ที่ประชุม สว. ถกร่าง พรบ. สร้างเสริมสังคมสันติสุขวาระ 2-3 ปิดช่องนิรโทษ ม.112 เยาวชนทุกทาง

วันนี้ (30 มิถุนายน 2569) ในการประชุมวุฒิสภา วาระพิจารณาร่าง พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข พ.ศ. .... วาระ 2 ซึ่งคณะกรรมาธิการ (กมธ.) วิสามัญพิจารณาเสร็จแล้ว ในขั้นตอนการพิจารณารายมาตรา ผมในฐานะกรรมาธิการเสียงข้างน้อยได้อภิปรายเสนอขอสงวนความเห็นในมาตรา 3 โดยเสนอให้มีการเปิดช่องนิรโทษกรรมแก่ผู้กระทำความผิดตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 112 เฉพาะกลุ่มเยาวชนที่มีอายุต่ำกว่า 18 ปีในขณะกระทำความผิด
.
แม้ร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้จะมีการล็อกหลักการไม่ให้มีการนิรโทษกรรมใน 3 ฐานความผิดหลัก คือ คดีทุจริตประพฤติมิชอบ คดีมาตรา 112 และคดีที่ทำให้ผู้อื่นถึงแก่ชีวิตหรือบาดเจ็บสาหัส แต่เมื่อพิจารณาตามข้อเท็จจริงแล้วในกลุ่มเยาวชนอายุต่ำกว่า 18 ปีไม่พบว่ามีผู้กระทำความผิดในฐานคดีทุจริตหรือคดีที่ทำให้ผู้อื่นถึงแก่ชีวิต แต่มีเพียงคดีตามมาตรา 112 เท่านั้น
.
ผมเสนอว่ากระบวนการนี้เป็นความคิดแบบกระบวนการยุติธรรมเชิงสมานฉันท์เพื่อหวังฟื้นฟูและหาทางออกร่วมกัน ให้เรากลับมาอยู่ร่วมกันในสังคมสันติสุขโดยไม่ได้มุ่งหวังผลที่จะประหัตประหาร ลงโทษ หรือแก้แค้นทดแทนกัน
.
พร้อมกันนี้ยังได้หยิบยกตัวอย่างในอดีตหลังเหตุการณ์ 6 ตุลาคม 2519 ซึ่งต่อมามีการออก พรบ. นิรโทษกรรมฯ ในปี 2521 โดยในครั้งนั้นเป็นการนิรโทษกรรมให้กับผู้ความผิดทั้งหมดรวมถึงคดีตามมาตรา 112 และไม่ได้จำกัดเฉพาะกลุ่มเด็กหรือเยาวชนด้วยซ้ำ แต่สำหรับร่างกฎหมายฉบับปัจจุบันกลับไม่มีการนิรโทษกรรมในส่วนนี้เลย
.
ผมมองว่าการเปิดช่องทางนิรโทษกรรมให้เยาวชนเปรียบเสมือน "รูระบาย" และเป็นการโอบรับเยาวชนที่อาจยังรู้เท่าไม่ถึงการณ์เรื่องกฎหมายให้กลับคืนมา แม้กระบวนการนี้จะไม่สามารถรับประกันได้ว่าพวกเขาจะเปลี่ยนความคิดหรืออุดมการณ์เดิม แต่สิ่งสำคัญคือเยาวชนจะได้เรียนรู้ข้อบัญญัติของกฎหมายและเข้าใจว่าจะต้องอยู่ร่วมกับบรรทัดฐานและกติกาของสังคมนี้อย่างไรในอนาคต ซึ่งอาจนำไปสู่การไม่กระทำความผิดซ้ำอีก
.
ในช่วงท้ายผมขอความเห็นใจและวิงวอนต่อที่ประชุมวุฒิสภาให้ร่วมกันพิจารณาในประเด็นนี้ เนื่องจากจำนวนเยาวชนที่เข้าข่ายมีจำนวนไม่มาก เพื่อเป็นการแสดงให้เห็นว่าสังคมไทยเป็นสังคมที่มีความเมตตากรุณา มองเห็นเจตนาและความมุ่งหมายที่ดีของเยาวชนที่อาจเลือกใช้วิธีการที่ผิดพลาด และให้โอกาสพวกเขาได้กลับคืนสู่สังคมเพื่อเดินหน้าไปด้วยกัน
.
ทั้งนี้ในการพิจารณาร่าง พ.ร.บ. สร้างเสริมสังคมสันติสุข ที่ประชุมวุฒิสภา วาระ 2 น่าเสียดายว่าที่ประชุมไม่เห็นด้วยกับการเสนอให้เปิดช่องนิรโทษกรรมเยาวชนในคดีมาตรา 112 ในร่างมาตรา 3 ที่พวกผมในฐานะ กมธ. เสียงข้างน้อยสงวนความเห็นกันไว้ และที่น่าเสียใจคือมติที่ประชุมกลับเห็นชอบกับการเพิ่มวรรคสองในมาตรา 11 สร้างเงื่อนไขไม่ให้มีการใช้มาตรการพิเศษแทนดำเนินคดีอาญากับเยาวชน ซึ่งเท่ากับว่าจะไม่มีใครได้ประโยชน์จากมาตรา 11 นี้ เพราะเดิมออกแบบมาก็เพื่อคนกลุ่มนี้
.
อย่างไรก็ตามกลไกตามมาตรา 11 นี้ ก็มีอยู่ในกฎหมายศาลเยาวชนและครอบครัวและวิธีพิจารณาคดีเยาวชนและครอบครัวอยู่แล้วในฐานะมาตรการ "หันเหคดี" อย่างที่ พูนสุข พูนสุขเจริญ ทนายสิทธิมนุษยชนและผู้เสนอร่าง พ.ร.บ.นิรโทษกรรมประชาชน พ.ศ. .. ...ที่ถูก สส.ตีตั้งตั้งแต่วาระแรก โพสต์ผ่านเฟซบุ๊กอธิบายว่ามาตรานี้ว่า จากชั้น ส.ส.เดิม ไม่ได้มีประโยชน์ใดๆ ในทางปฏิบัติอยู่แล้ว เยาวชนที่ถูกดำเนินคดี 112 ที่ประสงค์จะเข้ามาตรการตามวิเยาวชนสามารถทำได้อยู่แล้วโดยไม่ต้องอาศัยความเห็นคณะกรรมการ คนที่เหลืออยู่คือคนที่ไม่ประสงค์จะเข้ามาตรการ