เทวฤทธิ์ มณีฉาย

จากที่มีประเด็นการตั้งคำถามและข้อเสนอจากสมาชิกวุฒิสภาบางส่วนที่ต้องการให้ "แยกสิทธิประกันสังคม" ระหว่างแรงงานไทยและแรงงานข้ามชาติ โดยกังวลว่าแรงงานข้ามชาติใช้สิทธิประโยชน์มากกว่าคนไทยและอาจกลายเป็นภาระต่อกองทุนนั้น วานนี้ (1 ก.ย.) รายการทันข่าววุฒิสภา ได้สัมภาษณ์ผมเพื่อยืนยันว่า แรงงานข้ามชาติไม่ได้เป็นภาระ แต่คือ "กำลังสำคัญในการพยุงกองทุนประกันสังคม" ให้เดินหน้าต่อไปได้ในยุคสังคมสูงวัยด้วยซ้ำ . [โครงสร้างประชากร เมื่อ "วัยแรงงาน" สนับสนุน "สังคมสูงวัย"] . จากข้อมูลของสำนักบริหารแรงงานต่างด้าว กรมการจัดหางาน ณ เดือนพฤศจิกายน 2568 ประเทศไทยมีแรงงานข้ามชาติกว่า 3.9 ล้านคน แต่มีผู้เข้าสู่ระบบประกันสังคมเพียงประมาณ 1.4 ล้านคนเท่านั้น . หลักการพื้นฐานของประกันสังคมคือ "การเฉลี่ยทุกข์ เฉลี่ยสุข" ปัจจุบันประเทศไทยก้าวเข้าสู่สังคมสูงวัยอย่างสมบูรณ์ (Aged Society) ทำให้มีวัยเกษียณที่ต้องใช้สิทธิรักษาพยาบาลจำนวนมาก ขณะที่คนวัยทำงานที่จ่ายเงินสมทบกลับลดลง ในทางกลับกัน แรงงานข้ามชาติที่เข้ามาทำงานในไทยเกือบ 100% อยู่ในช่วง "วัยแรงงานตอนต้นถึง...

วานนี้ (25 ส.ค.69) ที่ประชุมวุฒิสภามีวาระการพิจารณา รายงานการศึกษา แนวทางการเสริมสร้างความยั่งยืนของกองทุนประกันสังคม ของ กมธ.แรงงาน ซึ่งผมเป็น กมธ.นี้ด้วย ภายหลังจาก กมธ.รายงานการศึกษาแล้วจึงเปิดให้สมาชิกร่วมอภิปราย มีหลายหลายประเด็น แต่มีประเด็นหนึ่งที่สมาชิกอภิปรายพร้อมเสนอแนะคือเรื่องการจัดการแรงงานต่างด้าวหรือแรงงานข้ามชาติในระบบประกันสังคม โดยเขาเสนอให้ กมธ.ศึกษาถึงความเป็นไปได้ในการแยกสิทธิประกันสังคมของ "แรงงานไทย" ออกจาก "แรงงานต่างด้าว" (ในมาตรา 33) โดยอ้างว่าปัจจุบันประชาชนรู้สึกเดือดร้อนใจที่สิทธิต่างๆ ถูกนำไปรวมกัน . สมาชิกท่านดังกล่าวยังยกตัวอย่างพื้นที่ที่มีแรงงานต่างด้าวหนาแน่น เช่น จังหวัดสมุทรสาคร ที่อัตราการใช้สิทธิกองทุนประกันสังคมเพื่อการคลอดบุตรของแรงงานต่างด้าวมีจำนวนเพิ่มขึ้นทุกปีและมีมากกว่าคนไทยอย่างสิ้นเชิง ทำให้เกิดการตั้งคำถามถึงความคุ้มค่าและความยุติธรรมในการใช้เงินกองทุนที่ทุกสัญชาติได้รับสิทธิเท่ากันหมด ใจความสำคัญของสมาชิกท่านนี้คือต้องการเน้นย้ำและเรียกร้องให้จัดระบบสิทธิประโยชน์ที่ทำให้คนไทยได้รับสิทธิที่ "เหนือกว่า" ชาติ...

ซีรี่ย์ดังอย่าง #ทนายปีศาจ ปลุกให้หลายคนหันมาสนใจชีวิตแรงงานประมง มีจริงหรืออุตสาหกรรมแสนล้านที่แลกชีวิตคนด้วยเงินแค่ 2,000 บาท? สิบปีก่อนที่ประมงไทยเคยได้ใบเหลืองจากสหภาพยุโรปเพราะการทำประมงผิดกฎหมาย ขาดการรายงาน ไร้การควบคุม (IUU) และโดนรายงานสถานการณ์การค้ามนุษย์ (TIP) ก่อนที่จะให้สัตยาบันอนุสัญญาองค์การแรงงานระหว่างประเทศ (ILO) เพื่อยกระดับปฏิรูปมาตรฐานการคุ้มครองแรงงานประมงให้สอดคล้องกับสากล อย่างไรก็ตาม เรื่องราวเบื้องหลังการทำงานบนเรือประมงที่ห่างไกลและยากต่อการตรวจสอบ ก็ยังเปรียบเสมือนปีศาจร้ายที่ยังคอยหลอกหลอน และยากที่อุตสาหกรรมประมงไทยจะก้าวต่อไปในระดับนานาชาติได้อย่างสง่างาม . วันนี้ (14 ส.ค.2569) เครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ (Migrant Working Group) จัดเวทีเสวนาสาธารณะ "ชีวิตจริงยิ่งกว่าซีรี่ย์: ปีศาจในประมงไทยคือใคร" ที่สมาคมผู้สื่อข่าวต่างประเทศ (FCCT) ซึ่งทีมงาน สว.เทวฤทธิ์ ได้เข้าร่วมเสวนาดังกล่าว จึงขอนำเนื้อหาบางส่วนของวงมาสรุปให้อ่าน ดังนี้ . [ปีศาจ 3 ตนที่กัดกินโครงสร้างประมงไทย] . ปัญหาในประมงไทยไม่ใช่เรื่องของตัวบุคคล แต่เป็นปัญหาเชิงโครงสร้างที่ถ...

วันนี้ (24 กรกฎาคม 2569) กลุ่ม Bright Future ซึ่งเป็นตัวแทนเครือข่ายแรงงานข้ามชาติ นำโดยวีระ แสงทอง ได้เข้ายื่นหนังสือร้องเรียนต่อคณะกรรมาธิการการพัฒนาการเมือง การมีส่วนร่วมของประชาชน สิทธิมนุษยชน สิทธิ เสรีภาพ และการคุ้มครองผู้บริโภค วุฒิสภา ณ อาคารรัฐสภา โดยมีเทวฤทธิ์ มณีฉาย สมาชิกรัฐสภาและโฆษกกรรมาธิการ เป็นตัวแทนรับมอบหนังสือ . เนื้อหาในหนังสือร้องเรียนระบุถึงข้อเรียกร้องสำคัญในการขอให้ภาครัฐไทยพิจารณาทบทวนและยกเลิกการบังคับทำสมุดประจำตัว หรือ สมุด CI (Certificate of Identity) สำหรับแรงงานข้ามชาติชาวเมียนมา แล้วปรับเปลี่ยนมาใช้ระบบการขึ้นทะเบียนกับทางการไทยเพียงฝ่ายเดียว หรือการออกบัตรชมพูแทน . ทั้งนี้ ทางกลุ่มยืนยันว่าแรงงานทุกคนพร้อมที่จะเข้าสู่ระบบกฎหมายไทยอย่างถูกต้องและยินดีชำระค่าธรรมเนียมให้แก่รัฐบาลไทยโดยตรง แต่มีความกังวลอย่างยิ่งว่า ค่าใช้จ่ายในการจัดทำสมุด CI กับทางการเมียนมาจะกลายเป็นการสนับสนุนรายได้และสร้างทรัพยากรให้แก่รัฐบาลทหารเมียนมา ซึ่งกระทำการละเมิดสิทธิมนุษยชน ปราบปรามประชาชน และก่ออาชญากรรมสงครามมาอย่างต่อเนื่อง นับตั้งแต่การยึดอำนาจเมื่อวันที่ 1 กุมภาพันธ์ ...

ท่ามกลางกระแสความเดือดดาลของฉากการพิจารณาคดีและพล็อตสุดเข้มข้นของซีรีส์กฎหมายสะท้อนสังคมที่มาแรงที่สุดบน Netflix ในช่วงที่ผ่านมา ซึ่งเป็นงานกำกับของ “ ณฐพล บุญประกอบ” (ผู้กำกับจาก “สงครามส่งด่วน” และภาพยนตร์สารคดี “เอหิปัสสิโก”) อย่าง “ #ทนายปีศาจ ” สิ่งที่ทำให้ผู้ชมหลายคนโดยเฉพาะคนทำงานสายสังคมและสื่อมวลชนต้องหยุดคิด คือ การที่ซีรีส์ไม่ได้ทำหน้าที่เพียงแค่มอบความบันเทิงในชั้นศาลแบบซีรีส์แนวเดียวกัน แต่ยอมใช้เวลาส่วนหนึ่งขุดลึกเข้าไปในบาดแผลที่ใจกลางอุตสาหกรรมพันล้านของไทย นั่นคือ "วิกฤตแรงงานประมงข้ามชาติ" . ซีรีส์หยิบเอาสารตั้งต้นมาจากเรื่องจริงในหน้าข่าวเมื่อราว ๆ 10 ปีก่อน ช่วงเวลาที่ประเทศไทยถูกสหภาพยุโรป (EU) แจก "ใบเหลือง" (IUU Fishing) จากปัญหาการทำประมงผิดกฎหมายและการค้ามนุษย์เหนือน่านน้ำ พล็อตย่อยที่คนดูหลายคนพากันชื่นชมคือบทบาทของ "เซยะ" แรงงานข้ามชาติ ตัวละครนี้ไม่ได้ถูกเขียนขึ้นมาเพื่อให้คนดูสงสารในฐานะเหยื่อที่อ่อนแอ แต่เป็นภาพแทนของเหยื่ออาชญากรรมทางโครงสร้างที่ถอดสำเนามาจากชีวิตจริงของแรงงานประมงข้ามชาติที่ถูดพลัดพรากจากบ้าน . ผ่านคดีของเซ...

วานนี้ (16 มีนาคม 2569) ในการประชุมคณะกรรมาธิการการแรงงาน วุฒิสภา มีวาระสำคัญคือพิจารณาเรื่องร้องเรียนกรณีข้อขัดข้องและความล่าช้าในการยื่นขออนุญาตทำงานและการแจ้งเข้าทำงานในระบบ E-work permit โดยเชิญอดิศร เกิดมงคล ผู้ประสานงานเครือข่ายองค์กรด้านประชากรข้ามชาติ (MWG) พร้อมด้วยนิลุบล พงษ์พยอม ผู้ก่อตั้งกลุ่มนายจ้างสีขาว และผู้แทนกรมการจัดหางาน กระทรวงแรงงานเข้าชี้แจง . ภายหลังการประชุม นิลุบลเปิดเผยว่าสถานการณ์ในขณะนี้เข้าขั้นวิกฤต เนื่องจากความบกพร่องของระบบส่งผลให้แรงงานข้ามชาติจำนวนมากถูกจับกุมดำเนินคดีทั้งที่มีสถานะการจ้างงานถูกต้อง พร้อมตั้งคำถามถึงความโปร่งใสในการตรวจรับระบบของหน่วยงานรัฐ . ตัวแทนกลุ่มนายจ้างสีขาวระบุว่าปัจจุบันมีผู้ใช้งานระบบสูงถึงร้อยละ 80 ที่ประสบปัญหาไม่สามารถเข้าใช้งานได้ โดยเฉพาะปัญหาข้อมูลสูญหายและการจัดการฐานข้อมูลที่ไม่เชื่อมโยงกัน ส่งผลกระทบร้ายแรงที่สุดคือแรงงานข้ามชาติจำนวนมากถูกเจ้าหน้าที่ตำรวจจับกุมและส่งฟ้องศาล เนื่องจากไม่มีบัตร Smart Card ยืนยันตัวตน ทั้งที่ตัวแรงงานอยู่ระหว่างการดำเนินการตามขั้นตอนกฎหมาย แต่ความล่าช้าและไม่เสถียรของระบบทำให้ไม่สาม...

เมื่อวันที่ 12 พฤศจิกายน ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่คำตอบของตรีนุช เทียนทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานต่อกระทู้ถามของผมเรื่อง "ปัญหาแรงงานข้ามชาติชาวเมียนมาได้รับความเดือดร้อนจากกระบวนการรับรองสถานะบุคคล (Certificate of Identity : Cl)" . รัฐมนตรีว่าการกระทรวงแรงงานชี้แจงว่าการใช้หนังสือรับรองสถานะบุคคล (Certififite of Identity : CI) คู่กับบัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย (บัตรชมพู) เป็นมาตรการสำคัญที่ใช้ในการบริหารจัดการแรงงานข้ามชาติ ซึ่งหนังสือรับรองสถานะบุคคล (Certificate of Identity : Cl) จะช่วยยืนยันตัวตนและสัญชาติของแรงงานข้ามชาติสัญชาติเมียนมา ในขณะที่บัตรประจำตัวคนซึ่งไม่มีสัญชาติไทย (บัตรชมพู) ช่วยให้ทางการไทยทราบจำนวนแรงงานข้ามชาติที่อาศัยอยู่ในราชอาณาจักรทราบถิ่นที่อยู่รวมถึงสามารถติดตามแรงงานข้ามชาติได้ ซึ่งจะทำให้เกิดความสมดุลทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงของชาติ . นอกจากนี้การเปิดศูนย์ออกเอกสารรับรองบุคคล (Certificate of ldentity) ให้บริการในประเทศไทยเป็นเพียงการอำนวยความสะดวกแก่แรงงานเมียนมาในการดำเนินการด้านเอกสารโดยไม่ต้องให้แรงงานเดินทางกลับประเทศต้นทาง ซ...

ท่ามกลางข้อพิพาทระหว่างไทย–กัมพูชาในช่วงที่ผ่านมา ปัญหาการขาดแคลนแรงงานข้ามชาติโดยเฉพาะแรงงานกัมพูชาที่ต้องเดินทางกลับประเทศจากเหตุความขัดแย้ง เหตุหวั่นเกรงกระแสความเกลียดชังจากคนไทย และเหตุต้องการกลับไปทำงานที่บ้านเกิดตามที่รัฐบาลกัมพูชาเรียกร้อง กลายเป็นโจทย์เร่งด่วนที่กระทบต่อเศรษฐกิจไทยอย่างชัดเจน โดยกระทรวงแรงงานกัมพูชาได้รายงานว่ามีแรงงานกัมพูชากลับจากไทยกว่า 200,000 คนในช่วงเวลาดังกล่าว . สถานการณ์นี้ส่งผลกระทบให้เห็นอย่างชัดเจนในหลายพื้นที่ เช่น จังหวัดจันทบุรีซึ่งเป็นแหล่งเกษตรกรรมสำคัญ โดยเฉพาะในฤดูเก็บลำไยที่ต้องการแรงงานจำนวนมากแต่แรงงานกัมพูชากลับประเทศไปเกือบหมด แม้จะมีการเปิดรับสมัครแรงงานไทยพร้อมข้อเสนอค่าจ้างสูงถึงวันละหลักพันบาทพร้อมที่พักฟรีแต่กลับได้รับเสียงตอบรับเพียงเล็กน้อย ภาพปัญหานี้ไม่ได้จำกัดเฉพาะภาคเกษตรเท่านั้นแต่ยังเกิดขึ้นในภาคอุตสาหกรรมด้วย เช่น โรงงาน ประมง อาหารทะเล การก่อสร้าง และบริการ ซึ่งต่างสะดุดเพราะแรงงานกัมพูชาไหลกลับประเทศอย่างต่อเนื่อง . แม้ล่าสุดกระทรวงมหาดไทยจะประกาศให้แรงงานกัมพูชาที่ได้รับอนุญาตอยู่ในไทยและทำงานต่อไปเป็นกรณีพิเศษด้วยเหตุ...

  . ค่ำวานนี้ (15 มิถุนายน 2568) ผมมีโอกาสได้ดูรายการ ‘ข่าวข้นคนข่าว’ แล้วมีประเด็นที่สะดุด พิธีกรรายการคนหนึ่งยกเรื่องค่ารักษาพยาบาลของแรงงานข้ามชาติช่วงสถานการณ์ที่เราขัดแย้งกับกัมพูชา แม้พิธีกรอีกคนเตือนว่าพูดตอนนี้เหมือนราดน้ำร้อนไปในอารมณ์คนไทย แต่พิธีกรท่านดังกล่าวยังพูดต่อว่า "เรารักษาพยายาบาลผ่านระบบประกันสังคม คนไทยต่อเดือนหากเงินเดือนขั้นต่ำ 15,000 บาท ต้องจ่าย 750 บาท แต่แรงงานข้ามชาติเขาจ่ายเดือนละ 250 บาท แต่เขาได้รับสิทธิระบบประกันสังคมที่เทียบเท่ากับคนไทยเลยนะ เราจะบอกว่าเราดูแลแรงงานข้ามชาติดีจริง ๆ" และยิ่งพิธีกรอีกท่านยังมาตบท้ายต่อว่าให้ท่านผู้ชมไปดูงบประมาณที่รัฐลงไปกับแรงงานต่างด้าวว่าปี ๆ หนึ่งเป็นแสนล้าน . ย้ำว่าข้อมูลและความเข้าใจของพิธีกรข่าวสำคัญ และผมเข้าใจว่าคนทั่วไปเองก็รู้สึกแบบนั้น ดังนั้นไม่ควรไปโทษที่พิธีกรฝ่ายเดียว แต่ผู้มีหน้าที่โดยเฉพาะรัฐบาลและประกันสังคมเองควรเร่งสร้างความเข้าใจให้สื่อมวลชนและประชาชนให้รอบด้าน . ผมมีประเด็นอยากชวนพิจารณาดังนี้ - ปัญหาคือพิธีกรข่าวพูดข้อมูลไม่ครบ และอย่างที่พิธีกรอีกท่านว่ามันจะเป็นการราดน้ำร้อนไปในอารมณ์ค...