Thai PBS ความหวังของสื่อสาธารณะ และโจทย์ว่าด้วยสิทธิสวัสดิภาพของคนทำงาน

 

วานนี้ (28 ตุลาคม 2568) ผมได้อภิปรายรายงานผลการปฏิบัติงานประจำปี 2567 ขององค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ Thai PBS
.
ท่ามกลางอุตสาหกรรมสื่อที่แข่งขันกันอย่างดุเดือด เรามีสื่อขนาดใหญ่จำนวนมากที่มีอิทธิพลต่อทิศทางข้อมูลข่าวสารและเป้าหมายของสังคม เราไม่ได้ปรามาสหรือดูแคลนสื่อเหล่านั้นที่ทำงานเพื่อตอบสนองกระแสสังคม แต่ในท่ามกลางสื่อนับร้อย Thai PBS คือองค์กรที่ยังคงยืนอยู่ในฐานะสื่อสาธารณะอย่างแท้จริงที่นำเสนอข้อมูลที่แตกต่าง ทั้งในด้านประเด็น แหล่งข่าว และเรื่องเล่าที่มาจากประชาชนผู้เป็นเจ้าของปัญหาในพื้นที่
.
สิ่งหนึ่งที่ผมมองเห็นชัดคือ Thai PBS ทำงานแบบ “กัดไม่ปล่อย” การรายงานข่าวเชิงตรวจสอบต่อประเด็นที่อาจถูกลืมเลือนไป พร้อมยืนยันความรับผิดชอบของผู้เกี่ยวข้อง แม้เมื่อกระแสสังคมจะไหลเร็วเพียงใด Thai PBS ก็ยังยืนหยัดไล่ตามประเด็นสาธารณะอย่างต่อเนื่อง
.
อัตลักษณ์สำคัญประการหนึ่งคือความเป็นอิสระจากทุนเอกชน ทำให้ Thai PBS กล้าสะท้อนความจริงถึงบริษัทใหญ่ที่เกี่ยวข้องกับปัญหาสาธารณะ ตัวอย่างเช่นการรายงานเรื่องของปลาหมอคางดำในพื้นที่ยี่สาร อัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม ซึ่งเป็นบ้านของผมเอง การเปิดเผยข้อมูลเหล่านี้ทำได้เพราะ Thai PBS ไม่ต้องพึ่งพาโฆษณาและท่อน้ำเลี้ยงจากทุนใหญ่
.
อย่างไรก็ตาม คำถามสำคัญที่ Thai PBS ต้องพิสูจน์ให้ได้ก็คือความเป็นอิสระจากรัฐเองด้วย เนื่องจากการดำเนินงานยังอยู่บนฐานงบประมาณสาธารณะ การสะท้อนผลประโยชน์ประชาชนจึงต้องทำได้อย่างแท้จริง
.
อีกหนึ่งผลงานสำคัญคือการทำงานเครือข่ายสื่อพลเมือง เช่น C-Site ในการเฝ้าระวังปลาหมอคางดำ ทำให้ข้อมูลเชิงประจักษ์ปรากฏชัดว่าการแพร่ระบาดเกิดเป็นหย่อม ๆ และน่าจะเกิดจากการกระทำของมนุษย์มากกว่าการแพร่ตามธรรมชาติ การมีภาพและข้อมูลในพื้นที่จริงจึงช่วยให้ฝ่ายนโยบาย รวมถึงสภาสามารถใช้ประกอบการพิจารณากฎหมายและนโยบายต่าง ๆ ได้อย่างถูกต้อง นอกจากนี้ Thai PBS ยังทำหน้าที่ติดตามการดำเนินนโยบายภาครัฐ ผ่าน Policy Watch ช่วยให้สาธารณะและฝ่ายนิติบัญญัติมองเห็นตัวละคร ผู้ได้รับผลกระทบ และความคืบหน้าอย่างเป็นระบบ
.
แต่เหนือสิ่งอื่นใดผมมองว่า “คนทำงาน Thai PBS” คือรากฐานสำคัญของความสำเร็จทั้งหมดนี้ รายงานประจำปีอาจกล่าวถึงการพัฒนาความรู้เท่าทันเทคโนโลยีของคนทำงาน แต่สิ่งที่ยังไม่เห็นได้ชัดคือคุณภาพชีวิต สวัสดิภาพ ความมั่นคงในการทำงาน และเสรีภาพในสถานประกอบการของคนทำงานเอง
.
Thai PBS นำเสนอข่าวด้านสิทธิแรงงานเป็นจำนวนมาก แต่คำถามคือคนทำงานของ Thai PBS ทุกรูปแบบ ทั้งลูกจ้างประจำ รายปี รหัสต่าง ๆ ไปจนถึงฟรีแลนซ์ ได้รับสิทธิและสวัสดิการอย่างทั่วถึงหรือไม่ พวกเขาสามารถรวมตัว ต่อรอง และมีปากเสียงในฐานะแรงงานได้มากน้อยเพียงใด
.
เมื่อ Thai PBS เป็นสื่อที่ยืนหยัดเรื่องสิทธิและเสรีภาพของประชาชน การสะท้อนสิทธิแรงงานของคนในองค์กรเองก็เป็นสิ่งที่ต้องทำให้ปรากฏเป็นรูปธรรมในรายงานเช่นกัน ผมจึงได้ฝากคำถามนี้ไว้ให้ผู้แทน Thai PBS ได้ชี้แจง และหวังว่า Thai PBS จะยังคงเป็นที่พึ่งของสาธารณะ เป็นสื่อที่มีอิสระ และเป็นที่ทำงานที่เคารพในศักดิ์ศรีของคนทำงานทุกคน
.
พิเศษ จิรยาศักดิ์ รองผู้อำนวยการองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (ส.ส.ท.) หรือ Thai PBS ชี้แจงตอบคำถามของผมว่าอุตสาหกรรมสื่อทั่วโลกกำลังเผชิญสถานการณ์ปรับตัวและลดคนงานอย่างต่อเนื่อง โดยยกตัวอย่างกรณีล่าสุด Amazon สหรัฐอเมริกา ที่มีรายงานเลิกจ้างพนักงานกว่า 30,000 คน ทั้งใน Prime Video และ Amazon MGM แต่ในส่วนของ Thai PBS ยังรักษากำลังคนไว้ได้อย่างมั่นคง ปัจจุบันมีพนักงานรวม 1,042 คน
.
รองผู้อำนวยการ Thai PBS กล่าวว่าตัวเลขอัตราการลาออกหรือ turnover rate ขององค์กรอยู่ที่ 3.8% ต่ำกว่าเกณฑ์เฉลี่ยของอุตสาหกรรมสื่อที่ประมาณ 10% สะท้อนให้เห็นว่าพนักงานมีความผูกพันกับองค์กรสูง ทั้งยังมีระดับความพึงพอใจและการมีส่วนร่วมอยู่ในระดับดีมาก
.
พิเศษให้ข้อมูลเพิ่มเติมว่าบุคลากรของ Thai PBS ไม่ว่าจะเป็นกลุ่มรหัส 8 หรือรหัส 0 ล้วนทำงานกับองค์กรมาอย่างยาวนาน โดยอายุเฉลี่ยของพนักงานอยู่ราว 45 ปี และมีอายุงานเฉลี่ยมากกว่า 10 ปี นับตั้งแต่การก่อตั้งองค์กรเข้าสู่ปีที่ 18 แล้ว ถือเป็นหลักฐานสำคัญว่าองค์กรมีเสถียรภาพด้านทรัพยากรบุคคล
.
ในส่วนของค่าตอบแทนและสวัสดิการพิเศษยืนยันว่า Thai PBS จัดให้พนักงานอยู่ในระดับที่ดี หากเทียบกับองค์กรสื่ออื่น ๆ ในอุตสาหกรรมเดียวกัน และยังมีการทบทวนสิทธิประโยชน์อย่างต่อเนื่อง เพื่อส่งเสริมขวัญและกำลังใจ รวมถึงการสร้างค่านิยมในการทำงานให้เกิดประโยชน์ต่อสังคมอย่างแท้จริง
.
ท้ายที่สุด รองผู้อำนวยการ ส.ส.ท. ย้ำว่าการดูแลบุคลากรคือรากฐานสำคัญในการขับเคลื่อนสื่อสาธารณะให้ทำงานได้อย่างเต็มประสิทธิภาพ พร้อมรักษาคุณค่าที่องค์กรมีต่อประชาชนต่อไป