เทวฤทธิ์ มณีฉาย

นอกจากประเด็นที่ ศาลปกครองกลางมีคำพิพากษาให้กรมประมงเดินหน้าแก้ปัญหา “ปลาหมอคางดำ” ตามอำนาจหน้าที่ รวมทั้งให้กระทรวงมหาดไทยดำเนินการประกาศพื้นที่ภัยพิบัติในจังหวัดสมุทรสงคราม เพื่อใช้กลไกงบประมาณช่วยเหลือประชาชน แล้ว . อีกประการที่สำคัญคือศาลมองว่า ผู้ถูกร้องที่ 1 หรือกรมประมงนั้น ทราบอยู่แล้วว่าหากมีการอนุญาตให้ผู้ร้องสอด ในที่นี้คือ CPF นำปลาหมอคางดำซึ่งเป็นปลาต่างถิ่นเข้ามาในราชอาณาจักรเพื่อการวิจัยตามคำขออาจจะส่งผลกระทบต่อพันธุ์สัตว์น้ำพื้นเมืองของประเทศไทย . แต่กรมประมงโดยอธิบดีกรมประมง ไม่เคยมีการดำเนินการควบคุม ตรวจสอบการศึกษาวิจัยกรณีการนำเข้าปลาสายพันธุ์ดังกล่าวของผู้ร้องสอดเลยว่าได้มีการดำเนินการให้เป็นไปตามวัตถุประสงค์ของการนำเข้าปลาสายพันธุ์ดังกล่าวหรือไม่ . 'จึงเป็นการละเลยต่อหน้าที่' ในการป้องกัน ควบคุมสัตว์น้ำต่างถิ่นตามที่ พ.ร.บ.การประมง พ.ศ.2490 ซึ่งเป็นกฎหมายที่ใช้บังคับอยู่ในเวลานั้นกำหนด . ต่อมาได้เกิดปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำหรือปลาหมอคางดำในช่วงปี พ.ศ. 2555 ถึง พ.ศ. 2559 กรมประมงโดยอธิบดีกรมประมงย่อมมีอำนาจหน้าที่ในการแก้ไขปัญหาที่เกิดขึ้น โดยได้จ...

  เมื่อวันที่ 8 กันยายน 2569 ผมได้อภิปรายรายงานการสร้างระบบหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ พ.ศ. 2567 และ พ.ศ. 2568 โดยระบุว่าในภาพรวมเราได้พิสูจน์แล้วว่ากว่า 20 ปีที่ผ่านมา บัตรทองหรือระบบหลักประกันสุขภาพถ้วนหน้า ไม่ได้เป็นเพียงนโยบายสาธารณสุข แต่คือการจัดการเชิงโครงสร้างครั้งสำคัญที่สุดในประวัติศาสตร์ไทย โดยเฉพาะการเปลี่ยนผ่านสถานะการรักษาพยาบาลจากสินค้าหรือความเมตตาจากรัฐให้กลายเป็นสิทธิขั้นพื้นฐานของพลเมือง สิทธิเหล่านี้ถูกสถาปนาขึ้น จับต้องได้ และลงหลักปักฐานในสังคมไทย โดยไม่อาจพรากไปจากพลเมืองชาวไทยได้ ซึ่งผมมีคำถาม 4 ประเด็น . ประเด็นแรก เรื่องร้องเรียนการปฏิเสธสิทธิ UCEP หรือ “เจ็บป่วยฉุกเฉินวิกฤต มีสิทธิทุกที่” ซึ่งเป็นประเด็นที่ได้รับการประชาสัมพันธ์จากรัฐบาลชุดที่แล้วหลายครั้ง แต่เมื่อดูในส่วนของรายงานปี 2567 พบว่าสถานบริการอื่นหรือโรงพยาบาลเอกชนมีการปฏิเสธการใช้สิทธิ UCEP ถึง 223 ครั้ง เป็นการปฎิเสธโดยไม่เข้าเงื่อนไขกี่รายและปฏิเสธด้วยเงื่อนไขอื่นกี่ราย ประเด็นเรื่องร้องเรียนนี้ไม่พบในรายงานปี 2568 เพราะอะไร ตัวเลขเหล่านี้มาจากการรับเรื่องร้องทุกข์ของคนไข้ ที่ผ่านมา สปสช. มีกระ...

. วานนี้ (7 กันยายน 2569) ผมได้อภิปรายและสนับสนุนรายงานการพิจารณาศึกษาเรื่องการรับมือการเซาะกร่อนบ่อนทำลายเศรษฐกิจไทยจากทุนเทาและรัฐมลทิน (State Capture) . ในรายงานพูดถึงเรื่อง state capture หมายถึงการเข้ายึดอำนาจรัฐหรือการเข้าครอบงำรัฐ ซึ่งเป็นประเด็นที่น่าสนใจ ในส่วนของรายงานเองให้นิยามของรัฐมลทิน (state capture) ไว้ว่าเป็นสภาวะที่เครือข่ายผลประโยชน์สามารถเข้าแทรกแซง กำหนด หรือบิดเบือนกฎหมาย นโยบาย การกำกับดูแล หรือการบังคับใช้กฎหมาย เพื่อเอื้อประโยชน์ให้แก่ตนเอง “อย่างเป็นระบบ” ซึ่งมีผลกระทบต่อเรื่องความชอบธรรม ความเป็นกลางของรัฐ . ประเด็นนี้ผมคิดว่ากรอบวิธีคิดที่อยู่บนพื้นฐานทุนนิยมและเสรีนิยมมองเรื่องยึดกุมอำนาจรัฐเป็นเหมือน “โรคร้าย” ที่จะต้องจัดการ ซึ่งผมเห็นด้วยอย่างยิ่งกับข้อเสนอของทางกรรมาธิการที่ออกมาเป็นรายงาน คือ โรคร้ายต้องรักษาด้วยการปฏิรูประบบราชการและการสร้างธรรมาภิบาล . ข้อเสนอของรายงานไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการสร้างรัฐที่อยู่ภายใต้กติกาเดียวกัน ปราศจากพื้นที่อภิสิทธิ์ทางอำนาจ สร้างกระบวนการยุติธรรมที่มุ่งตัดวงจรอำนาจและผลประโยชน์ขององค์กรอาชญากรรม ปฏิรูปโครงสร้างการบริ...

. วันนี้ (4 ก.ย.69) ที่ห้อง Common Room คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต มีการจัดกิจกรรมเสวนาในหัวข้อ “การออกแบบระบบการเลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญที่ส่งเสริมการมีส่วนร่วมของประชาชน” โดยเวทีนี้รวบรวมทั้งนักวิชาการ นักการเมือง และภาคประชาสังคม มาร่วมกันถกเถียงถึงความจำเป็นและรูปแบบของการมีสภาร่างรัฐธรรมนูญ (สสร.) ที่มาจากประชาชน . ทำไมประชาชนต้องได้ร่างรัฐธรรมนูญเอง? : เอกศักดิ์ หอมชื่น สส. กล่าวถึงเหตุผลว่าทำไมประชาชนถึงต้องร่างรัฐธรรมนูญใหม่เอง เนื่องด้วยรัฐธรรมนูญปี 2560 ขาดความชอบธรรมเนื่องจากเกิดจากการรัฐประหาร รวมทั้งไม่ได้ให้ประชาชนมีส่วนร่วมในการร่างตั้งแต่ต้น ทั้งที่รัฐธรรมนูญควรเป็นรากฐานทางปัญญาและเป็นโครงการทางการเมืองร่วมกันของสังคม ขณะนี้สังคมเกิดความตื่นรู้แล้ว ประชาชนจึงควรได้รับสิทธิในการร่างรัฐธรรมนูญเสียที . [ทำไมต้องมีคูหาเลือกตั้งสภาร่างรัฐธรรมนูญ] . อภินพ อติพิบูลย์สิน กล่าวถึงปัญหาของการแก้รัฐธรรมนูญว่าการแก้ไขรัฐธรรมนูญทำได้ยากมากเพราะติดเงื่อนไขมาตรา 256 ที่ต้องได้เสียงสนับสนุนจาก สว. และฝ่ายค้าน ภายใต้สภาพการเมืองปัจจุบัน ผู้ที่ได้เปรียบย่อมไม่ต้องก...

อนุ กมธ.สิทธิมนุษยชนฯ วุฒิสภา ติดตามร่าง "แผนสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 6" มีข้อค้นพบที่น่ากังวลว่า แม้ไทยจะมีแผนนี้มานานถึง 25 ปี แต่เจ้าหน้าที่รัฐที่ต้องปฏิบัติงานกว่าครึ่งกลับ "ไม่รู้ว่ามีแผนนี้อยู่" และหลายปัญหาถูกปัดตกไปเป็นเรื่องของความมั่นคง . > เสรีภาพและการฟ้องปิดปาก (Anti-SLAPP): นักปกป้องสิ่งแวดล้อมและประชาชนที่ลุกขึ้นมาพูดความจริง ยังคงถูกฟ้องร้องเพื่อปิดปาก แผนธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน (NAP) ที่มีอยู่ก็เป็นเพียงภาคสมัครใจ บังคับกลุ่มทุนไม่ได้จริง > สิทธิแรงงานที่ถูกแช่แข็ง: รัฐและทุนยังคงคัดค้านการรับรองอนุสัญญา ILO 87 และ 98 ทำให้แรงงานไทยและข้ามชาติขาดสิทธิในการรวมตัวต่อรองเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น > คดีการเมืองและสิทธิการประกันตัว: การจำกัดเสรีภาพในการแสดงออก (เช่น ม.112, พ.ร.บ.ชุมนุมฯ) ยังคงดำเนินต่อไป สิทธิในการได้รับการประกันตัวกลายเป็นข้อยกเว้นแทนที่จะเป็นบรรทัดฐาน . วานนี้ (3 ก.ย.69) ที่ประชุมอนุกรรมาธิการสิทธิมนุษยชนฯ มีการจัดประชุมโดยมีวาระสำคัญในการพิจารณา เรื่องการจัดทำร่างแผ่นสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ฉบับที่ 6 (พ.ศ.2571-2575) โดยมีเสียงส...

วานนี้ (2 ก.ย.69) ที่ประชุมคณะอนุกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา มีวาระสำคัญหนึ่งคือการพิจารณารายงานข้อเสนอแนะเชิงนโยบายและข้อกฎหมายเกี่ยวกับการบริหารจัดการขยะในระดับประเทศ โดยได้เชิญ อาจารย์สมบัติ เหตระกูล จากคณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ วิทยาเขตปัตตานี เข้าร่วมให้ข้อมูลและเสนอแนะแนวทางแก้ไขปัญหา . [ชี้ต้นตอปัญหาขยะคือ "การเมืองและการบริหาร"] . อาจารย์สมบัติ เปิดเผยในที่ประชุมว่า ประเทศไทยประสบปัญหาเรื่องขยะมาตั้งแต่ปี 2440 หรือกว่า 100 ปีมาแล้ว แต่ปัจจุบันยังคงใช้วิธีการจัดการแบบเดิมคือการประมูลให้เอกชนเข้ามาจัดการและการเผาทำลาย ปัญหาหลักในปัจจุบันไม่ได้อยู่ที่เทคโนโลยี เศรษฐกิจ หรือสิ่งแวดล้อม แต่อยู่ที่ "การเมืองและการบริหารจัดการ" การแก้ปัญหาที่ผ่านมาติดหล่มกับการมองขยะเป็นเพียง "มูลฝอย" และใช้วิธีฝังกลบ ทั้งที่ทิศทางของโลกในปัจจุบันเน้นการมองขยะเป็นทรัพยากร และมุ่งสู่การใช้หลักเศรษฐกิจหมุนเวียน รวมถึงการจัดการขยะแบบวงรอบปิดที่นำทรัพยากรกลับมาใช้ใหม่ . [จี้แก้กฎหมายทั้งระบบ - ผลักดันความรับผิดชอบของผู้ผลิต ] . อาจารย์สมบัติ เสนอว่าประเทศไ...

. วานนี้ (1 กันยายน 2569) ในการประชุมวุฒิสภา วาระพิจารณารายงานประจำปี 2568 สภาองค์กรของผู้บริโภค ผมได้มีโอกาสร่วมอภิปรายพร้อมตั้งคำถามและข้อสังเกตต่อการดำเนินงานและข้อจำกัดขององค์กรนี้หลายประเด็น . ผมเริ่มต้นด้วยการเชิญชวนประชาชนทุกท่านสแกน QR Code เพื่ออ่านรายงานประจำปี 2568 ของสภาองค์กรของผู้บริโภค [ดูลิงก์ได้ในคอมเมนท์] เพราะผมเห็นว่าเนื้อหาในรายงานฉบับนี้ไม่ได้มีความสำคัญเฉพาะต่อสมาชิกในสภาเท่านั้นแต่เกี่ยวข้องกับประชาชนทุกคนในฐานะผู้บริโภค รายงานฉบับนี้ช่วยให้เราเห็นทั้งผลการดำเนินงาน ประเด็นปัญหา ตลอดจนข้อจำกัดในการทำงานขององค์กร ซึ่งผมเห็นว่าเป็นข้อมูลที่ประชาชนควรได้รับรู้และเข้าถึงอย่างกว้างขวาง ทั้งนี้ผมมีประเด็นที่จะอภิปรายและตั้งข้อสังเกตต่อรายงานฉบับนี้ทั้งหมด 6 ประเด็นด้วยกัน . ประเด็นแรก นโยบายสิทธิบริการสุขภาพเท่าเทียม มีมาตรฐานและคุณภาพ ผมเห็นว่าคำถามสำคัญคือ คุณภาพของระบบสุขภาพทุกวันนี้ไปถึงไหนแล้ว โดยมีความพยายามในการยกระดับสิทธิของ 3 กองทุนหลัก ได้แก่ หลักประกันสุขภาพแห่งชาติ ประกันสังคม และสวัสดิการรักษาพยาบาลข้าราชการ เพื่อลดความเหลื่อมล้ำระหว่างผู้ใช้สิทธิแต่ละระ...

จากที่มีประเด็นการตั้งคำถามและข้อเสนอจากสมาชิกวุฒิสภาบางส่วนที่ต้องการให้ "แยกสิทธิประกันสังคม" ระหว่างแรงงานไทยและแรงงานข้ามชาติ โดยกังวลว่าแรงงานข้ามชาติใช้สิทธิประโยชน์มากกว่าคนไทยและอาจกลายเป็นภาระต่อกองทุนนั้น วานนี้ (1 ก.ย.) รายการทันข่าววุฒิสภา ได้สัมภาษณ์ผมเพื่อยืนยันว่า แรงงานข้ามชาติไม่ได้เป็นภาระ แต่คือ "กำลังสำคัญในการพยุงกองทุนประกันสังคม" ให้เดินหน้าต่อไปได้ในยุคสังคมสูงวัยด้วยซ้ำ . [โครงสร้างประชากร เมื่อ "วัยแรงงาน" สนับสนุน "สังคมสูงวัย"] . จากข้อมูลของสำนักบริหารแรงงานต่างด้าว กรมการจัดหางาน ณ เดือนพฤศจิกายน 2568 ประเทศไทยมีแรงงานข้ามชาติกว่า 3.9 ล้านคน แต่มีผู้เข้าสู่ระบบประกันสังคมเพียงประมาณ 1.4 ล้านคนเท่านั้น . หลักการพื้นฐานของประกันสังคมคือ "การเฉลี่ยทุกข์ เฉลี่ยสุข" ปัจจุบันประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Aged Society) ทำให้มีวัยเกษียณที่ต้องใช้สิทธิรักษาพยาบาลจำนวนมาก ขณะที่คนวัยทำงานที่จ่ายเงินสมทบกลับลดลง ในทางกลับกัน แรงงานข้ามชาติที่เข้ามาทำงานในไทยเกือบ 100% อยู่ในช่วง "วัยแรงงานตอนต้นถึง...