ทันข่าววุฒิสภา “รธน.ใหม่ เมื่อประชาชนถูกดันสู่ศูนย์กลางการร่างกติกาประเทศ” คุยกับ นายเทวฤทธิ์ มณีฉาย

วันก่อนผมได้มีโอกาสให้สัมภาษณ์ในรายการ "ทันข่าววุฒิสภา"ในหัวข้อ "ปลดล็อคทางตันรัฐธรรมนูญใหม่ เมื่อประชาชนถูกดันสู่ศูนย์กลางการร่างกติกาประเทศ" รวมทั้งประเด็นที่กลุ่ม สว. เสียงข้างน้อย พยายามเสนอแก้ไขรัฐธรรมนูญ มาตรา 256 เพื่อเปิดทางสู่การจัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

.
ประเด็นแรก สำหรับร่างที่มี สว.ลงชื่อนั้น ตามรัฐธรรมนูญ ม.256 (1) ด่านแรกที่ท้าทายมากคือต้องรวบรวมเสียงสนับสนุนจากสมาชิกรัฐสภา (สส. และ สว. รวมกัน) ให้ได้อย่างน้อย 1 ใน 5 หรือ 140 เสียง เพื่อให้สามารถนำเสนอเข้าสู่สภาได้
.
ประเด็นที่สอง สำหรับไอเดียของร่างนี้ คือโมเดลใหม่ แยก "คนฟังเสียง" กับ "คนร่าง" ออกจากกัน ต้องบอกตรงๆ ว่า ร่างนี้ ไม่ได้ให้ประชาชนเลือก "คนจรดปากการ่าง" โดยตรง แต่เสนอให้ตั้งองค์กรใหม่ 2 ชุดขึ้นมาทำงานร่วมกัน ได้แก่
.
1. สภาการมีส่วนร่วมของประชาชนฯ 200 คน อันนี้มาจากการเลือกตั้งของประชาชน (แบ่งเขต 100 คน และบัญชีรายชื่อ 100 คน) ทำหน้าที่จัดเวทีรับฟังความเห็น กำกับดูแลกระบวนการ และให้ความเห็นชอบร่างสุดท้ายก่อนนำไปทำประชามติ
.
2. คณะกรรมการยกร่างรัฐธรรมนูญ จำนวน 35 คน เป็นผู้เชี่ยวชาญที่มาจากการสรรหาและกลั่นกรองโดยรัฐสภา ทำหน้าที่ลงมือเขียนกฎหมายตามเสียงสะท้อนที่ได้มาจากสภาการมีส่วนร่วมของประชาชนฯ โดยห้ามผู้ดำรงตำแหน่งทางการเมืองหรือองค์กรอิสระเข้ามาเป็นกรรมการ เพื่อป้องกันผลประโยชน์ทับซ้อน
.
ประเด็นที่สาม ต้องย้ำว่าเราไม่ได้แอนตี้นักการเมือง แต่พยายามไม่ให้ผู้เล่นหลักในกติกาใหม่เข้ามาแทรกแซงจนอาจขัดกันแห่งผลประโยชน์ รวมทั้งเน้นโปร่งใสตรวจสอบได้ โดยในขั้นตอนการร่าง รัฐสภาจะมีอำนาจแค่อภิปรายและตั้งข้อสังเกตเท่านั้น ไม่มีอำนาจแก้ไขเนื้อหา และจะต้องมีการรายงานความคืบหน้าทุก 60 วัน พร้อมถ่ายทอดสดการประชุมคณะกรรมการยกร่างฯ ทุกขั้นตอน เพื่อให้ประชาชนจับตาดูได้
.
ประเด็นเพิ่มเติมเกี่ยวกับการร่างรัฐธรรมนูญใหม่
.
1. ต้องมี 'เดิมพัน' หรือ 'ความรับผิดชอบ' หากประชามติคว่ำ สภาต้องรับผิดชอบ หากสภาดึงดันจะใช้กลไกการร่างที่ประชาชนไม่มีส่วนร่วมหรือไม่มีคูหาเลือกตั้ง แล้วสุดท้ายร่างรัฐธรรมนูญฉบับนั้นไปตกม้าตาย ไม่ผ่านการทำประชามติจากประชาชน ฝ่ายการเมืองและรัฐสภาควรต้องมี "เดิมพัน" ในการรับผิดชอบทางการเมือง เช่น การยุบสภา ไม่ใช่ลอยตัวปล่อยให้ใช้รัฐธรรมนูญปี 2560 ต่อไปหน้าตาเฉย
.
2. "ร่างฉบับประชาชน" สำคัญที่สุด สภาต้องรับฟัง ร่างแก้ไขรัฐธรรมนูญที่ภาคประชาชนกำลังล่ารายชื่อ 50,000 ชื่ออยู่นั้น มีความสำคัญอย่างยิ่งและควรได้รับการพิจารณาควบคู่ไปกับร่างของพรรคการเมืองหรือสภา ไม่ควรถูกปัดตกในวาระแรก เพราะรัฐธรรมนูญคือกติกาของทุกคน
.
3. ไขข้อข้องใจคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญ ที่ 18/2568 ในวันที่ 19 มิถุนายนนี้ ทางกรรมาธิการพัฒนาการเมืองฯ สว. จะเข้าหารือกับประธานศาลรัฐธรรมนูญ เพื่อขอความชัดเจนเกี่ยวกับคำวินิจฉัยเดิมที่เคยระบุว่า "รัฐสภาไม่อาจให้ประชาชนเลือกผู้ร่างได้โดยตรง" ว่าในทางปฏิบัติแล้วสามารถตีความให้ประชาชนมีส่วนร่วมทางอ้อม (เช่น การเลือกสภาการมีส่วนร่วมฯ ตามที่เสนอ) ได้มากน้อยเพียงใด เพื่อให้ทุกฝ่ายเดินหน้าต่อไปได้โดยไม่ต้องกังวลว่าจะขัดรัฐธรรมนูญ