เทวฤทธิ์ มณีฉาย

ภายใต้บรรยากาศที่ควรเอื้อต่อการมีส่วนร่วมทางการเมืองของประชาชนในการเข้าคูหาเลือกตั้งและลงประชามติในวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 สังคมไทยกลับต้องวนเวียนอยู่กับคำถามต่อกระบวนการจัดการเลือกตั้งว่า กำลังมีการออกแบบหรือปล่อยให้เกิด "อุปสรรคเชิงเทคนิค" ที่ส่งผลกระทบต่อการใช้สิทธิของประชาชนหรือไม่ เมื่อพิจารณาเหตุการณ์ความขัดข้องที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องทั้งภายในประเทศและในต่างประเทศ เราจะเห็นรูปแบบของปัญหาที่มิได้ปรากฏในลักษณะของการใช้กำลังหรือคำสั่งทางอำนาจโดยตรง หากแต่แฝงตัวอยู่ในความซับซ้อนของกติกา ความไม่สอดคล้องของระบบ และข้อบกพร่องในการบริหารจัดการ ซึ่งล้วนมีผลให้ประชาชนจำนวนไม่น้อยไม่สามารถใช้สิทธิของตนได้อย่างสมบูรณ์ . กรณีที่ได้รับความสนใจจากสังคมเป็นลำดับแรกคือการกำหนดตารางฝึกนักศึกษาวิชาทหารที่ศูนย์ฝึกเขาชนไก่ซึ่งทับซ้อนกับวันเลือกตั้งและประชามติ ส่งผลกระทบต่อนักศึกษาวิชาทหารกว่า 60,000 นาย เหตุการณ์ดังกล่าวสะท้อนถึงความบกพร่องในการบูรณาการการทำงานระหว่างหน่วยงานของรัฐ แม้ว่าต่อมากองทัพจะมีการประกาศงดการฝึกในวันดังกล่าว แต่ภาระด้านการเดินทางและการจัดการเวลาในการกลับไปใช้สิทธ...

ช่วงสายวานนี้ (28 มกราคม 2569) ผมได้ร่วมกับโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) ยื่นหนังสือกรณีกรณีคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มีคำสั่งให้ลบคลิปให้ความรู้เรื่องประชามติร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ผมได้ตั้งคำถามถึงความจริงจังและความเป็นธรรมของ กกต. ในการจัดการข้อมูลบิดเบือน โดยชี้ว่าขณะเดียวกันก็มีการเผยแพร่ข้อมูลคลาดเคลื่อนจากฝ่ายที่ไม่เห็นชอบกับการจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่อย่างกว้างขวางทั้งในโซเชียลมีเดียและเวทีดีเบตแต่ กกต. ไม่ได้ออกมาชี้แจงหรือโต้แย้งแต่อย่างใด เช่น การกล่าวอ้างว่าการโหวตเห็นชอบจะเป็นการ “ตีเช็คเปล่า” หรือจะนำไปสู่การแก้ไขเนื้อหาที่ไม่อยู่ในรัฐธรรมนูญ ทั้งโทษประหารคดีทุจริต อายุความ หรือแม้แต่การห้ามนักการเมืองนั่งเฟิร์สคลาส ซึ่งล้วนไม่เป็นความจริง . ผมย้ำว่ากระบวนการประชามติครั้งนี้ไม่ได้เปิดช่องเสรีอย่างไร้ขอบเขต แต่เป็นไปตามแนวทางที่ศาลรัฐธรรมนูญวินิจฉัยและออกแบบคำถามไว้ชัดเจน ต้องผ่านประชามติรวม 3 ครั้งและผ่านมติรัฐสภาหลายชั้น ภายใต้กรอบรัฐธรรมนูญปี 2560 ที่ยังมีผลบังคับใช้ รวมถึงอำนาจตรวจสอบของศาลรัฐธรรมนูญ อีกทั้งร่างแก้ไขมาตรา 256 และหมวด 15/1 ยังวางเงื่อนไขให้คั...

เมื่อวันที่ 22 มกราคม 2569 มีรายงานว่าคณะอนุกรรมการข้าราชการพลเรือนกระทรวงสาธารณสุข (อ.ก.พ.สธ.) มีมติให้ปลด นพ.สุภัทร ฮาสุวรรณกิจ ออกจากราชการจากกรณีการจัดซื้อชุดตรวจ ATK ในช่วงการระบาดของโควิด-19 เมื่อปี 2564 แม้ขณะนี้ยังอยู่ระหว่างขั้นตอนการพิจารณาของคณะกรรมการ กพ. ชุดใหญ่ และยังไม่มีคำสั่งทางปกครองที่มีผลบังคับใช้ แต่เหตุการณ์ดังกล่าวได้สร้างคำถามสำคัญต่อสังคมทั้งในมิติของวินัยข้าราชการและผลกระทบต่อสิทธิทางการเมืองในที่ นพ.สุภัทรกำลังอยู่ระหว่างลงสมัครรับเลือกตั้ง ด้านรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุขยืนยันว่าการพิจารณาเป็นไปตามขั้นตอนวินัยปกติของ อ.ก.พ.สธ. และไม่มีการแทรกแซงหรือเชื่อมโยงกับการเลือกตั้งแต่อย่างใด . ก่อนหน้านี้เมื่อวันที่ 18 สิงหาคม 2568 ผมได้ตั้งกระทู้ถามด้วยวาจาต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข เรื่อง ความเป็นธรรมในการสอบสวนทางวินัยอย่างร้ายแรงต่อ นพ.สุภัทร จากกรณีเดียวกัน (คลิกฟัง: http://bit.ly/3NCIcfX ) โดยสาระสำคัญของการอภิปรายในวันนั้นคือการตั้งคำถามต่อกระบวนการพิจารณา มากกว่าการชี้ขาดว่าบุคคลใดถูกหรือผิด . ประเด็นแรกที่ผมหยิบยกขึ้นอภิปรายคือบริบทของการจัดซื้อ A...

จากกรณีข้อความสนทนาภายในกลุ่มสนทนาของกรรมการประกันสังคมที่หลุดออกสู่สาธารณะ และมีถ้อยคำพาดพิงสื่อมวลชนอย่างรุนแรงว่าเป็น “สื่อเฮงซวย” ผมเห็นว่าถึงเวลาแล้วที่เราต้องย้ำหลักการร่วมกันว่าสื่อมวลชนไม่ใช่คู่ขัดแย้งของสำนักงานประกันสังคม (สปส.) และไม่ควรถูกโจมตีเพียงเพราะทำหน้าที่ตรวจสอบอำนาจของหน่วยงานรัฐ . การรายงานข่าว การตั้งคำถามต่อการใช้งบประมาณ และการตรวจสอบการตัดสินใจขององค์กรสาธารณะไม่ใช่ความผิด สิ่งเหล่านี้เป็นหน้าที่พื้นฐานของสื่อในสังคมประชาธิปไตย ความไม่พอใจต่อเนื้อหาข่าวไม่อาจถูกใช้เป็นข้ออ้างในการดูหมิ่นวิชาชีพสื่อหรือทำให้การตรวจสอบกลายเป็นเรื่องต้องห้ามไปได้ . ผมขอย้ำว่าเงินในกองทุนประกันสังคมคือเงินของผู้ประกันตนและประชาชนทุกคน การตั้งคำถามถึงความคุ้มค่า ความโปร่งใส และความเหมาะสมในการบริหารจึงไม่ใช่การจ้องจับผิด แต่คือการทำให้ระบบตรวจสอบยังทำงานได้จริง และยิ่งไม่อาจถูกเบี่ยงประเด็นด้วยการยกตัวเลขผลกำไรมาเป็นเกราะป้องกันการตั้งคำถามถึงธรรมาภิบาล . ที่สำคัญการโจมตีสื่อมวลชนในช่วงเวลานี้ไม่ได้ทำให้ข้อเท็จจริงเรื่องความพยายามเปลี่ยนระบบเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมหายไป ตรงกันข้า...

 

'มายด์' ภัสราวลี ธนกิจวิบูลย์ผล เผยเหตุผลสำคัญที่ประชาชนควรลงคะแนน “เห็นชอบ” ต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ในการทำประชามติวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 มีอยู่ 2 ประเด็นหลัก คือ การแก้ปัญหาการลดทอนสิทธิของประชาชน และการแก้ปัญหาการลดทอนอำนาจของประชาชน ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากโครงสร้างของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 25 เผยเหตุผลสำคัญที่ประชาชนควรลงคะแนน “เห็นชอบ” ต่อการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ในการทำประชามติวันที่ 8 กุมภาพันธ์ 2569 มีอยู่ 2 ประเด็นหลัก คือ การแก้ปัญหาการลดทอนสิทธิของประชาชน และการแก้ปัญหาการลดทอนอำนาจของประชาชน ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากโครงสร้างของรัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 . 1) การลดทอนสิทธิของประชาชน: เห็นได้ชัดจากประเด็นค่าแรง ในอดีตรัฐธรรมนูญเคยบัญญัติให้แรงงานได้รับค่าจ้างอย่างเป็นธรรมโดยไม่เลือกปฏิบัติ แต่รัฐธรรมนูญปี 2560 ได้ตัดถ้อยคำสำคัญนี้ออก และแทนที่ด้วยคำว่า “เหมาะสมแก่การดำรงชีพ” ซึ่งในทางปฏิบัติไม่อาจเกิดขึ้นจริง เพราะลูกจ้างส่วนใหญ่ไม่มีอำนาจต่อรองหรือมีส่วนร่วมในการกำหนดค่าแรง คำว่า “เหมาะสม” จึงกลายเป็นถ้อยคำที่ไม่สามารถคุ้มครองสิทธิแรงงานได้จริงภายใต้โครงสร้างเดิม . 2) การลดทอนอำน...

เครือข่ายภาคประชาชน แถลงข้อเสนอนโยบายภาคประชาชนถึงพรรคการเมือง พร้อมย้ำเห็นชอบจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ วันนี้ (25 ม.ค.69)17.20 น ที่หอศิลปวัฒนธรรมแห่งกรุงเทพมหานคร (BACC) เครือข่ายภาคประชาชนกว่า 200 คน จาก 20+ องค์กรทั่วประเทศ ร่วมแถลงข้อเสนอนโยบายภาคประชาชนถึงพรรคการเมือง ประกอบด้วยประเด็น -ความยุติธรรม สิทธิมนุษยชน และหลักนิติธรรม -ที่ดิน สิ่งแวดล้อม พลังงาน และทรัพยากรธรรมชาติ -รัฐสวัสดิการถ้วนหน้าและความมั่นคงทางสังคม -สิทธิผู้หญิง ความเสมอภาคทางเพศ และความหลากหลาย -สิทธิแรงงานและการทำงานที่เป็นธรรม -สิทธิเด็ก คนพิการ และกลุ่มเปราะบาง -สันติภาพ ความมั่นคงของมนุษย์ และสิทธิในการกำหนดเจตจำนงตนเอง -การคุ้มครองนักปกป้องสิทธิมนุษยชน -รัฐธรรมนูญและประชาธิปไตย - แม่และคนทำงานดูแล เป็นต้น พร้อมย้ำเห็นชอบจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

เมื่อวันที่ 21 มกราคม 2569 ผมได้ร่วมกิจกรรม "เวทีสาธารณะ : อนาคตประเทศไทย ผ่านมุมมองเยาวชนคนรุ่นใหม่ New Voter" จัดโดยสถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา . ช่วงหนึ่งผมชี้ให้เห็นว่า แม้ในวันเลือกตั้งเสียงของพวกเราจะเท่ากันทุกคน แต่หลังจากนั้นกลับมีกลไกจำนวนมากที่ตัดสะพานเชื่อมระหว่าง “สิ่งที่เราเลือก” กับ “สิ่งที่จะเป็นจริง” ทำให้เสียงของประชาชนไม่สามารถแปรเป็นอำนาจในการกำหนดรัฐบาลและนโยบายได้ เหตุการณ์หลังการเลือกตั้งปี 2566 เป็นตัวอย่างชัดเจนว่าความต้องการของคนส่วนใหญ่ถูกบิดเบือนผ่านกลไกตามรัฐธรรมนูญ ไม่ว่าจะเป็นการยุบพรรค การถอดถอนผู้นำ หรือการใช้มาตรฐานจริยธรรมที่ออกแบบ ตีความ และตัดสินโดยองค์กรเดียวกัน . ผมเห็นว่าปัญหาไม่ได้อยู่ที่กติกาเลือกตั้งอย่างเดียว แต่อยู่ที่ “กลไกกำกับกติกา” ซึ่งฝังอยู่ในรัฐธรรมนูญ 2560 ตั้งแต่ที่มาของ สว. การแก้รัฐธรรมนูญรายมาตราที่แทบเป็นไปไม่ได้ ไปจนถึงอำนาจขององค์กรอิสระที่ไม่สามารถถูกตรวจสอบหรือถอดถอนได้โดยประชาชน ทั้งที่องค์กรเหล่านี้มีบทบาทกำหนดชะตานโยบาย อนาคต และความฝันของคนรุ่นใหม่ ผมจึงย้ำว่า หากเลือกลงประชามติไม่เห็นชอบ เท่ากับยอมให้โครงสร้างเดิม...

เมื่อวันที่ 21 มกราคม 2569 ผมได้ร่วมกิจกรรม "เวทีสาธารณะ : อนาคตประเทศไทย ผ่านมุมมองเยาวชนคนรุ่นใหม่ New Voter" จัดโดยสถานีวิทยุโทรทัศน์รัฐสภา . ช่วงหนึ่งผมได้ย้อนเล่าประสบการณ์ในฐานะ New Voter เมื่อราว 20 ปีก่อน เพื่อสะท้อนปัญหาเชิงโครงสร้างของระบบเลือกตั้งไทยที่ยังไม่สอดคล้องกับชีวิตจริงของคนรุ่นใหม่ ผมต้องเลือกตั้งนอกเขตเพราะเรียนและใช้ชีวิตอยู่อีกพื้นที่หนึ่ง ทำให้เสียงทางการเมืองถูกตัดขาดจากบริบทที่ผมอาศัยอยู่ ทั้งที่การใช้สิทธิ์เพียงไม่กี่วินาทีก็มีความหมายอย่างยิ่ง โดยเฉพาะเมื่อคนรุ่นใหม่อายุ 18–21 ปีมีมากกว่า 3 ล้านคน ซึ่งสามารถแปลงเป็นพลังทางการเมืองได้อย่างเป็นรูปธรรม แต่ในทางปฏิบัติ เสียงเหล่านี้กลับถูกกระจายจนมองไม่เห็นพลังเชิงพื้นที่ แตกต่างจากบางกรณีที่มีระบบทะเบียนบ้านกลางซึ่งสะท้อนทิศทางการเลือกตั้งได้ชัดเจน . ผมจึงเห็นว่าการมีส่วนร่วมของคนรุ่นใหม่ไม่ควรถูกจำกัดแค่วันเลือกตั้ง แต่ต้องต่อเนื่องไปถึงการส่งเสียง ตรวจสอบ และมีส่วนร่วมระหว่างทาง มิฉะนั้นจะมีผู้อื่นเข้ามาอ้างว่าเป็นตัวแทนแทนเรา ท่ามกลางบริบทเศรษฐกิจที่เติบโตต่ำ โอกาสชีวิตที่หดแคบ และการเข้ามาของเทคโ...

วานนี้ (22 มกราคม 2569) ผมให้สัมภาษณ์รายการ "คุยข่าว 3" ดำเนินรายการโดยคุณสุชาดา นิ่มนวล โดยผมได้แสดงจุดยืนไม่เห็นด้วยอย่างยิ่งต่อความพยายามแก้ไขระเบียบการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมที่จะเปลี่ยนจากสิทธิเดิมซึ่งผู้ประกันตนสามารถเลือกผู้แทนฝ่ายลูกจ้างได้ 7 คนเหลือเพียง 1 คน . ผมเห็นว่าการเปลี่ยนแปลงดังกล่าวเป็นการลดทอนสิทธิของผู้ประกันตนโดยตรง จากเดิมที่ผู้ประกันตนสามารถใช้ดุลยพินิจเลือกผู้แทนได้หลากหลายเพื่อถ่วงดุลแนวคิดและนโยบาย การจำกัดให้เลือกได้เพียงคนเดียวเป็นการล็อกสิทธิและตัดอำนาจการตัดสินใจของผู้ใช้สิทธิ์ ทั้งที่ในความเป็นจริงฝ่ายลูกจ้างในบอร์ดประกันสังคมก็เป็นเพียงเสียงข้างน้อยอยู่แล้วเมื่อเทียบกับฝ่ายรัฐและฝ่ายนายจ้าง . ผมไม่เห็นด้วยกับเหตุผลที่อ้างว่าการเลือก 7 คนอาจนำไปสู่การ “เป็นแพ็ค” เพราะการจะเลือกกระจายหรือรวมคะแนนเป็นสิทธิของผู้ประกันตนเอง หากกังวลเรื่องความหลากหลายก็ยังมีกลไกอื่น เช่น การตั้งอนุกรรมาธิการหรือการออกแบบกระบวนการมีส่วนร่วมเพิ่มเติมโดยไม่จำเป็นต้องไปลดทอนสิทธิขั้นพื้นฐานในการลงคะแนน . สำหรับกรณีที่มีผู้มาใช้สิทธิ์เลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมในอด...

วันก่อนผมได้มีโอกาสให้สัมภาษณ์ในรายการทันข่าววุฒิสภา กับประเด็นเกี่ยวกับการจัดทำประชามติเห็นชอบแก้ไขรัฐธรรมนูญ ไม่ว่าจะประเด็นที่มาของคำถาม หากเห็นชอบชนะจะมีผลอย่างไร และหากไม่ชนะจะมีผลอย่างไร สิ่งที่เป็นปัญหาในรัฐธรรมนูญ 60 บทบาทของวุฒิสภา รวมทั้งตอบประเด็นเช่นตีเช็คเปล่า เรื่องข้อกังวลหมวด 1 หมวด 2 เป็นต้น

รัฐธรรมนูญ 2560 มักได้รับการยกย่องว่าเป็นรัฐธรรมนูญที่มุ่ง “ปราบโกง” และ “เปิดพื้นที่การมีส่วนร่วมของประชาชน” โดยเฉพาะการอ้างถึงบทบัญญัติมาตรา 133 ซึ่งเปิดโอกาสให้ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่น้อยกว่า 10,000 คน สามารถเข้าชื่อเสนอร่างพระราชบัญญัติได้ กลไกดังกล่าวถูกสื่อสารในฐานะหลักประกันของการมีส่วนร่วมทางการเมืองและเป็นภาพแทนของประชาธิปไตยแบบมีส่วนร่วมที่ดูงดงามและเป็นรูปธรรม อย่างไรก็ตามเมื่อพิจารณาในทางปฏิบัติกลไกดังกล่าวกลับแทบไม่สามารถส่งผลอย่างแท้จริงได้เนื่องจากถูกจำกัดและลดทอนความหมายด้วยบทบัญญัติอื่นในรัฐธรรมนูญฉบับเดียวกัน . บทบัญญัติที่เป็นอุปสรรคสำคัญคือมาตรา 133 วรรคสองซึ่งกำหนดว่า "ร่างพระราชบัญญัติเกี่ยวด้วยการเงินจะเสนอได้ก็ต่อเมื่อมีคํารับรองของนายกรัฐมนตรี" แม้เป็นถ้อยคำสั้น ๆ ที่เรียบง่ายแต่กลับมีผลกระทบอย่างกว้างขวางต่อกระบวนการนิติบัญญัติและการมีส่วนร่วมของประชาชน . จริงอยู่ที่รัฐธรรมนูญฉบับก่อนหน้าก็มีกลไกนี้ แต่เดิมทีเดียวหลักการว่าด้วยกฎหมายการเงินมีวัตถุประสงค์เพื่อรักษาวินัยการคลังของรัฐ เมื่อดูบริบทภายใต้รัฐธรรมนูญ 2560 มาตรา 134 คำว่า “เกี่ยวด้วยก...

ในกิจกรรม Yes We Run ที่สวนจตุจักรเมื่อวันที่ 21 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา ผมได้ร่วมวิ่งเพื่อแสดงจุดยืนเห็นชอบให้มีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ พร้อมทั้งร่วมแสดงความเห็นถึงปัญหาของรัฐธรรมนูญ 2560 และเหตุผลที่เราต้องร่วมกัน "กาเห็นชอบ" ให้มีการร่างรัฐธรรมนูญใหม่ในการลงประชามติ 8 กุมภาพันธ์นี้ . ต้องเรียนว่าไม่ว่าจะแก้เล็ก แก้ใหญ่ แก้รายมาตรา หรือแก้ทั้งฉบับ กระบวนการแก้ไขตามรัฐธรรมนูญมาตรา 256 เหมือนกันทั้งหมด คือ วาระแรกต้องใช้เสียงข้างมากของรัฐสภา และที่สำคัญคือต้องได้เสียงเห็นชอบไม่น้อยกว่าหนึ่งในสามของสมาชิกวุฒิสภา . ปัจจุบันวุฒิสภามี 200 คน หนึ่งในสามคือประมาณ 67 คน แต่ในความเป็นจริง สว. ชุดนี้มีการลงมติที่เป็นเอกภาพอยู่ที่ราว 150 เสียง นั่นหมายความว่าเงื่อนไขหนึ่งในสามของ สว. กลายเป็นเสียงข้างมากของ สว. โดยปริยาย ดังนั้นการบอกว่าแก้รายมาตราง่ายกว่าจึงไม่ตรงกับข้อเท็จจริง เพราะการแก้รัฐธรรมนูญทุกแบบต้องได้รับ “การอนุญาตจาก สว.” เหมือนกัน . และปมปัญหาหนึ่งที่สำคัญของรัฐธรรมนูญฉบับนี้อยู่ที่ที่มาของวุฒิสภาตามมาตรา 107 ซึ่งเป็นการเลือกกันเองในกลุ่มอาชีพ คนจะมีสิทธิเลือกต้องอายุ 40 ปีข...

ในกิจกรรมการเสวนา Policy Forum หัวข้อ“ความเหลื่อมล้ำ – รัฐสวัสดิการ” ในงาน Policy Watch Connect 2026 เมื่อวันที่ 19 มกราคม 2569 ผมได้ร่วมแสดงความเห็นในประเด็นดังกล่าวโดยเริ่มจากสิ่งที่หลายคนอาจมองข้าม นั่นคือความพยายามผลักดันกฎหมายด้านรัฐสวัสดิการของสภาชุดที่แล้ว ซึ่งจำนวนไม่น้อยยังค้างอยู่ทั้งในสภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภา . ภายใต้รัฐธรรมนูญปัจจุบันคณะรัฐมนตรีชุดใหม่มีเวลาเพียง 60 วันหลังการประชุมสภาครั้งแรกในการตัดสินใจว่าจะเดินหน้ากฎหมายเหล่านี้ต่อหรือไม่ ผมคิดว่าถึงเวลาที่พรรคการเมืองต้องตอบให้ชัด ไม่ว่าจะเป็น พรบ. คุ้มครองแรงงานที่เกี่ยวกับเวลาทำงาน การพักผ่อน หรือสิทธิการลาป่วยจากอาการปวดประจำเดือน รวมถึง พรบ. อากาศสะอาดที่ยังค้างอยู่ในวุฒิสภา เรื่องเหล่านี้ไม่ใช่เพียงนโยบายแต่มีความพร้อมเชิงรูปธรรมและสะท้อนเจตจำนงของพรรคการเมืองได้อย่างชัดเจน . สำหรับผมความเหลื่อมล้ำและรัฐสวัสดิการคือโครงการทางการเมือง เป็นกระบวนการกระจายทรัพยากรของรัฐกลับไปสู่ประชาชนซึ่งส่วนใหญ่คือแรงงาน คำถามสำคัญจึงไม่ใช่แค่ว่าจะให้สวัสดิการอะไรแต่คือเราจะสร้างอำนาจของประชาชนอย่างไร หลายคนพยายามแยกประชานิยมออกจา...

ข้อกังวลในสังคมที่ว่าหากการทำประชามติเพื่อจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ “ผ่าน” จะเท่ากับเป็นการตีเช็คเปล่าให้มีการร่างรัฐธรรมนูญอย่างไรก็ได้จริงหรือไม่นั้น ในความเป็นจริงแล้วกระบวนการดังกล่าวยังต้องเผชิญกับด่านตรวจสอบอย่างน้อยถึง 4 ชั้น . ประเด็นที่หลายฝ่ายกังวลอย่างยิ่งว่าการจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่จะเปิดทางให้มีการแก้ไขหมวด 1 และหมวด 2 นั้น ขอให้พิจารณาข้อเท็จจริงจากร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญ มาตรา 256 ที่ยังค้างการพิจารณาอยู่ในรัฐสภา โดยเฉพาะมาตรา 256/26/1 ซึ่งกำหนดให้นำหมวด 1 และหมวด 2 มาบัญญัติไว้โดย “ห้ามแก้ไข” . ทั้งนี้ เมื่อวันที่ 11 ธันวาคม 2568 รัฐสภาได้มีมติให้ความเห็นชอบในวาระที่ 2 ไปแล้วก่อนการยุบสภา แม้ผมจะไม่เห็นด้วยกับแนวทางดังกล่าวก็ตาม นั่นหมายความว่ารัฐบาลชุดใหม่ย่อมสามารถขอให้รัฐสภาเดินหน้าพิจารณาต่อในกรอบเดิมได้เช่นกัน . สำหรับข้อกังวลว่า หากประชามติเห็นชอบแล้ว จะเป็นการเปิดทางให้แก้ไขรัฐธรรมนูญได้อย่างเสรีราวกับ “ตีเช็คเปล่า” ผมต้องเรียนตรงไปตรงมาว่า ในทางปฏิบัติเป็นเรื่องที่ยากอย่างยิ่ง . ด่านแรก การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่ต้องผ่านประชามติจากประชาชน เพื่อให้ความเห็นชอบต่อ “วิธ...

  วานนี้ (19 มกราคม 2569) ในการแถลงข่าวร่วมกับทีมประกันสังคมก้าวหน้าที่มายื่นหนังสือต่อ กมธ. การพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา ในประเด็นการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคม ผมในฐานะอดีตผู้ประกันตนตามมาตรา 33 และผู้ประกันตนตามมาตรา 39 ได้ประกาศว่าหากมีการริดรอนสิทธิในการเลือกของผม ผมจำเป็นต้องใช้สิทธิทางกฎหมายในการปกป้องสิทธิของตนเอง เพราะผมเชื่อว่าหลายท่านที่ติดตามข่าวสารหรืออยู่ก็มีสถานะเป็นผู้ประกันตนเช่นเดียวกัน ขณะนี้มีความพยายามปรับปรุงระเบียบเกี่ยวกับการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมโดยพูดถึงโครงสร้างว่าเป็นเสียงข้างน้อยหรือเสียงข้างมาก แต่กลับไม่ได้พูดถึงสิทธิของผู้ประกันตนว่าเราคิดอย่างไร . แม้จะมีการทำประชาพิจารณ์แต่กระบวนการดังกล่าวสามารถทำซ้ำได้ และวิธีการที่ใช้ก็เป็นสิ่งที่ต้องตั้งคำถาม โดยเฉพาะเมื่อมีแนวคิดจะปรับสิทธิจากเดิมที่ผู้ประกันตนเลือกได้ 7 คนให้เหลือเลือกได้น้อยลง ด้วยสมมติฐานว่าผู้ประกันตนจะเลือกเป็นแพ็ค ซึ่งผมเห็นว่าเป็นการคิดแทนผู้ประกันตนและจะส่งผลร้ายตามมา . สิทธิในการเลือกเป็นเอกสิทธิ์ของผู้ประกันตน กระบวนการเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมเพิ่งเริ่มต้นจริงจังเมื่อปลายปี 2566 ทำให้...

เมื่อเวลา 13.30 น. วันที่ 19 มกราคม 2569 ที่รัฐสภา นายนรเศรษฐ์ ปรัชญากร สมาชิกวุฒิสภา (สว.) ในฐานะประธานคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา รับหนังสือจากทีม “ประกันสังคมก้าวหน้า” นำโดย นายธนพงษ์ เชื้อเมืองพาน กรรมการประกันสังคม (บอร์ดประกันสังคม) เพื่อขอให้ตรวจสอบและเปิดเผยบันทึกการประชุมที่เกี่ยวข้องกับการแก้ไขระเบียบการเลือกตั้งคณะกรรมการประกันสังคมเพื่อความโปร่งใส . ทั้งนี้ทีมประกันสังคมก้าวหน้าแสดงความกังวลต่อความพยายามของสำนักงานประกันสังคมในการเร่งแก้ไขระเบียบว่าด้วยหลักเกณฑ์และวิธีการเลือกตั้งผู้แทนฝ่ายนายจ้างและผู้แทนฝ่ายผู้ประกันตนเป็นกรรมการในคณะกรรมการประกันสังคม โดยเห็นว่ากระบวนการดังกล่าวขาดความโปร่งใสและอาจกระทบต่อสิทธิของผู้ประกันตน . ธนพงษ์กล่าวว่าระเบียบการเลือกตั้งฉบับใหม่มีเนื้อหาหลายประเด็นที่อาจเป็นการตัดทอนสิทธิและเจตจำนงของผู้ประกันตน โดยเฉพาะการเปลี่ยนจากการให้ผู้ประกันตนเลือกผู้สมัครได้หลายคน เหลือเพียงเลือกได้คนเดียวซึ่งอาจทำให้เสียงของผู้ประกันตนถูกลดทอน พร้อมตั้งข้อสังเกตถึงที่มาขอ...

 

เมื่อวันที่ 14 มกราคม 2569 ในงาน Policy Watch Connect 2026 ซึ่งจัดที่รัฐสภา มีภาคประชาสังคมและเครือข่ายเยาวชนร่วมวงเสวนา Policy Forum ในหัวข้อ “ความเป็นธรรมสิ่งแวดล้อม” ถกประเด็นสำคัญเกี่ยวกับวิกฤตทรัพยากร ทุนผูกขาด และความเป็นธรรมทางนิเวศ ร่วมสนทนาโดย มนูญ วงษ์มะเซาะห์ นักสื่อสารงานรณรงค์ด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ กรีนพีช ประเทศไทย วิฑูรย์ เลี่ยนจำรูญ เลขาธิการมูลนิธิชีววิถี ปรกชล อู๋ทรัพย์ เครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช เพ็ญโฉม แซ่ตั้ง ผู้อำนวยการมูลนิธิบูรณะนิเวศ สาคร สงมา ประธานสมัชชาองค์กรเอกชนด้านการคุ้มครองสิ่งแวดล้อมและอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ ประยงค์ ดอกลำใย ที่ปรึกษาขบวนการประชาชนเพื่อสังคมที่เป็นธรรม พรพนา ก๊วยเจริญ ผู้อำนวยการเครือข่ายภาคประชาสังคมเพื่อการปฏิรูปที่ดินและการจัดการทรัพยากรที่ยั่งยืน (Land Watch Thai) ปิยะ เทศแย้ม นายกสมาคมสมาพันธ์ชาวประมงพื้นบ้านแห่งประเทศไทย ณัฐธิดา รัตนสวัสดิ์ ผู้ประสานงานเครือข่ายเยาวชน Youth Climate Justice Advocates (YCJA) นันท์นภัส พงศ์วิฑูรย์ ผู้ประสานงานเครือข่ายเยาวชนระดับโลกด้านความหลากหลายทางชีวภาพ ประจำประเทศไทย (GYBN...

 

  ที่ผ่านมาในการจัดทำรัฐธรรมนูญใหม่ก็มีการแก้ทั้งเพิ่มคุณค่า เช่น เรื่องศักดิ์ศรีความเป็นมนุษย์ หลักนิติธรรม ฯลฯ เข้าไปในหมวดดังกล่าง ทั้งแก้ไขเชิงบรรณาธิการให้สอดคล้องกับหมวดอื่นๆ ตัวรัฐธรรมนูญเองก็ล็อคห้ามเปลี่ยนระบอบการปกครองและรูปแบบของรัฐ หากจะมีการแก้ในสิ่งที่หลายฝ่ายกังวลจริง ก็อาจไม่ผ่านประชามติในส่วนรับรองเนื้อหาร่างรัฐธรรมนูญ

เมื่อวันที่ 13 มกราคม 2569 ในงาน Policy Watch Connect 2026 ซึ่งจัดที่รัฐสภา มีภาคประชาสังคมกว่า 40 องค์กรร่วม มีวงเสวนา Policy Forum ในหัวข้อ “โครงสร้างการเมือง และการกระจายอำนาจ” ถกประเด็นสำคัญเกี่ยวกับโครงสร้างการเมือง รัฐธรรมนูญ และการกระจายอำนาจ ร่วมสนทนาโดย ยิ่งชีพ อัชฌานนท์ ผู้อำนวยการโครงการอินเทอร์เน็ตเพื่อกฎหมายประชาชน (iLaw) ลัดดาวัลย์ ตันติวิทยาพิทักษ์ ประธานคณะกรรมการรณรงค์เพื่อประชาธิปไตย (ครป.) ผศ.ณัฐกร วิทิตานนท์ ที่ปรึกษาเครือข่ายอำนาจท้องถิ่นกำหนดอนาคตตนเอง สุภาภรณ์ มาลัยลอย ผู้จัดการมูลนิธินิติธรรมสิ่งแวดล้อม (EnLAW) . ร่วมแสดงความเห็นโดย อภินันท์ เผือกผ่อง สมาชิกวุฒิสภาและประธานคณะอนุกรรมาธิการด้านการกระจายอำนาจ การถ่ายโอนภารกิจและการจัดสรรรายได้ให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น และการปกครองท้องถิ่นรูปแบบพิเศษ วีรยุทธ สร้อยทอง สมาชิกวุฒิสภาและประธานคณะอนุกรรมาธิการพัฒนาการเมืองและการมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิเสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค แสงศิริ ตรีมรรคา เลขาธิการคณะกรรมการประสานงานองค์กรพัฒนาเอกชน (กป.อพช.) เครือข่ายรณรงค์รัฐธรรมนูญ (Constitution Advoca...

ผู้ช่วยศาสตราจารย์เสาวณีย์ แก้วจุลกาญจน์ รองที่ปรึกษาด้านกฎหมายคณะกรรมการนักนิติศาสตร์สากล (International Commission of Jurists: ICJ) อธิบายถึงสถานการณ์การฟ้องคดีปิดปากหรือ SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation) ในบริบทของประเทศไทย หมายถึง การดำเนินคดีที่มีลักษณะเป็นการใช้กระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือในการตอบโต้หรือคุกคามบุคคลที่ใช้สิทธิหรือแสดงออกเพื่อประโยชน์สาธารณะ โดยประเด็นสำคัญของการฟ้องคดีในลักษณะดังกล่าวมิได้มุ่งหวังผลแห่งคดีเป็นหลัก หากแต่มีวัตถุประสงค์เพื่อปิดกั้น ยับยั้ง หรือบั่นทอนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการแสดงความคิดเห็น การตรวจสอบ หรือการเรียกร้องเพื่อประโยชน์สาธารณะ ในปัจจุบัน กฎหมายที่ถูกนำมาใช้ในการดำเนินคดีในลักษณะ SLAPP มากที่สุด ได้แก่ ความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา ตลอดจนความผิดอื่น ๆ ที่มักถูกนำมาใช้ประกอบการฟ้องร้อง เช่น ความผิดฐานบุกรุก และความผิดฐานแจ้งความเท็จ . จากการจัดทำรายงานการศึกษาเรื่อง “กฎหมายและมาตรการป้องกันการดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมของสาธารณะในบริบทธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน” ภายใต้การสนับสนุนของ UNDP...

ประเด็นแรก ครั้งนี้ต่างจากประชามติรับร่างรัฐธรรมนูญ ฉบับปี 50 และ 60 ที่เราจะเห็นตัวร่างมาให้เราเห็นแล้วจริง แต่เรื่องนี้เป็นผลมาจากคำวินิจฉัยของ ศาลรัฐธรรมนูญที่ให้ทำ 3 ครั้ง ตั้งแต่ว่า 1. จะทำรัฐธรรมนูญใหม่ไหม 2.วิธีการจัดทำอย่างไร และ 3. เห็นชอบในเนื้อหาตามที่ร่างกันมาตามวิธีการในข้อ 2. หรือไม่ ทั้งที่มีคนไม่เห็นด้วยว่าจะต้องทำถึงขนาดนั้น ประเด็นที่ 2 หากครั้งนี้ผ่าน เราก็จะต้องทำประชามติอีก 2 ครั้ง ประเด็นที่ 3 รัฐธรรมนูญมีบทล็อคห้ามแก้รูปแบบรัฐและระบอบการปกครองไว้ใน ม.255 ประเด็นที่ 4 นอกจากต้องผ่านประชามติแล้ว รัฐสภาก็จะขอลงมติก่อน แถม สว.ก็จะขอแจม ประเด็นที่ 5 หากเดินไปในทางที่ก้าวหน้ามากไป มีคนจ้องร้องศาลรัฐธรรมนูญที่ถูมือรออยู่แล้วแน่นอน ดังนั้นไม่ใช่การตีเช็คเปล่าแน่นอน จะว่าไปมีการล็อคไว้ในหลายประเด็นด้วย

เมื่อวันที่ 14 มกราคมที่ผ่านมา ผมได้ร่วมวงคุยปัญหาของรัฐธรรมนูญ 2560 และความฝันรัฐธรรมนูญใหม่ในกิจกรรม Yes We Run ที่มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ศูนย์รังสิต จัดโดยเครือข่ายประชาชนร่างรัฐธรรมนูญใหม่ ร่วมกับกลุ่มแนวร่วมธรรมศาสตร์และการชุมนุม และองค์การนักศึกษามหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ . โดยสิ่งที่ผมอยากชวนสังคมมองให้ชัดคือความพยายามอย่างต่อเนื่องในการสกัดกั้น “ข้อต่อ” ระหว่างประชาชนในฐานะผู้ลงคะแนนเลือกนโยบาย กับรัฐบาลในฐานะผู้ส่งมอบนโยบาย ความกลัวที่แท้จริงของชนชั้นนำไม่ใช่การเลือกตั้งในตัวมันเอง หากคือการที่พรรคการเมืองสามารถสร้าง “อำนาจนำ” หรืออำนาจครองจิตครองใจผ่านนโยบายที่จับต้องได้ ตั้งแต่ช่วงหลังปี 2540 เป็นต้นมา ประชาชนเริ่มเรียนรู้ว่าการเข้าคูหาไม่ได้เป็นเพียงพิธีกรรมทางการเมือง แต่คือการกำหนดทิศทางอนาคตของตนเองได้จริง . แต่รัฐธรรมนูญปี 2550 และโดยเฉพาะรัฐธรรมนูญปี 2560 ถูกออกแบบมาเพื่อตัดตอนความเชื่อมโยงนั้น นโยบายถูกทำให้ไม่สามารถแปรเปลี่ยนเป็นรัฐบาลได้โดยตรง ประชาชนอาจเห็นภาพอนาคตจากการเลือกตั้ง แต่กลับไม่เห็นหน้าตาของรัฐบาลที่ควรเกิดขึ้นจากเสียงข้างมากของตนเอง เหตุการณ์หลังการเลือกตั้...