย . 2. มีการเผยแพร่ความเห็นของพยานผู้เชี่ยวชาญด้วย 6 คน ประกอบด้วย มีชัย ฤชุพันธ์, บวรศักดิ์ อุวรรณโณ, สมคิด เลิศไพฑูรย์, ณรงค์เดช สรุโฆษิต, รวินท์ ลีละพัฒนะ และปูนเทพ ศิรินุพงศ์ . 3. ศาลชี้ว่าข้อห้ามเด็ดขาดที่ทำไม่ได้คือ การแก้ที่ขัดกับ ม.255 ที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงคุณค่าและหลักการสําคัญ ทั้งระบอบการปกครองและรูปแบบรัฐ โดยศาลระบุด้วยว่านอกเหนือจากนั้นย่อมกระทำได้ . 4. ศาลอธิบาย ม.256 ซึ่งบัญญัติขั้นตอนการแก้ไขรัฐธรรมนูญนั้นว่...