วิกฤตตะวันออกกลางสะท้อนปัญหาแรงงานติดกับดักหนี้–ปัญหาพลังงานซ้ำเติมแรงงานแพลตฟอร์ม คนไทยไม่ได้ทั้งมะพร้าวทั้งน้ำมัน

วันนี้ (23 มีนาคม 2569) ที่ประชุมวุฒิสภาพิจารณาญัตติด่วนว่าด้วยผลกระทบต่อประเทศไทยจากสถานการณ์การสู้รบในภูมิภาคตะวันออกกลาง ซึ่งเสนอโดย สว. รัชนีกร ทองทิพย์ โดยผมได้อภิปรายสนับสนุนญัตติพร้อมสะท้อนภาพรวมผลกระทบทั้งต่อแรงงานไทยในต่างประเทศและต่อเศรษฐกิจภายในประเทศ
.
ผมชี้ให้เห็นว่าสถานการณ์ของแรงงานไทยในพื้นที่เสี่ยงโดยเฉพาะในอิสราเอลยังคงน่าเป็นห่วง แม้จะมีความเสี่ยงด้านความปลอดภัยและมีรายงานผู้เสียชีวิตจากเหตุการณ์ความไม่สงบแต่จำนวนผู้แสดงความประสงค์เดินทางกลับประเทศยังมีเพียงหลักร้อย ปัจจัยสำคัญคือภาระหนี้สินที่แรงงานจำนวนมากต้องแบกรับจากการกู้ยืมเพื่อไปทำงานต่างประเทศทำให้ไม่สามารถตัดสินใจกลับประเทศได้ง่าย แม้ต้องเผชิญความเสี่ยงต่อชีวิต
.
ผมเห็นว่ามาตรการช่วยเหลือของภาครัฐที่มีอยู่ยังไม่เพียงพอในการรองรับปัญหาเชิงโครงสร้างโดยเฉพาะเรื่องหนี้สินและต้นทุนชีวิต หากรัฐต้องการให้แรงงานคำนึงถึงความปลอดภัยก็ควรมีมาตรการรองรับภาระทางการเงินอย่างจริงจัง ควบคู่ไปกับการอำนวยความสะดวกในการเดินทางกลับ
.
ในอีกด้านหนึ่ง มาตรการชะลอการส่งแรงงานไปยังพื้นที่เสี่ยงแม้จะช่วยลดความเสี่ยงด้านความปลอดภัยแต่กลับส่งผลกระทบต่อแรงงานที่อยู่ระหว่างการเตรียมตัวเดินทาง หลายคนได้ลาออกจากงานเดิมและก่อหนี้เพื่อใช้เป็นค่าใช้จ่ายในการเดินทางแล้ว อีกทั้งยังเกิดขึ้นในช่วงที่รัฐเพิ่งเปิดรับสมัครแรงงานไปทำงานในอิสราเอลภายใต้โครงการความร่วมมือไทย–อิสราเอลทำให้เกิดความย้อนแย้งในเชิงนโยบาย ผมจึงเห็นว่าควรมีมาตรการเยียวยาแรงงานกลุ่มดังกล่าวอย่างเป็นรูปธรรม
.
สำหรับสถานการณ์ภายในประเทศ ผมสะท้อนถึงปัญหาการขาดแคลนน้ำมันและการเข้าคิวเติมน้ำมันในหลายพื้นที่ ซึ่งไม่เพียงสะท้อนปัญหาด้านอุปทานแต่ยังชี้ให้เห็นถึงข้อบกพร่องในการบริหารจัดการของภาครัฐ ผมตั้งข้อสังเกตว่าประชาชนยังคงรอคำตอบเกี่ยวกับความชัดเจนในการตรวจสอบการกักตุนหรือความผิดปกติในระบบการกระจายน้ำมัน
.
ผมยังเชื่อมโยงปัญหานี้กับเศรษฐกิจฐานราก โดยยกตัวอย่างกรณีราคามะพร้าวตกต่ำซึ่งก่อนหน้านี้มีข้อเสนอให้นำมะพร้าวไปจำหน่ายผ่านปั๊มน้ำมัน แต่เมื่อเกิดปัญหาน้ำมันขาดแคลนและปั๊มบางแห่งไม่สามารถให้บริการได้ตามปกติจึงกลายเป็นภาพสะท้อนว่า “ไม่ได้ทั้งมะพร้าวและไม่ได้ทั้งน้ำมัน”
.
ในส่วนของแรงงานแพลตฟอร์มหรือไรเดอร์ ผมชี้ว่าแรงงานกลุ่มนี้ได้รับผลกระทบโดยตรงจากทั้งราคาน้ำมันที่เพิ่มขึ้นและเวลาที่สูญเสียไปกับการเข้าคิวเติมน้ำมัน ส่งผลให้ไม่สามารถทำรอบการให้บริการได้ตามปกติและอาจถูกลดคะแนนหรือระงับบัญชีจากระบบของแพลตฟอร์ม ผมจึงเสนอให้ภาครัฐเข้าไปเจรจากับผู้ให้บริการแพลตฟอร์มเพื่อปรับเงื่อนไขทั้งในเรื่องค่าตอบแทนและการผ่อนปรนมาตรการลงโทษในช่วงวิกฤต
.
ท้ายที่สุดในระยะยาวผมเสนอให้ใช้สถานการณ์วิกฤตพลังงานเป็นโอกาสในการทบทวนนโยบายความร่วมมือด้านพลังงานกับประเทศเพื่อนบ้านโดยเฉพาะกัมพูชาในพื้นที่ทับซ้อนทางทะเลที่คาดว่ามีทรัพยากรพลังงาน ซึ่งอาจเป็นแนวทางในการเสริมสร้างความมั่นคงด้านพลังงานและลดความขัดแย้งระหว่างประเทศหากสามารถพัฒนาร่วมกันได้อย่างเหมาะสม