เทวฤทธิ์ มณีฉาย

เมื่อวานนี้ (30 กรกฎาคม 2569) ได้มีการจัดวงพูดคุยแลกเปลี่ยนในหัวข้อ “หยุดการคุกคามสื่อมวลชน ถึงเวลาตอบโต้ SLAPP” ที่ร้านกาแฟ SCC Creative Space โดยมีผู้แทนจากองค์กรสื่อมวลชน นักวิชาการ ผู้แทนองค์กรภาคประชาสังคม ด้านสิทธิมนุษยชนและสิ่งแวดล้อม ตลอดจนผู้แทนจากองค์กรระหว่างประเทศ เข้าร่วมแลกเปลี่ยนสถานการณ์การฟ้องปิดปาก (Strategic Lawsuit Against Public Participation - SLAPP) และร่วมเสนอแนวทางป้องกันการคุกคามสื่อมวลชนในประเทศไทย . [สถานการณ์ SLAPP สลับซับซ้อนขึ้น นำไปสู่สภาวะ "เซนเซอร์ตัวเอง"] . ในวงพูดคุยมีการประเมินร่วมกันว่าแม้จำนวนคดีการฟ้องร้องสื่อมวลชนโดยตรงอาจไม่ได้เพิ่มขึ้นอย่างก้าวกระโดดแต่รูปแบบการคุกคามทางกฎหมาย (judicial harassment) กลับมีความแยบยลและสลับซับซ้อนมากขึ้น โดยเฉพาะการที่กลุ่มทุนใหญ่และนักการเมืองหลีกเลี่ยงการฟ้องร้องโดยตรง แต่หันมาใช้กลไกของรัฐในการดำเนินคดี เช่น การแจ้งความผ่านตำรวจและอัยการหรือการนำกฎหมายอื่นมาใช้ควบคู่กัน เช่น พระราชบัญญัติคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล (PDPA) และพระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ . นอกจากนี้ยังมีการใช้ม...

วันนี้ (23 กรกฎาคม 2569) ผมในฐานะกรรมาธิการพัฒนาการเมืองฯ ได้มีโอกาสไปร่วมกับประธาน กมธ. รับหนังสือร้องเรียนจาก พรทิพย์ โม่งใหญ่ บรรณาธิการข่าวโต๊ะรายงานพิเศษ สถานีโทรทัศน์เวิร์คพอยท์ทีวี ช่อง 23 ซึ่งมีประเด็นที่ส่งผลกระทบและคุกคามต่อสิทธิเสรีภาพในการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน โดยขอให้ติดตามคดีที่ถูกฟ้องปิดปากหรือ SLAPPs (Strategic Lawsuit Against Public Participation) จากที่เธอไปติดตามทำข่าวเชิงสืบสวนสอบสวนในโครงดาร “ขุดดินแลกน้ำ” ที่ อ.นาดี จ.ปราจีนบุรี . ประเด็นน่าสนใจจากข้อร้องเรียน นอกจากเธอถูกแจ้งความดำเนินคดีในข้อหาหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาที่ สภ.วังน้ำเย็น จ.สระแก้ว ซึ่งไม่ใช่พื้นที่ที่เกิดเหตุที่ จ.ปราจีนบุรี แต่เป็นพื้นที่อิทธิพลของนักการเมืองท้องถิ่นที่มีความเชื่อมโยงกับโครงการแล้ว ยังมีเหตุการณ์ที่เธอในฐานะที่เป็นผู้สื่อข่าวลงพื้นที่ตรวจสอบความผิดปกติของโครงการนี้ กลับมีมีรถยนต์ขับติดตามและจี้ท้ายอย่างใกล้ชิดในบริเวณถนนคันนาที่ไม่มีบ้านเรือนประชาชน จนถึงมีเหตุการณ์บุคคลใช้บัญชีเฟซบุ๊กส่งข้อความไปข่มขู่แหล่งข่าว รวมทั้งมีผู้เกี่ยวข้องโพสต์เฟซบุ๊กในลักษณะข่มขู่สื่อมวลชน โดยระบุข้อคว...

เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2569 คณะนิติศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย จัดงานเสวนาเนื่องในโอกาสเปิดตัวรายงาน “ปัญหาการดำเนินคดีทางไกล: สำรวจข้อกฎหมาย ผลกระทบ และข้อเสนอเพื่อการเปลี่ยนแปลง” ที่ห้อง Law Chula Learning Space โดยมี ผศ. ดร.พัชร์ นิยมศิลป เป็นผู้ดำเนินรายการ และมีวิทยากรประกอบด้วย รศ. สาวตรี สุขศรี ผศ. ฐิติรัตน์ ทิพย์สัมฤทธิ์กุล และ อ. ดร. คงสัจจา สุวรรณเพ็ชร จากคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ร่วมด้วยอธิวัฒน์ เส้งคุ่ย ทนายความสิทธิมนุษยชน และ พ.ต.อ. ชิษณุพงศ์ ไหวดี จากกองบังคับการปราบปรามการกระทำความผิดเกี่ยวกับอาชญากรรมทางเทคโนโลยี . ช่วงเริ่มต้นของการเสวนา ผศ. ดร.พัชร์ได้เปิดประเด็นโดยขอให้วิทยากรบอกเล่าถึงสถานการณ์ที่เกิดขึ้นในปัจจุบัน ซึ่งอธิวัฒน์ในฐานะทนายความเครือข่ายศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชนประจำจังหวัดสงขลาได้สะท้อนปัญหาจากการทำคดีตามมาตรา 112 ว่าคดีส่วนใหญ่มักเกิดขึ้นในพื้นที่ห่างไกลของจังหวัดพัทลุง เช่น สถานีตำรวจภูธรทะเลน้อย ควนขนุน ตะโหมด และศรีนครินทร์ เนื่องจากกลุ่มคนรักสถาบันฯ อ้างว่าพบเห็นโพสต์ที่กระทำความผิดขณะนั่งรถผ่านพื้นที่ดังกล่าว การแจ้งความในลักษณ...

เมื่อวานนี้ (11 มิถุนายน 2569) เพจสำนักข่าว The Isaan Record ได้จัดเสวนาออนไลน์ในหัวข้อ “คดีฟ้องปิดปาก: ศึกษาคำแนะนำประธานศาลฎีกา” โดยมีผู้ร่วมพูดคุยประกอบด้วย สฤณี อาชวานันทกุล นักวิชาการอิสระ นรเศรษฐ์ นาหนองตูม ทนายความจากศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน สุณัย ผาสุข ที่ปรึกษา Human Rights Watch ประเทศไทย โกวิท โพธิสาร บรรณาธิการ The Isaan Record ดำเนินรายการโดย หทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร The Isaan Record . [ การฟ้องปิดปากสื่อมวลชนกับการทำให้ผู้ส่งสารเงียบเสียง ] . โกวิทเปิดเผยว่าตอนที่หทัยรัตน์ได้รับหมายศาลก่อนตนก็เป็นห่วง เนื่องจากการโดนคดีความไม่ใช่เรื่องสนุกและเป็นภาระหลายประการไม่ใช่แค่เรื่องการพิสูจน์และต่อสู้คดี หากกระบวนการยุติธรรมไว้ใจได้และมีมาตรฐานก็จะไม่ค่อยกังวล แต่คดีฟ้องปิดปากมักต้องต่อสู้ยืดเยื้อยาวนานจนบั่นทอนกำลังใจที่เคยมีในช่วงต้น เมื่อทราบว่าถอนฟ้องหทัยรัตน์ไปแล้วก็โล่งใจขึ้นเพราะจะได้มุ่งมั่นกับการทำงานมากขึ้น . แต่หลังจากนั้นสัปดาห์หนึ่งหมายศาลก็ส่งถึงมือตน แม้จะเตรียมใจไว้แล้วว่าน่าจะโดนฟ้องทั้งคู่ในฐานะบรรณาธิการสื่อก็ตาม การโดนคดีความทำให้การทำงานสื่อสา...

  วานนี้ (23 พฤษภาคม 2569) เวลา 09.00-12.00 น. ได้มีการจัดเสวนาในหัวข้อ “เสียงไม่เงียบของผู้ถูกฟ้องปิดปาก” ภายใต้งานสัมมนา “Anti-SLAPPs: ยุติธรรมที่หล่นหาย หยุดใช้กฎหมายปิดปาก” ดำเนินรายการโดย จีรนุช เปรมชัยพร จากเครือข่ายรณรงค์รัฐธรรมนูญ (CALL) เพื่อสะท้อนปัญหาการดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมของสาธารณชน (SLAPP) หรือการฟ้องปิดปาก ซึ่งกำลังเป็นอุปสรรคสำคัญในการสืบสวนสอบสวนและการแสดงความคิดเห็นเพื่อประโยชน์สาธารณะในสังคมไทย . [เปิดโปงขบวนการค้ามนุษย์แรงงานเบอร์รี่ป่า และการฟ้องร้องสื่อมวลชน] . โกวิท โพธิสาร บรรณาธิการเดอะอีสานเรคคอร์ด เปิดเผยถึงประสบการณ์ถูกฟ้องปิดปากจากการติดตามข่าวขบวนการค้ามนุษย์แรงงานเก็บเบอร์รี่ป่าในประเทศฟินแลนด์และสวีเดน ซึ่งมีผู้เสียหายถูกหลอกไปทำงานและเดือดร้อนมานานกว่า 15 ปีเป็นจำนวนมาก โดยสำนวนฟ้องของ DSI ที่ส่งไปยัง ป.ป.ช. มีการกล่าวหานักการเมืองและข้าราชการระดับสูงในกระทรวงแรงงาน ขณะที่ในฟินแลนด์มีการพิพากษาลงโทษบุคคลทางการเมืองระดับสูง ประธานเจ้าหน้าที่บริหารบริษัทเบอร์รี่ และนายหน้าชาวไทยไปแล้ว . โกวิทระบุว่าตนถูกสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตร...

  เมื่อวันที่ 22 พฤษภาคม 2569 เวลา 13.00 - 15.30 น. ในงานสัมมนาหัวข้อ “Anti-SLAPPs: ยุติธรรมที่หล่นหาย หยุดใช้กฎหมายปิดปาก” ได้มีการจัดเสวนาในประเด็น “กระบวนการยุติธรรมทางออกเพื่อหยุดการฟ้องปิดปาก?” โดยมีตัวแทนจากศาล อัยการ หน่วยงานรัฐ และภาคประชาสังคมร่วมกันสะท้อนมุมมอง ปัญหาอุปสรรค และแนวทางแก้ไขทางกฎหมายเพื่อปกป้องประชาชนจากการถูกฟ้องร้องที่ไม่สุจริต ดำเนินรายการโดยสัณหวรรณ ศรีสด อนุกรรมาธิการสิทธิมนุษยชน สิทธิ และเสรีภาพ . วรมน รามางกูร ผู้พิพากษาศาลชั้นต้นประจำสำนักประธานศาลฎีกา ชี้แจงว่าศาลยุติธรรมไม่ได้ต้องการตกเป็นเครื่องมือในการกลั่นแกล้งหรือฟ้องปิดปากประชาชน แท้จริงแล้วบทบัญญัติประมวลกฎหมายวิธีพิจารณาความอาญา (ป.วิ.อาญา) มาตรา 161/1 และมาตรา 165/2 นั้นเกิดขึ้นจากการที่ศาลเป็นผู้เสนอให้แก้ไขเองตั้งแต่ยุคคณะกรรมการปฏิรูปประเทศ และหลังจากกฎหมายมีผลบังคับใช้ สำนักงานศาลยังได้ตั้งคณะกรรมการขึ้นมาศึกษาปัญหาและแนวปฏิบัติเรื่องนี้โดยเฉพาะ ซึ่งพบว่ามีการหยิบยกมาตรานี้มาใช้สู้คดีมากกว่าที่คาดการณ์ไว้ แม้จะยังไม่มากเท่าที่ศาลอยากเห็นก็ตาม . ในส่วนของแนวปฏิบัติปัจจุบัน ศาลมีการตีความ...

ในวันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก (World Press Freedom Day) วันที่ 3 พฤษภาคม 2569 ปีนี้ สถานการณ์เสรีภาพสื่อและเสรีภาพในการแสดงออกของสังคมไทยยังคงถูกท้าทาย เมื่อรายงานดัชนีเสรีภาพสื่อโลกประจำปี 2026 โดยองค์กรนักข่าวไร้พรมแดน (RSF) ชี้ว่าประเทศไทยมีอันดับลดต่ำลงมาอยู่ที่ 92 สาเหตุประการหนึ่งมาจากกระบวนการทางกฎหมายที่ถูกบิดเบือนมาใช้เป็นเครื่องมือคุกคามสิทธิเสรีภาพ ที่รู้จักกันในนามการดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมของสาธารณะ หรือการฟ้องคดีเพื่อปิดปาก (Strategic Lawsuit Against Public Participation - SLAPP) การฟ้องร้องลักษณะนี้ไม่ได้มุ่งหวังชัยชนะในทางคดี แต่มุ่งสร้างภาระทางคดี ค่าใช้จ่าย และเวลา เพื่อบั่นทอนกำลังใจให้ผู้ที่ทำหน้าที่ตรวจสอบต้องเหนื่อยล้า จนเกิดความหวาดกลัวและนำไปสู่การเซ็นเซอร์ตัวเองในที่สุด . บาดแผลของการใช้กฎหมายฟ้องปิดปาก (SLAPP) เพื่อหยุดยั้งการทำหน้าที่ของสื่อมวลชนไทยไม่ได้เพิ่งเกิดขึ้น แต่เป็นรอยแผลเป็นที่ฝังลึกและปรากฏให้เห็นซ้ำแล้วซ้ำเล่าผ่านหลายกรณีที่สั่นคลอนเสรีภาพสื่ออย่างรุนแรง เช่น กรณีกองทัพฟ้องสำนักข่าว "ภูเก็ตหวาน" ไปจนถึงกรณีฟาร์มไก่ธรร...

ความฝันที่จะได้จับเงินแสนกลับมาพลิกชีวิตและซื้อไร่ซื้อนาที่บ้านเกิด กลับกลายเป็นฝันร้ายที่ทำให้แรงงานไทยหลายคนต้องสูญเสียบ้าน ทรัพย์สิน และเป็นหนี้สินล้นพ้นตัว นี่คือโศกนาฏกรรมที่ซ่อนอยู่เบื้องหลังความหอมหวานของผลเบอร์รีป่าในประเทศสวีเดนและฟินแลนด์ ซึ่งถูกนำมาตีแผ่ผ่านวงเสวนา “เมื่อแรงงานเก็บเบอร์รีป่าถูกค้ามนุษย์” ประกอบการฉายสารคดี “Blood Berries | หมากไม้” เมื่อวันที่ 30 เมษายน 2569 ที่โรงภาพยนตร์ House Samyan ซึ่งทีมงานสมาชิกวุฒิสภา เทวฤทธิ์ มณีฉาย ได้มีโอกาสเข้าร่วมด้วย . [ บทเรียนราคาแพงและการถูกริบอิสรภาพ ] . จุฑามาศ ศรีสงคราม อดีตแรงงานเก็บเบอร์รีในสวีเดน สะท้อนภาพบาดแผลว่า แรงงานจำนวนมากถูกหลอกลวงด้วยคำโฆษณาสวยหรูจากนายหน้าและญาติที่เคยไปมาก่อน โดยปกปิดความจริงอันโหดร้าย แต่เมื่อไปถึงพื้นที่แล้วแรงงานต้องเผชิญความยากลำบาก ถูกหักค่าใช้จ่ายสารพัด และถูกกระทำในลักษณะที่เข้าข่ายการค้ามนุษย์ นั่นคือการถูกยึดหนังสือเดินทาง โดยนายหน้าอ้างว่าจะนำไปเก็บรักษาไว้ให้เพื่อป้องกันการสูญหาย และให้แรงงานเก็บไว้เพียงฉบับถ่ายเอกสารเท่านั้น ทำให้แรงงานหมดหนทางต่อรองและหลบหนีเพราะไม่มีเงินติดตัว...

ผมได้ปรึกษาหารือผ่านประธานวุฒิสภาไปยังกระทรวงมหาดไทย กรณีอธิบดีกรมการปกครองฟ้องร้องดำเนินคดีหมิ่นประมาทต่อนายสมชัย ศรีสุทธิยากร และผู้เชี่ยวชาญด้านไอที จากกรณีการตั้งข้อสังเกตเรื่องข้อมูลผู้มีสิทธิเลือกตั้ง 53 ล้านคนรั่วไหล โดยเสนอให้หน่วยงานเลือกใช้วิธีการชี้แจงข้อเท็จจริงและเปิดให้มีการตรวจสอบอย่างโปร่งใส แทนการฟ้องร้องดำเนินคดี เพื่อให้สอดคล้องกับนโยบายของรัฐบาลที่เน้นการส่งเสริมการมีส่วนร่วมของภาคประชาชนและสิทธิเสรีภาพในการแสดงความคิดเห็น ตลอดจนเป็นการปกป้องชื่อเสียงของหน่วยงานอย่างเหมาะสมตามหลักการประชาธิปไตย

เมื่อวันที่ 8 เมษายน 2569 ที่สมาคมผู้สื่อข่าวต่างประเทศแห่งประเทศไทย (FCCT) ผมได้เข้าร่วมกิจกรรมเสวนา “Muzzling the media: SLAPP writs in Thailand” (ปิดปากสื่อ: คดีฟ้องปิดปากในไทย) โดยมีผู้ร่วมเสวนาประกอบด้วยหทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร The Isaan Record สฤณี อาชวานันทกุล ผู้อำนวยการ Climate Finance Network Thailand และยศธร เนียมสอิ้ง เจ้าหน้าที่ฝ่ายรณรงค์ระหว่างต่างประเทศ ศูนย์ทนายความเพื่อสิทธิมนุษยชน ดำเนินรายการโดยภาณุ วงศ์ชะอุ่ม ประธาน FCCT และผู้สื่อข่าวอาวุโสของรอยเตอร์ . หทัยรัตน์เริ่มต้นเวทีเสวนาโดยกล่าวถึงโกวิท โพธิสาร บรรณาธิการ The Isaan Record ที่ถูกสุชาติ ชมกลิ่นฟ้องเช่นกัน แม้สุชาติจะถอนฟ้องตนไปแล้วแต่ยังไม่ได้ถอนฟ้องโกวิท จึงต้องจ้างทนาย และเล่าต่อว่าตอนที่ตนทำงานที่ Thai PBS ได้ทำงานสืบสวนสอบสวน ได้รับการสอนว่าไม่มีอะไรสำคัญกว่าชีวิต แต่ตนก็ฝ่าฝืนกฎและเอาตัวเองเข้าไปเสี่ยงเพื่อให้ได้ข่าวอยู่ตลอด . ตนตัดสินใจออกจาก Thai PBS เมื่อปี 2561 เพราะถูกเจ้าหน้าที่ใน จ.นราธิวาสข่มขู่เอาชีวิตว่าจะถูกอุ้มหายทำให้เสียสุขภาพจิตมาก เมื่อลาออกสุขภาพจิตก็ดีขึ้นแต่ก็อยากเป็นนักข่าว...

วันนี้ (26 มีนาคม 2569) เมื่อเวลา 13.00 น. ที่อาคารรัฐสภา สุภาภรณ์ โพธิ์ศรี ในฐานะตัวแทนประชาชนที่ถูก ร.อ. ธรรมนัส พรหมเผ่า ประธานที่ปรึกษาพรรคกล้าธรรม มอบอำนาจให้ตัวแทนเข้าแจ้งความดำเนินคดี ได้เข้ายื่นหนังสือร้องเรียนต่อคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา โดยมีนรเศรษฐ์ ปรัชญากร ประธานกรรมาธิการ และเทวฤทธิ์ มณีฉาย โฆษกกรรมาธิการ เป็นผู้รับเรื่อง . สุภาภรณ์เปิดเผยว่าตนและประชาชนอีกหลายรายถูกแจ้งข้อหา "หมิ่นประมาทโดยการโฆษณา" ที่ สภ. เมืองพะเยา จากกรณีแสดงความคิดเห็นบนเฟซบุ๊กเกี่ยวกับภูมิหลังและการทำงานของ ร.อ. ธรรมนัส ซึ่งก่อนหน้านี้ ร.อ. ธรรมนัสเคยให้สัมภาษณ์ผ่านสื่อว่าได้ดำเนินคดีในลักษณะดังกล่าวที่ จ.พะเยาไปแล้วประมาณ 600 คดี โดยมีการจัดตั้งวอร์รูมด้านคดีความที่พะเยาและนราธิวาส . ผู้ร้องเรียนระบุว่ากระบวนการดังกล่าวสร้างความเดือดร้อนอย่างแสนสาหัสให้แก่ประชาชน เนื่องจากผู้ได้รับหมายเรียกต้องเสียต้นทุนทั้งเวลาและค่าใช้จ่ายในการเดินทางข้ามจังหวัดเพื่อไปต่อสู้คดีที่ สภ. เมืองพะเยา ขณะที่เจ้าหน้าที่ตำร...

วันนี้ (25 มีนาคม 2569) หทัยรัตน์ พหลทัพ บรรณาธิการบริหาร The Isaan Record เข้ายื่นหนังสือถึงคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภา และ สส.พรรคประชาชน เพื่อขอให้ตรวจสอบกรณีนักการเมืองและผู้มีอำนาจใช้กฎหมายคุกคามสิทธิเสรีภาพของสื่อมวลชนและประชาชน . สืบเนื่องจากกรณีที่ทนายความของสุชาติ ชมกลิ่น รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ยื่นฟ้องเรียกค่าเสียหาย 50 ล้านบาท เมื่อวันที่ 21 มีนาคม ที่ผ่านมา โดยหทัยรัตน์ระบุว่า การถูกฟ้องร้องครั้งนี้เปรียบเสมือน "เหรียญเกียรติยศ" ที่ทำให้ปัญหาของแรงงานเก็บเบอร์รี่ป่ากว่าแสนคนได้รับความสนใจจากสังคมมากขึ้น แม้จะมีข่าวว่านายสุชาติได้มอบหมายให้ทนายความถอนฟ้องแล้ว แต่ทางกองบรรณาธิการยังไม่ได้รับเอกสารยืนยันอย่างเป็นทางการ จึงจะขอเดินหน้าเรียกร้องความเป็นธรรมต่อไป . หทัยรัตน์ยังย้ำจุดยืนไม่ยอมรับการใช้กระบวนการทางกฎหมายเพื่อปิดปาก (SLAPP) และได้ยื่นข้อเรียกร้อง 4 ประการ ได้แก่ 1. ขอให้ชี้แจงสถานะคดีและประกาศการถอนฟ้องเป็นลายลักษณ์อักษร 2. ขอให้รัฐคุ้มครองเสรีภาพการทำหน้าที่ของสื่อมวลชน 3. จี้รัฐบาลและหน่วยงานที่เก...

ในสังคมประชาธิปไตยที่แข็งแรง การตรวจสอบผู้กุมอำนาจรัฐถือเป็นกลไกพื้นฐานที่รับประกันความโปร่งใสและผลประโยชน์ของสาธารณชน ทว่าสถานการณ์ที่เกิดขึ้นกับสื่อมวลชนไทยในปัจจุบันกลับสะท้อนให้เห็นถึงความพยายามหลีกเลี่ยงการถูกตรวจสอบด้วยการมุ่งเป้าโจมตีผู้ทำหน้าที่เปิดเผยความจริง ปรากฏการณ์นี้ไม่ใช่เพียงความขัดแย้งทางกฎหมายทั่วไป แต่มันคือการนำแนวคิดยุคโบราณกาลอย่าง "คร่าคนนำสาร" (Shoot the Messenger) กลับมาใช้ใหม่ในรูปแบบของนิติสงคราม (Lawfare) . ตามหน้าประวัติศาสตร์เมื่อผู้กุมอำนาจไม่พึงใจในข่าวสารที่สะท้อนความล้มเหลวหรือความผิดพลาดของตนก็มักเลือกที่จะกำจัดผู้นำสารเพื่อระงับการรับรู้ของสังคม ส่วนในปัจจุบันการ "ฆ่า" มักไม่ได้กระทำด้วยคมหอกกระบอกปืน แต่กระทำผ่านการฉวยใช้กระบวนการยุติธรรมให้กลายเป็นเครื่องมือปิดปาก หรือที่รู้จักกันในนาม SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation) . กรณีที่สะท้อนวาทกรรมนี้ได้อย่างชัดเจนและน่ากังวลที่สุดในขณะนี้คือการที่สุชาติ ชมกลิ่น รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม เป็นโจทก์ยื่นฟ้องหทัยรัตน์ พหลทั...

  คุยกันประเด็น  ปมเลือกตั้งบอร์ดประกันสังคมยังไม่จบ 'ประกันสังคมก้าวหน้า' เผยเอกสารประกอบการประชุม 24 มีนานี้อ้าง "ประชาพิจารณ์ไม่ใช่ประชามติ"  บ.ก.บห.The Isaan Record ถูกสุชาติ ชมกลิ่น ฟ้องปิดปาก 50 ล้านบาท หลังเขียนข่าว DSI กล่าวหารับสินบน  ครบรอบ 2 ปี ความไม่คืบหน้าในการคุ้มครองสิทธิแรงงาน หลังกรรมการสิทธิฯ ชี้ " #ไรเดอร์ คือลูกจ้าง"

วันก่อนได้มีโอกาสให้สัมภาษณ์ทางรายการทันข่าววุฒิสภาถึงประเด็น "สื่อมวลชนในโลกที่เปลี่ยนเร็ว : ความจริงของวิชาชีพข่าว” เนื่องในวันนักข่าวด้วย . โจทย์สำคัญคือข้อกังวลเรื่องอิทธิพลของเทคโนโลยีโดยเฉพาะ AI ผมมองว่าเทคโนโลยีไม่ได้ทำลายสื่อ หากเรารู้จักนำมาปรับใช้ แต่สิ่งที่กำลังคุกคามวิชาชีพสื่ออย่างแท้จริง คือทุน กฎหมายปิดปาก และสวัสดิการแรงงานสื่อที่ย่ำแย่ . ประเด็นแรก เทคโนโลยีคือเครื่องมือแห่งการตรวจสอบ ไม่ใช่ศัตรู . ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีและโซเชียลมีเดียทำให้ต้นทุนการสื่อสารลดลง แต่ในขณะเดียวกันก็ทำให้เกิดสภาวะ "ข้อมูลล้นเกิน" และการแพร่กระจายของข้อมูลผิดและข้อมูลพลาด (Disinformation & Misinformation) ตลอดจน AI ที่สามารถสร้างภาพจำลองจนคนหลงเชื่อ ทางรอดของสื่อมวลชนจึงไม่ใช่การวิ่งแข่งด้านความเร็วหรือปั่นยอดเอนเกจเมนต์เพียงอย่างเดียว แต่ต้องยกระดับศักยภาพของคนทำงานข่าวไปสู่การทำข่าวเชิงลึก (Investigative Journalism) และการตรวจสอบข้อเท็จจริง (Fact-checking) ที่เข้มข้นขึ้น . นอกจากนี้ สื่อยังมีหน้าที่สำคัญในการรณรงค์สร้าง "ความรู้เท่าทันสื่อ" (Media Literacy)...

วันนี้ (28 กุมภาพันธ์ 2569) ผมมีโอกาสได้ร่วมงานเสวนานื่องในโอกาสมอบรางวัล "สื่อมวลชนเพื่อสิทธิมนุษยชน" โดยแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย ในหัวข้อ "การนำเสนอข่าวไม่ใช่อาชญากรรม JOURNALISM IS NOT A CRIME” . ในงานเสวนานี้ผมได้ร่วมแบ่งปันว่าสถานการณ์ปัจจุบันสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาการใช้อำนาจขององค์กรอิสระ โดยเฉพาะ กกต. ที่เลือกใช้วิธีการฟ้องปิดปาก (SLAPP) ต่อสื่อมวลชนและประชาชนที่เข้ามาตรวจสอบการทำงาน ทั้งที่เสรีภาพในการตรวจสอบควรเป็นรากฐานที่รัฐต้องรับรอง ไม่ใช่สิ่งที่รอรับส่วนบุญหรือการประทานให้จากผู้มีอำนาจ ซึ่งหากเราไม่ลุกขึ้นสวนกลับอย่างมีอารยะหรือยืนหยัดในหลักการ วันหนึ่งเราอาจไม่มีเรี่ยวแรงเหลือเพื่อต่อสู้เมื่อถูกริบเสรีภาพคืนไปจนหมด ยิ่งในสังคมที่มีลักษณะอำนาจนิยม สื่อจะเผชิญกับการกลั่นกรองข้อมูลด้วยความกลัวในจิตใจจนไม่กล้านำเสนอความจริง เพราะกลัวว่าจะทำสิ่งที่ "ถูก" แต่ไม่ "ถูกใจ" ผู้มีอำนาจ . นอกจากนี้ ผมเห็นว่าปัญหาดังกล่าวเป็นเรื่องเชิงระบบที่เกิดจากรัฐธรรมนูญปี 2560 ซึ่งตัดขาดอำนาจของประชาชนในการตรวจสอบหรือถอดถอนองค์กรอิสระ อีกทั้งที่มา...

เหตุการณ์ที่คณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) มอบหมายให้ตัวแทนเข้าแจ้งความดำเนินคดีกับกลุ่มบุคคล 6 รายที่ไปสังเกตการณ์และรายงานข่าวการลงคะแนนเลือกตั้งใหม่เมื่อวันที่ 22 กุมภาพันธ์ที่ผ่านมาก่อให้เกิดแรงสั่นสะเทือนและข้อกังขาอย่างหนักต่อสังคม โดยเฉพาะเมื่อหนึ่งในผู้ถูกกล่าวหาคือ "หัวหน้าช่างภาพสื่อมวลชน" ที่เดินทางไปปฏิบัติหน้าที่ตามหมายข่าวปกติแต่กลับถูกแจ้งข้อหาร้ายแรงทางอาญา . การตัดสินใจของ กกต. ในการนำกฎหมายอาญามาตรา 116 (ยุยงปลุกปั่น) มาตรา 209 (อั้งยี่) พรบ. คอมพิวเตอร์ฯ และความผิดตาม พรป. กกต. มาตรา 66 มาใช้กับสื่อมวลชนไม่ใช่แค่เรื่องของการบังคับใช้กฎหมายตามปกติ แต่นี่คือภาพสะท้อนของการใช้กฎหมายเป็นเครื่องมือในการ "ปิดปาก" (SLAPP - Strategic Lawsuit Against Public Participation) อย่างชัดเจน . เมื่อหัวใจสำคัญของระบอบประชาธิปไตยคือความโปร่งใส สื่อมวลชนมีหน้าที่เป็น "สุนัขเฝ้าบ้าน" ที่คอยจับตา บันทึกภาพ และรายงานข้อเท็จจริงสู่สาธารณะ การที่ช่างภาพสื่อมวลชนสำนักหนึ่งยืนถ่ายภาพในพื้นที่เปิดเผยร่วมกับสื่อสำนักอื่น ๆ และไม่ได้มีความรู้จักเป็นการส่วนตัวกับผู้ถู...

น.ส.เบญจพร สุขสว่าง ตัวแทนกลุ่ม “นับใหม่ ok นะ” ที่เรียกร้องให้นับคะแนนใหม่ในพื้นที่ จ.ชลบุรี เขต 1 กล่าวก่อนร่วมให้ข้อมูลกับ กมธ.การพัฒนาการเมืองฯ วุฒิสภาว่า ขณะนี้ กกต.ชลบุรี เขต 1 ได้ฟ้องตนในข้อหาบุกรุกและขัดขวางการทำงานของเจ้าหน้าที่ ซึ่งตนมองว่าสิ่งที่กกต.ทำนั้นอาจไม่ตรงกับข้อเท็จจริง เพราะการตัดสินใจฟ้องประชาชนนั้นอาจเป็นเพราะได้รับข้อมูลไม่ครบถ้วนหรือไม่ ขณะที่ภาคประชาชนได้แจ้งความกกต.ชลบุรีกลับข้อหาแจ้งความเท็จ ส่วน กกต.กลางอยู่ระหว่างรวบรวมหลักฐานเพื่อดำเนินคดี น.ส.เบญจพร กล่าวต่อว่า เหตุผลที่ประชาชนต้องต่อสู้เพราะเห็นความน่าสงสัยหลายอย่าง และประชาชนไม่มั่นใจในความโปร่งใส ขณะที่เจ้าหน้าที่กกต.ที่ทำหน้าที่ไม่มีการชี้แจงข้อเท็จจริง อย่างไรก็ตาม ตนรู้ว่าสิ่งที่ทำนั้นผิดกฎหมาย แต่ยืนยันว่าไม่มีเจตนานำเอกสารเลือกตั้งออกมาพื้นที่ แต่ที่ต้องเข้าไปต้องการแสดงให้ประชาชนเห็นว่ากระบวนการจัดเก็บหีบบัตรเลือกตั้งนั้นมีความน่าสงสัย ซึ่งแทนที่ กกต. จะชี้แจงตรงไปตรงมา กับใช้กฎหมายเล่นงาน ซึ่งคิดว่าเป็นการฟ้องปิดปากจากนี้ประชาชนต้องดำเนินการต่อไป

ผู้ช่วยศาสตราจารย์เสาวณีย์ แก้วจุลกาญจน์ รองที่ปรึกษาด้านกฎหมายคณะกรรมการนักนิติศาสตร์สากล (International Commission of Jurists: ICJ) อธิบายถึงสถานการณ์การฟ้องคดีปิดปากหรือ SLAPP (Strategic Lawsuit Against Public Participation) ในบริบทของประเทศไทย หมายถึง การดำเนินคดีที่มีลักษณะเป็นการใช้กระบวนการยุติธรรมเป็นเครื่องมือในการตอบโต้หรือคุกคามบุคคลที่ใช้สิทธิหรือแสดงออกเพื่อประโยชน์สาธารณะ โดยประเด็นสำคัญของการฟ้องคดีในลักษณะดังกล่าวมิได้มุ่งหวังผลแห่งคดีเป็นหลัก หากแต่มีวัตถุประสงค์เพื่อปิดกั้น ยับยั้ง หรือบั่นทอนการมีส่วนร่วมของประชาชนในการแสดงความคิดเห็น การตรวจสอบ หรือการเรียกร้องเพื่อประโยชน์สาธารณะ ในปัจจุบัน กฎหมายที่ถูกนำมาใช้ในการดำเนินคดีในลักษณะ SLAPP มากที่สุด ได้แก่ ความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา ตลอดจนความผิดอื่น ๆ ที่มักถูกนำมาใช้ประกอบการฟ้องร้อง เช่น ความผิดฐานบุกรุก และความผิดฐานแจ้งความเท็จ . จากการจัดทำรายงานการศึกษาเรื่อง “กฎหมายและมาตรการป้องกันการดำเนินคดีเชิงยุทธศาสตร์เพื่อระงับการมีส่วนร่วมของสาธารณะในบริบทธุรกิจกับสิทธิมนุษยชน” ภายใต้การสนับสนุนของ UNDP...

[ทีมงาน] . การฟ้องคดีปิดปากหรือ SLAPP กลายเป็นปรากฏการณ์ที่สะท้อนความเปราะบางของสิทธิในการแสดงความคิดเห็นในสังคมไทยอย่างเด่นชัด และนับวันจะทวีความรุนแรงเพิ่มมากขึ้น ผู้ที่เพียงลุกขึ้นพูดเพื่อปกป้องประโยชน์สาธารณะ ไม่ว่าจะเป็นแรงงาน นักข่าว นักวิชาการ นักสิทธิมนุษยชน หรือชาวบ้านที่ทำงานปกป้องทรัพยากรธรรมชาติล้วนเสี่ยงที่จะถูกดึงเข้าสู่กระบวนการยุติธรรมอันยืดเยื้อและมีต้นทุนสูง ดังเช่นสถานการณ์ปัจจุบันที่ปรากฏนักการเมืองรายหนึ่งฟ้องปิดปากผู้วิพากษ์วิจารณ์ตนเองนับร้อยคดี . ภาพรวมของสถานการณ์การฟ้องปิดปากในปัจจุบันปรากฏในงานเสวนาทั้งสองเวที ทั้งเวทีที่คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์จัดขึ้นเมื่อวันที่ 4 ธันวาคม 2568 ซึ่งเน้นประเด็นสิ่งแวดล้อม และเวทีที่เครือข่ายประชาธิปไตยทางเศรษฐกิจจัดขึ้นเมื่อวันที่ 6 ธันวาคม 2568 ซึ่งเน้นประเด็นเรื่องสิทธิ โดยมีทั้งผู้เชี่ยวชาญ นักเคลื่อนไหว และผู้ที่เผชิญคดีด้วยตนเองมาเล่าถึงประสบการณ์ที่กลายเป็นภาพสะท้อนของโครงสร้างปัญหาที่เกิดจากการฟ้องปิดปาก . การฟ้องคดีปิดปากปรากฏชัดเจนที่สุดในประเด็นสิ่งแวดล้อมซึ่งกระทบต่อวิถีชีวิตของผู้คนโดยตรง เวทีเสวนาด้านส...