จับตาหลัง สว. เห็นชอบ 2 กกต. ทวนความจำมาตรฐานจริยธรรม-หลักขัดกันแห่งผลประโยชน์

วันที่ 20 ตุลาคม 2568 หลังประธานวุฒิสภามีหนังสือแจ้งว่าญัตติที่ผมเสนอให้ ชะลอการให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) ตกไป เนื่องจากเห็นว่าเป็นญัตติซ้ำกับที่เสนอไว้ก่อนหน้านี้ ผมได้ลุกขึ้นชี้แจงต่อที่ประชุมเพื่อขอให้พิจารณาใหม่ โดยยืนยันว่ามีพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญตามข้อบังคับการประชุมวุฒิสภาข้อที่ 51 ด้วยเหตุเปลี่ยนแปลงสำคัญ 3 ประการ ดังนี้
.
1) เมื่อวันที่ 4 ตุลาคมที่ผ่านมา สำนักงานคณะกรรมการการเลือกตั้งได้ชี้แจงความคืบหน้าคดีที่อยู่ในชั้นไต่สวนว่า ปัจจุบันเรื่องดังกล่าวอยู่ในการพิจารณาของคณะอนุกรรมการวินิจฉัยชี้ขาดปัญหาหรือข้อโต้แย้ง คณะที่ 36 ซึ่งอยู่ระหว่างจัดทำความเห็นเพื่อเสนอให้คณะกรรมการการเลือกตั้งพิจารณาวินิจฉัยในชั้นต่อไป แสดงให้เห็นถึงพัฒนาการของสำนวนที่แตกต่างจากเดิม
.
2) ญัตติที่เสนอครั้งแรกเมื่อวันที่ 21 กรกฎาคมยังไม่ทราบกำหนดวันเลือกตั้งทั่วไป แต่ปัจจุบันทราบแล้วว่าจะมีการเลือกตั้งในอีกไม่กี่เดือนข้างหน้า จึงเห็นว่าความชอบธรรมของ กกต. ชุดใหม่ มีความสำคัญอย่างยิ่งต่อความเชื่อมั่นทางการเมืองและต่อการจัดการเลือกตั้งที่จะมาถึง
.
3) ญัตติที่ตกไปก่อนหน้านี้ เป็นการขอให้ชะลอการเลือกตุลาการและกรรมการการเลือกตั้งอีกสองคนซึ่งเป็นคนละบุคคลกับรอบนี้ โดยผมเปรียบเทียบว่า จุดอ้างอิงคนละจุด เปรียบเหมือนครั้งก่อนเราแก้ปัญหาแม่น้ำแม่กลอง คราวนี้เป็นปัญหาแม่น้ำเจ้าพระยา แม้จะเป็นแม่น้ำเหมือนกันแต่ก็เป็นคนละสายและคนละฤดูกาล
.
ทั้งหมดนี้จึงสะท้อนว่าพฤติการณ์เปลี่ยนแปลงไปอย่างมีนัยสำคัญ จึงขอให้ประธานวุฒิสภาวินิจฉัยอีกครั้ง พร้อมเสนอญัตติด้วยวาจาในที่ประชุมโดยมีผู้รับรองญัตติครบถ้วน แต่ประธานยังคงมีความเห็นว่าเป็นญัตติซ้ำ ญัตติจึงตกไปตามระเบียบ
.
ภายหลังการชี้แจงดังกล่าว ที่ประชุมเข้าสู่วาระการพิจารณาให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้ง 2 ราย ประกอบด้วยนายอนันต์ สุวรรณรัตน์และนายณรงค์ รักร้อย ผมจึงได้อภิปรายต่อในประเด็นจริยธรรมและความเป็นกลางขององค์กรอิสระ

.
โดยผมได้อภิปรายในส่วนของผู้ได้รับการเสนอชื่อทั้งสองพร้อมระบุว่า แม้การตรวจสอบจริยธรรมของผู้ได้รับการเสนอชื่ออาจเป็นเรื่องยากในขั้นตอนก่อนเข้ารับตำแหน่ง แต่สิ่งที่สำคัญคือเมื่อได้รับตำแหน่งแล้วจะต้องยึดมั่นในหลักจริยธรรมและหลีกเลี่ยงการขัดกันแห่งผลประโยชน์อย่างเคร่งครัด
.
ผมกล่าวย้ำว่าแม้ผมจะมีหนึ่งเสียงในการพิจารณาแต่ก็ไม่ใช่ผู้ตัดสินสุดท้าย เพียงต้องการฝากข้อคิดแก่ผู้ที่จะได้รับตำแหน่ง พร้อมยกตัวอย่างกรณีในอดีตเพื่อเป็นบรรทัดฐานทางจริยธรรม เช่น
- ปี 2555 นายจรัญ ภักดีธนากุล ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญในขณะนั้น เคยมีกรณีถอนตัวจากองค์คณะ เนื่องจากถูกวิจารณ์เรื่องความขัดกันแห่งผลประโยชน์ หลังแสดงความเห็นล่วงหน้าในคดีการแก้ไขรัฐธรรมนูญ
.
- มีนาคม 2568 นายอุดม รัฐอมฤต ตุลาการศาลรัฐธรรมนูญ ถอนตัวจากคดีพิจารณาการทำประชามติ เนื่องจากเคยให้ความเห็นในคำวินิจฉัยก่อนหน้า (คำวินิจฉัยที่ 4/2564) ถือเป็นการแสดงความรับผิดชอบต่อหลักจริยธรรม
.
- อีกกรณีหนึ่งคือ พล.ต.อ. วัชรพล ประสารราชกิจ ประธานคณะกรรมการป้องกันและปราบปรามการทุจริตแห่งชาติ (ป.ป.ช.) เมื่อปี 2561 ที่ถอนตัวจากการพิจารณาคดี “แหวนมารดา–นาฬิกาเพื่อน” เนื่องจากถูกตั้งข้อสังเกตว่าใกล้ชิดกับผู้ถูกกล่าวหา
.
ตัวอย่างเหล่านี้เป็นแนวทางสำคัญที่กรรมการในองค์กรอิสระควรยึดถือ เพื่อรักษาความน่าเชื่อถือของสถาบันที่ทำหน้าที่ตรวจสอบและตัดสินประเด็นสำคัญของประเทศ ทั้งนี้ผมยังได้ฝากข้อคิดไปยังผู้ได้รับการเสนอชื่อทั้งสองรายว่า หากได้รับตำแหน่งแล้วควรถือหลักความเป็นกลางทางการเมือง และหลีกเลี่ยงการมีส่วนได้เสียในคดีหรือการตัดสินใด ๆ ที่อาจเกี่ยวข้องกับผู้มีอำนาจทางการเมืองในปัจจุบัน
ผมทิ้งท้ายว่าสมาชิกทุกคนในวุฒิสภา แม้บางท่านรวมถึงผมเองจะเป็นผู้ถูกกล่าวหาในบางกรณี แต่ก็ยังคงมีหน้าที่ร่วมกันในการคัดเลือกบุคคลเข้าสู่ตำแหน่งสำคัญ ผมเพียงหวังว่า การเลือกในครั้งนี้จะสะท้อนถึงความโปร่งใสและความรับผิดชอบต่อสาธารณะอย่างแท้จริง
.
อนึ่ง ท้ายที่สุดที่ประชุมวุฒิสภาลงคะแนนให้ความเห็นชอบบุคคลผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้งจำนวน 2 คน โดยนายอนันต์ สุวรรณรัตน์ ให้ความเห็นชอบ 137 คะแนน ไม่ให้ความเห็นชอบ 1 คะแนน งดออกเสียง 29 คะแนน ส่วนนายณรงค์ รักร้อย ให้ความเห็นชอบ 135 คะแนน ไม่ให้ความเห็นชอบ ไม่มี งดออกเสียง 32 คะแนน ไม่ลงคะแนนเสียง 1 คะแนน
.
ผลการออกเสียงลงคะแนนปรากฏว่า นายอนันต์ สุวรรณรัตน์ และนายณรงค์ รักร้อย ได้รับความเห็นชอบจากวุฒิสภาด้วยคะแนนเสียงไม่น้อยกว่ากึ่งหนึ่งของจำนวนสมาชิกทั้งหมดเท่าที่มีอยู่ของวุฒิสภา จึงถือว่าได้รับความเห็นชอบให้ดำรงตำแหน่งกรรมการการเลือกตั้ง