จี้รัฐเอาผิดผู้ก่อมลพิษปลาหมอคางดำ รองอธิบดี ทช. ยันต้องระบุจำเลยให้ได้ก่อนฟ้อง

วันนี้ (14 พฤษภาคม 2569) — ในเวทีสัมมนา "มิติใหม่แห่งการบริหารจัดการปลาหมอคางดำ : สู่การใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่า" จัดโดยคณะกรรมาธิการการเกษตรและสหกรณ์ วุฒิสภา ณ อาคารรัฐสภา ผมได้ตั้งคำถามคมกริบถึงกระบวนการตรวจสอบและความรับผิดชอบของผู้ที่เกี่ยวข้องกับการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ ซึ่งปัจจุบันยังคงสร้างความเดือดร้อนแก่เกษตรกรและระบบนิเวศอย่างต่อเนื่อง ซึ่งที่ผ่านมาผมได้พยายามตั้งกระทู้ถามต่อรัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมมาโดยตลอด แต่ยังไม่ได้รับคำตอบที่ชัดเจน
การบริหารจัดการที่ผ่านมามันมีลักษณะกะปริกกะปรอย จนกระทั่งเกิดการระบาดและขยายพื้นที่ออกไปเรื่อย ๆ พร้อมระบุว่าปัญหานี้ดำเนินมายาวนานกว่า 16 ปีแล้ว โดยไม่มีการจัดการอย่างจริงจังและต่อเนื่อง
ผมตั้งข้อสังเกตเพิ่มเติมว่าการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำส่งผลกระทบโดยตรงต่อทรัพยากรสัตว์น้ำ ซึ่งถือเป็นทรัพยากรธรรมชาติตามนิยามของพระราชบัญญัติส่งเสริมและรักษาคุณภาพสิ่งแวดล้อม อาจเข้าข่ายความรับผิดตามมาตรา 97 ของกฎหมายดังกล่าว และเรียกร้องให้มีการสอบสวนตรวจสอบผู้กระทำผิดหรือผู้ที่มีส่วนทำให้เกิดการระบาดอย่างเป็นรูปธรรม รวมถึงตั้งคำถามว่าภาคเอกชนที่เกี่ยวข้องควรเข้ามาร่วมรับผิดชอบด้วยหรือไม่
ด้านอุกฤต สตภูมินทร์ รองอธิบดีกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง (ทช.) ชี้แจงในเชิงหลักการว่า การดำเนินคดีทางกฎหมายจะเกิดขึ้นได้ต้องระบุตัวผู้ถูกกล่าวหาให้ได้ก่อน โดยตั้งข้อสังเกตว่าการเข้ามาของปลาหมอคางดำในประเทศไทยมีความเป็นไปได้ 2 กรณี คือการนำเข้าโดยได้รับอนุญาตจากหน่วยงานที่รับผิดชอบ และการลักลอบนำเข้าโดยไม่ทราบตัวผู้กระทำ
"ถ้าจะมีการฟ้องร้อง โจทก์ต้องรู้ก่อนว่าจะฟ้องใคร การจะให้มีความรับผิดชอบทางแพ่งได้ก็ต้องหาก่อนว่าจำเลยคือใคร" อุกฤตกล่าว
สำหรับแนวทางการจัดการในระยะนี้ นายอุกฤตย้ำว่าภาครัฐมุ่งเน้นไปที่การ "กำจัด" เป็นหลัก โดยไม่ส่งเสริมการเพาะเลี้ยงเพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์น้ำชนิดรุกรานนี้ฝังรากถาวร พร้อมระบุว่าการสร้างมูลค่าจากการกำจัดสามารถใช้เป็นแรงจูงใจดึงให้ประชาชนมีส่วนร่วมได้ แต่ต้องไม่นำไปสู่การส่งเสริมให้ปลาหมอคางดำอยู่คู่กับระบบนิเวศไทยในระยะยาว