เทวฤทธิ์ มณีฉาย

“ผู้ที่ยืนยันว่าลักษณะที่ประชาชนศิโรราบต่อเหล่าผู้นำนั้นไม่ใช่สัญญา พูดถูกอย่างยิ่ง เพราะมันเป็นเพียงการมอบหน้าที่ เป็นแค่การจ้างงานเท่านั้น ผู้ปกครองเป็นแค่เจ้าหน้าที่ที่บริหารอำนาจของรัฏฐาธิปัตย์ เป็นอำนาจที่รัฏฐาธิปัตย์ฝากไว้ ซึ่งสามารถถูกกำจัด ปรับเปลี่ยน หรือเอาคืนเมื่อไรก็ได้ที่รัฏฐาธิปัตย์ไม่พอใจ” - ฌอง-ฌากส์ รุสโซ, สัญญาประชาคม . แนวคิดเรื่อง “สัญญาประชาคม” เป็นปรัชญาการเมืองแขนงหนึ่งที่สามารถสืบย้อนไปได้หลายร้อยปี กล่าวถึงการที่มนุษย์จะหลีกหนีภาวะธรรมชาติอันวุ่นวายแล้วสถาปนาและมอบอำนาจให้กับรัฐบาลหรือผู้ใช้กฎหมาย ซึ่งถูกอ้างอิงและประยุกต์ใช้ในการเมืองหลากยุคหลากสมัย . ความคิดของรุสโซข้างต้นเป็นส่วนหนึ่งของหนังสือเรื่อง “สัญญาประชาคม” ของเขาที่ตีพิมพ์ในปี พ.ศ. 2305 (ก่อนกรุงศรีอยุธยาแตกเสียอีก) คำกล่าวนี้ตีความได้ว่าเมื่อประชาชนในฐานะ “รัฏฐาธิปัตย์” ทำ “สัญญาประชาคม” มอบหน้าที่ให้กับรัฐบาลในฐานะผู้ปกครอง รัฐบาลมีหน้าที่จะต้องทำให้ประชาชนพึงพอใจ โดยหากประชาชนไม่พึงพอใจก็ย่อมสามารถ “กำจัด-ปรับเปลี่ยน-เอา (อำนาจ) คืน” เมื่อไรก็ได้ . ในทางปรัชญาการเมือง สัญญาประชาคมจึงเป็นสิ่งสำคั...