เทวฤทธิ์ มณีฉาย

วันที่ 1 พฤษภาคมของทุกปีเป็นวันกรรมกรสากล ที่ขบวนการแรงงานทั่วโลกเฉลิมฉลองรวมทั้งรำลึกถึงเส้นทางการต่อสู้นับศตวรรษเพื่อสิ่งที่พวกเขาพึงได้รับ ก่อนอื่นผมขอส่งความปรารถนาดีไปยังพี่น้องแรงงานทุกท่าน ให้ได้รับสิทธิ สวัสดิภาพ ค่าจ้าง การจ้างงาน รวมถึงการชดเชยเยียวยาที่เป็นธรรม และในโอกาสนี้ผมจึงขอประมวล 10 ประเด็นที่น่าจับตาในปีนี้เกี่ยวกับประเด็นแรงงาน 1. การต่อสู้เพื่อเรียกร้องค่าชดเชยของกลุ่มแรงงานยานภัณฑ์ ตั้งแต่วันที่ 11 มีนาคม 2568 กลุ่มแรงงานบริษัทยานภัณฑ์ปักหลักชุมนุมตรงข้ามทำเนียบฯ เพื่อเรียกร้องให้คณะรัฐมนตรี (ครม.) อนุมัติเบิกงบกลางสำรองจ่ายค่าชดเชย มูลค่าประมาณ 466 ล้านบาท ให้กับแรงงานที่ถูกลอยแพ 4 บริษัท ได้แก่ บอดี้แฟชั่น, เอเอ็มซี สปินนิ่ง, แอลฟ่า สปินนิ่ง, และยานภัณฑ์ รวมกว่า 3,000 คน . โดยมีตัวแทนคนงานยานภัณฑ์ 6 คน อดอาหารประท้วงเพื่อกดดันให้รัฐบาลนำเรื่องเข้าสู่วาระการประชุมคณะรัฐมนตรี ซึ่งต่อมาเมื่อวันที่ 8 เมษายน 2568 กลุ่มแรงงานได้ยุติการอดอาหารตามคำขอของเจ้าหน้าที่และเพื่อเปิดโอกาสให้รัฐบาลพิจารณาแนวทางแก้ไขปัญหา โดยได้รับสัญญาณบวกจากสำนักเลขาธิการคณะรัฐมนตรีที่ได้รับค...

วันที่ 30 เมษายนของทุกปีถือเป็น “วันคุ้มครองผู้บริโภค” ในช่วงที่ผ่านมามีหลายประเด็นที่เกี่ยวข้องกับผู้บริโภคที่น่าสนใจ ซึ่งแต่ละประเด็นล้วสำคัญและใกล้ตัวผู้บริโภคเป็นอย่างยิ่ง ในวันนี้ผมจึงขอหยิบยก ประเด็นที่น่าสนใจและชวนจับตา เพื่อประโยชน์ของพวกเราชาวผู้บริโภคต่อไป 1. คดีฟ้อง ‘พิรงรอง’ กับอนาคตทิศทางกำกับดูแลและคุ้มครองผู้บริโภคสื่อ เมื่อวันที่ 6 กุมภาพันธ์ 2568 ศาลอาญาคดีทุจริตและประพฤติมิชอบกลาง ตลิ่งชัน พิพากษาคดีที่บริษัท ทรูดิจิทัล ยื่นฟ้อง ศ.กิตติคุณ ดร.พิรงรอง รามสูต กรรมการคณะกรรมการกิจการกระจายเสียง กิจการโทรทัศน์ และกิจการโทรคมนาคมแห่งชาติ (กสทช.) ด้านกิจการโทรทัศน์ กรณีออกหนังสือเตือนโฆษณาแทรกบนแพลตฟอร์มทรูไอดี โดยมีคำสั่งจำคุก 2 ปี วงเงินประกันตัว 120,000 บาท และได้รับการประกันตัวแต่ห้ามออกนอกประเทศ . คดีที่เกิดขึ้นก่อให้เกิดคำถามเกี่ยวกับอนาคตและการคุ้มครองผู้บริโภคสื่อ โดยเฉพาะเมื่อกลุ่มทุนสื่อสามารถฟ้องดำเนินคดีผู้กำกับดูแลสื่อและคุ้มครองผู้บริโภคได้ เจ้าหน้าที่ในองค์กรที่มีหน้าที่คุ้มครองผู้บริโภคแม้ปกิบัติหน้าที่สุจริตแต่มีสิทธิถูกฟ้อง สังคมเกิดการตั้งคำถามกับหลากหลาย...

  วานนี้ (28 เม.ย.68) ที่สถาบันพัฒนาฝีมีอแรงงาน ชลบุรี ผม ในฐานะอนุกรรมาาธิการด้าานกาารสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน ใน กมธ.แรงงาน วุฒิสภา ร่วมเดินทางกับคณะ ไปประชุมกับแรงงานจังหวัดชลบุรี และหัวหน้าหน่วยงานด้านแรงงานในจังหวัด โดยได้รับฟังการบรรยายสรุปสถานการณ์แรงงานในพื้นที่จังหวัดชลบุรี รวมทั้งการดำเนินงานของสถาบันส่งเสริมความปลอดภัย อาชีวอนามัย และสภาพแวดล้อมในการทำงาน (องค์การมหาชน)สสปท.ในพื้นที่ ประเด็นที่น่าสนใจที่ได้ข้อมูล จำนวนสหภาพแรงงานในพื้นที่มี 225 แห่ง 2 สมาพันธ์แรงงาาน 1 สภาแรงงาน แต่ไม่ทราบจำนวนสมาชิกสหภาพแรงงานที่แน่ชัด ราวหมื่นคน ปี 67 มีการยื่นข้อเรียกร้องเพื่อเปลี่ยนแปลงสภาการจ้าง 96 แห่ง มีข้อพิพาท 16 แห่ง และสาามารถเจรจาไกลเกลี่ยได้แล้ว มีข้อตกลง 76 ฉบับ ครอบคลุมสิทธิประโยชน์ 45,460 คน ตั้งแต่ 1 ต.ต.67 ถึงปัจจุบัน มียื่นข้อเรียกร้อง 96 ฉบับ มีพิพาท 10 ฉบับ และยุติไปแล้ว 8 แห่ง ปีงบฯ 66-68 ยังไม่มีการนัดหยุดงาน การเกิดใหม่ของสหภาพแรงงานในพื้นที่ตั้งแต่ปี 67 ถึงปัจจุบันมีเพียงแห่งเดียว ทั้งที่ก่อนหน้านั้นเกิดขึ้นใหม่มากกว่านี้ นอกจากานี้ยังมีการสะท้อนการขับเคลื่อนเร...

อนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) ฉบับที่ 29 ว่าด้วยแรงงานบังคับ พ.ศ. 2473 ซึ่งประเทศไทยให้สัตยาบันแล้วเมื่อ 26 กุมภาพันธ์ 2512 โดยรัฐสมาชิกของ ILO ซึ่งให้สัตยายันอนุสัญญานี้ รับจะดำเนินการปราบปรามการเกณฑ์แรงงานหรือการใช้แรงงานบังคับในทุกรูปแบบ . แรงงานบังคับ (Forced Labour) คืองานหรือบริการทุกชนิดซึ่งเกณฑ์เอาจากบุคคลใด ๆ โดยการขู่เข็ญการลงโทษ และซึ่งบุคคลดังกล่าวนั้นมิได้สมัครใจที่จะทำเองหรือขาดความยินยอมโดยเสรี การเรียกเกณฑ์แรงงานหรือการใช้แรงงานบังคับที่ผิดกฎหมายจะต้องถูกลงโทษเช่นการกระทำความผิดทางอาญา และเป็นหน้าที่ของรัฐสมาชิกที่ให้สัตยาบันอนุสัญญานี้จะทำให้แน่ใจว่าบทลงโทษตามกฎหมายนั้นพอเพียงอย่างแท้จริงและใช้บังคับอย่างเข้มงวด . นิยามข้างต้นดูจะใกล้เคียงกับสถาบันหนึ่งในประเทศไทย นั่นคือ “ทหารเกณฑ์” ที่เข้านิยามในหลายด้าน ทั้งการเกณฑ์โดยไม่สมัครใจ การถูกบั่นทอนกายและใจตลอดเวลาการฝึก การไม่ได้ทำภารกิจเพื่อความมั่นคง ต้องปฏิบัติหน้าที่เป็น “ทหารบริการ” ทำงานบ้าน ทำงานสวน ขับรถให้ผู้บังคับบัญชา ตลอดจนต้องใช้แรงงานในภารกิจที่ไม่เกี่ยวข้องกับกิจการทหารอีกหลายประการไม่ต่างจากแรงง...

ทีมงาน . อีกเพียงไม่ถึง 1 สัปดาห์จะถึงวันแรงงานสากล เมื่อลูกจ้างถูกเลิกจ้างไม่ว่าจะด้วยเหตุปิดกิจการ ล้มละลาย หรือเจตนาหนีความรับผิดชอบ สิ่งที่ควรได้รับไม่ใช่แค่ความเห็นใจแต่ต้องได้รับสิทธิขั้นพื้นฐานตามกฎหมายแรงงานด้วย ซึ่งควรได้รับอย่างทันท่วงทีและครบถ้วน . สิทธิแรกที่กฎหมายไทยระบุไว้ คือ “ค่าชดเชย” ซึ่งกำหนดให้นายจ้างมีหน้าที่ต้องจ่ายตามอายุงาน (มาตรา 118 พรบ. คุ้มครองแรงงาน 2541) เช่น ทำงานมา 1-3 ปี ต้องได้รับค่าชดเชยอย่างน้อย 90 วันของค่าจ้าง . สิทธิอย่างที่สองคือ “เงินช่วยเหลือจากกองทุนสงเคราะห์ลูกจ้าง” ซึ่งจัดตั้งขึ้นภายใต้กรมสวัสดิการและคุ้มครองแรงงาน กระทรวงแรงงาน กรณีที่ลูกจ้างไม่ได้รับค่าจ้างหรือค่าชดเชย เพราะนายจ้างปิดกิจการ ล้มละลาย หรือหนี แต่การได้รับเงินจากกองทุนนี้มีเงื่อนไขและเพดานวงเงินจำกัด ต้องมีคำสั่งจากพนักงานตรวจแรงงานก่อน และต้องพิสูจน์ว่านายจ้างไม่สามารถชำระหนี้ได้จริง ซึ่งทำให้กระบวนการล่าช้า . สิทธิอย่างที่สามคือ “เงินทดแทนกรณีว่างงาน” จากระบบประกันสังคม มาตรา 33 หากเข้าเงื่อนไขจะได้รับเงินทดแทนตามระยะเวลาการทำงานและสัดส่วนที่กำหนดไว้ โดยลูกจ้างต้องกรอกแบบฟอ...

ผมได้ยืนกระทู้ถามนายกฯ ถึง "แนวทางที่ชัดเจนของรัฐบาลในการผลักดันนโยบายเร่งจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับประชาชนโดยเร็วที่สุดตามที่แถลงไว้กับรัฐสภา" (อีกครั้ง) เรียบร้อย รอประธานวุฒิสภาบรรจุหลังเปิดสมัยประชุม 3 ก.ค.นี้ สำหรับกระทู้นี้ ผมยื่นถามตั้งแต่สมัยประชุมที่ผ่านมา แต่นายกฯ ไม่ได้มาตอบจนหมดสมัยประชุม ทางเลือกหากไม่ปล่อยให้กระทู้ตกไป ก็มี 2 ทาง คือ ให้ไปตอบลงราชกิจจาฯ แทน ไม่ก็ถอน และยืนใหม่เพื่อขอให้รัฐมนตรี (นายกฯ) มาตอบในที่ประชุมวุฒิสภาสมัยประชุมหน้าที่จะเปิดวันวันที่ 3 ก.ค.68 อย่างที่ทราบกันว่า เรายังไม่เห็นหน้าตาของร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญฉบับของคณะรัฐมนตรี ทั้งที่เรื่องนี้เป็นนโยบายของรัฐบาลที่นายกฯแถลงต่อสภาวันที่ 12 ก.ย.67 อีกทั้งการมีนโยบายจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับประชาชน เราก็ยังไม่เห็นมาตรการรณรงค์อะไรกับประชาชน หรือจัดเวทีถกเถียงแลกเปลี่ยนของรัฐบาลทั้งที่ผ่านมาแล้ว 7 เดือน จึงตั้งกระทู้ดังกล่าวเพื่อทราบแผนงานของรัฐบาลในฐานะที่เป็นนโยบายที่ว่า 'เร่ง' 'โดยเร็วที่สุด' นั้น

สมัยประชุมที่แล้วผมมี 2 กระทู้ที่ยื่นถามรัฐมนตรีแล้วไม่มาตอบในสมัยประชุม จึงขอให้เป็นการตอบในราชกิจจานุเบกษาแทน ไม่เช่นนั้นกระทู้จะตกไป แต่ถึงที่สุดตั้งแต่ 27 ต.ค.2567 จนถึงวันนี้ปิดประชุมไปอีกสมัยประชุมแล้วก็ยังไม่ได้รับคำตอบ ประกอบด้วยกระทู้ 1. แนวทางการแก้ไขปัญหาการติดตามผู้ต้องหาในคดีตากใบก่อนหมดอายุความ ในฐานะที่ความยุติธรรมเป็นประเด็นสำคัญหลักในปัญหาความมั่นคงในพื้นที่ชายแดนใต้ 2. ความคืบหน้าและต่อเนื่องในการแก้ไขปัญหาของขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม (P-move) และการคุ้มครองสิทธิและเสรีภาพในการแสดงออกและการชุมนุมสาธารณะโดยสงบและปราศจากอาวุธ ผมยังหวังว่าจะได้รับคำตอบโดยเร็ว และถ้าให้ดีคือการตอบเป็นการแก้ประเด็นปัญหาของกระทู้เหล่านั้น อย่างไรก็ตามกระทู้ในสมัยประชุมล่าสุดที่หมดสมัยไปมีอีก 3 กระทู้ที่รัฐมนตรีไม่มาตอบในสมัยประชุม ผมจึงขอให้ตอบลงราชกิจจานุเบกษาแทน ก็หวังว่าจะได้รับคำตอบโดนเร็วเช่นกัน ประกอบด้วย   1. ปัญหาการควบคุมการระบาดของสัตว์สายพันธุ์ต่างถิ่นรุกรานอย่างปลาหมอคางดำ มาตรการฟื้นฟูเยียวยาเกษตรกรและชาวประมง และการหาแสวงหาผู้รับผิดชอบ 2. การบังคับใช้กลไกหรือมาตร...

(ทีมงาน) . วันที่ 24 เม.ย. 2568 เว็บไซต์ ราชกิจจานุเบกษา เผยแพร่ กฎกระทรวงกำหนดค่าล่วงเวลาและค่าตอบแทนการทำงานที่เกิน วันละ 8 ชั่วโมง ในงานเฝ้าดูแลสถานที่หรือทรัพย์สินอันเป็นหน้าที่การทำงานปกติของลูกจ้าง พ.ศ. 2568 ให้ไว้วันที่ 9 เม.ย.2568 โดยมี พิพัฒน์ รัชกิจประการ รมว.แรงงาน เป็นผู้ลงนาม . รายละเอียดกฎกระทรวงระบุว่า อาศัยอำนาจตามความในมาตรา 6 วรรคหนึ่ง และมาตรา 22 แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 และมาตรา 65 (9) แห่งพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน พ.ศ. 2541 ซึ่งแก้ไขเพิ่มเติมโดยพระราชบัญญัติคุ้มครองแรงงาน (ฉบับที่ 2) พ.ศ. 2551 รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานออกกฎกระทรวงไว้ ดังต่อไปนี้ . ข้อ 1 กฎกระทรวงนี้ให้ใช้บังคับเมื่อพ้นกำหนด 365 วันนับแต่วันประกาศในราชกิจจานุเบกษาเป็นต้นไป . ข้อ 2 ให้ยกเลิกกฎกระทรวงกำหนดงานที่ลูกจ้างไม่มีสิทธิได้รับค่าล่วงเวลาและค่าล่วงเวลาในวันหยุด พ.ศ. 2552 . ข้อ 3 ในกรณีที่นายจ้างให้ลูกจ้างในงานเฝ้าดูแลสถานที่หรือทรัพย์สินอันเป็นหน้าที่การทำงานปกติของลูกจ้างทำงานล่วงเวลา ให้นายจ้างจ่ายค่าล่วงเวลาไม่น้อยกว่า 1.25 เท่าของอัตราค่าจ้างต่อชั่วโมงในวันทำงานตามจำนวน...

“ผู้ที่ยืนยันว่าลักษณะที่ประชาชนศิโรราบต่อเหล่าผู้นำนั้นไม่ใช่สัญญา พูดถูกอย่างยิ่ง เพราะมันเป็นเพียงการมอบหน้าที่ เป็นแค่การจ้างงานเท่านั้น ผู้ปกครองเป็นแค่เจ้าหน้าที่ที่บริหารอำนาจของรัฏฐาธิปัตย์ เป็นอำนาจที่รัฏฐาธิปัตย์ฝากไว้ ซึ่งสามารถถูกกำจัด ปรับเปลี่ยน หรือเอาคืนเมื่อไรก็ได้ที่รัฏฐาธิปัตย์ไม่พอใจ” - ฌอง-ฌากส์ รุสโซ, สัญญาประชาคม . แนวคิดเรื่อง “สัญญาประชาคม” เป็นปรัชญาการเมืองแขนงหนึ่งที่สามารถสืบย้อนไปได้หลายร้อยปี กล่าวถึงการที่มนุษย์จะหลีกหนีภาวะธรรมชาติอันวุ่นวายแล้วสถาปนาและมอบอำนาจให้กับรัฐบาลหรือผู้ใช้กฎหมาย ซึ่งถูกอ้างอิงและประยุกต์ใช้ในการเมืองหลากยุคหลากสมัย . ความคิดของรุสโซข้างต้นเป็นส่วนหนึ่งของหนังสือเรื่อง “สัญญาประชาคม” ของเขาที่ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2305 (ก่อนกรุงศรีอยุธยาแตกเสียอีก) คำกล่าวนี้ตีความได้ว่าเมื่อประชาชนในฐานะ “รัฏฐาธิปัตย์” ทำ “สัญญาประชาคม” มอบหน้าที่ให้กับรัฐบาลในฐานะผู้ปกครอง รัฐบาลมีหน้าที่จะต้องทำให้ประชาชนพึงพอใจ โดยหากประชาชนไม่พึงพอใจก็ย่อมสามารถ “กำจัด-ปรับเปลี่ยน-เอา (อำนาจ) คืน” เมื่อไรก็ได้ . ในทางปรัชญาการเมือง สัญญาประชาคมจึงเป็นสิ่งสำคั...

วานนี้ (22 เม.ย. 68) ผมได้มีโอกาสไปร่วมวงเสวนาในรายการ "ฟังเสียงประเทศไทย" ตอน"ปลดล็อก ประกันสังคมไทย" ที่มีกำหนดเผยแพร่วันที่ 3 พ.ค. นี้ ทางไทยพีบีเอส . เนื่องจากมีผู้ร่วมสนทนาหลายคนและแต่ละคนถือเป็นผู้ที่มีมุมมองและข้อมูลในประเด็นนี้อย่างลึกซึ้งและน่าสนใจ ส่วนของผมจึงไม่ได้เป็นประเด็นอะไรนอกจากไปเสริมในมุมหนึ่งเท่านั้น โดยส่วนที่ผมได้แลกเปลี่ยนคือ 'ประกันสังคม' โจทย์ทางการบริหารนั้นสำคัญ แต่จุดชี้ขาดคือโจทย์ทางการเมือง (ซึ่งบางส่วนไม่ได้พูดในรายการเพราะเวลาจำกัด) ประกอบด้วย . ประเด็นแรก คือ การมีส่วนร่วมในการบริหารจัดการ จะเห็นได้ว่าหลังจากที่ใช้รูปแบบกาารเลือกตั้งโดยตรง การเข้าไปของประกันสังคมก้าวหน้าสามารถเป็นปากเสียงให้กับผู้ประกันตน และยังเป็นหูเป็นตาสอดส่องสิ่งผิดปกติอีกด้วย ดังนั้นบอร์ดที่เหลือควรเปิดให้มีที่มาจากการเลือกตั้งของผู้ประกันตนด้วย . นอกจากการการเมืองภายในบอร์ดแล้ว ประเด็นสำคัญคือการเมืองแบบตัวแทนอื่น ๆ ก็ควรออกแบบระบบที่สะท้อนเสียงของแรงงาน หากย้อนไปช่วงสงกรานต์เราจะเห็นว่ากรุงเทพฯ คนหายไปจำนวนมาก ด้านหนึ่งเพราะแรงงานอพยพกลับต่างจังหวัด ...

ในทุกฤดูร้อนจะมีเสียงสะท้อนจากประชาชนว่าค่าไฟแพงขึ้นอย่างมาก ซึ่งค่าไฟนั้นถือเป็นหนึ่งใน "ค่าครองชีพ" หลักที่สำคัญอย่างหนึ่งของประชาชน ในปีนี้นอกจากเป็นเพราะความต้องการไฟฟ้าสูงดังที่เคยเป็นมาทุกปีแล้ว ยังมีอีกประเด็นที่ต้องจับตามอง คือ กรณีเมื่อวันที่ 19 เมษายน 2568 รัฐบาลได้ลงนามสัญญาซื้อขายไฟฟ้า (PPA) กับผู้ผลิตไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนหลายราย รวมกำลังผลิตกว่า 5,203 เมกะวัตต์ ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการรับซื้อไฟฟ้าในรูปแบบ Feed-in Tariff (FiT) เฟสแรก ที่เริ่มดำเนินการมาตั้งแต่ปี 2566 กำหนดราคารับซื้อไฟฟ้าจากเอกชนในอัตราคงที่ตลอด 20-25 ปี . การลงนามซื้อขายไฟฟ้าพลังงานหมุนเวียนในครั้งนี้สร้างความกังวลว่าอาจเป็นสัญญาที่ทำให้ผู้บริโภคต้องจ่ายค่าไฟแพงขึ้นในท้ายที่สุด โดยมีข้อสังเกตและข้อกังวลเนื่องจากราคารับซื้อไฟฟ้าที่กำหนดไว้สูงกว่าราคาตลาดโลกถึง 20-30% . นอกจากนี้การคัดเลือกผู้ผลิตไฟฟ้าส่วนใหญ่ในโครงการ FiT ใช้ ‘ระบบคัดเลือก’ (Selection) มากกว่า ‘ระบบประมูลแข่งขันราคา’ (Auction) ซึ่งสภาผู้บริโภคเคยตั้งข้อสังเกตไว้ว่าวิธีนี้ไม่ใช่กลไกที่จะทำให้ได้ราคารับซื้อที่เหมาะสมที่สุด และจะ...