"การทำข่าวไม่ใช่อาชญากรรม": เมื่อ 'กกต.' ฟ้องปิดปากสื่อ วิกฤตศรัทธาและการล่มสลายของความโปร่งใส

วันนี้ (28 กุมภาพันธ์ 2569) ผมมีโอกาสได้ร่วมงานเสวนานื่องในโอกาสมอบรางวัล "สื่อมวลชนเพื่อสิทธิมนุษยชน" โดยแอมเนสตี้ อินเตอร์เนชั่นแนล ประเทศไทย ในหัวข้อ "การนำเสนอข่าวไม่ใช่อาชญากรรม JOURNALISM IS NOT A CRIME”
.
ในงานเสวนานี้ผมได้ร่วมแบ่งปันว่าสถานการณ์ปัจจุบันสะท้อนให้เห็นถึงปัญหาการใช้อำนาจขององค์กรอิสระ โดยเฉพาะ กกต. ที่เลือกใช้วิธีการฟ้องปิดปาก (SLAPP) ต่อสื่อมวลชนและประชาชนที่เข้ามาตรวจสอบการทำงาน ทั้งที่เสรีภาพในการตรวจสอบควรเป็นรากฐานที่รัฐต้องรับรอง ไม่ใช่สิ่งที่รอรับส่วนบุญหรือการประทานให้จากผู้มีอำนาจ ซึ่งหากเราไม่ลุกขึ้นสวนกลับอย่างมีอารยะหรือยืนหยัดในหลักการ วันหนึ่งเราอาจไม่มีเรี่ยวแรงเหลือเพื่อต่อสู้เมื่อถูกริบเสรีภาพคืนไปจนหมด ยิ่งในสังคมที่มีลักษณะอำนาจนิยม สื่อจะเผชิญกับการกลั่นกรองข้อมูลด้วยความกลัวในจิตใจจนไม่กล้านำเสนอความจริง เพราะกลัวว่าจะทำสิ่งที่ "ถูก" แต่ไม่ "ถูกใจ" ผู้มีอำนาจ
.
นอกจากนี้ ผมเห็นว่าปัญหาดังกล่าวเป็นเรื่องเชิงระบบที่เกิดจากรัฐธรรมนูญปี 2560 ซึ่งตัดขาดอำนาจของประชาชนในการตรวจสอบหรือถอดถอนองค์กรอิสระ อีกทั้งที่มาของ กกต. ส่วนใหญ่ยังยึดติดกับสายข้าราชการประจำ ทำให้ขาดความยึดโยงกับสิทธิเสรีภาพของประชาชนอย่างแท้จริง ที่น่ากังวลคือ กกต. ได้ตัดคำว่า "โปร่งใส" ออกจากสโลแกนเดิม แล้วแทนที่ด้วยคำว่า "ชอบด้วยกฎหมาย" ซึ่งผมมองว่าการไล่ฟ้องประชาชนที่ไปสังเกตการณ์เลือกตั้งนั้น เป็นการกระทำที่ขัดต่อยุทธศาสตร์ 20 ปีของ กกต. เองที่ระบุว่าต้องการสร้างเครือข่ายประชาธิปไตยและส่งเสริมสิทธิพลเมือง
.
ในฐานะที่ผมทำงานในกรรมาธิการพัฒนาการเมืองฯ ผมยืนยันว่าจะใช้พื้นที่นี้ในการตรวจสอบและรับฟังปัญหาการถูกฟ้องร้องจากกรณีดังกล่าว แม้ว่าทาง กกต. จะอ้างว่าต้องฟ้องเพื่อป้องกันตัวเองจากการถูกฟ้องฐานละเว้นการปฏิบัติหน้าที่ (ม.157) แต่ผมคิดว่าการกระทำที่เกินกว่าเหตุและไม่สมดุลกับสิทธิเสรีภาพนั้น เป็นเรื่องที่ต้องสร้างบรรทัดฐานใหม่ เพื่อไม่ให้ประชาชนต้องไปใช้สิทธิเลือกตั้งด้วยความหวาดกลัว จนไม่สามารถสะท้อนเจตนารมณ์ที่แท้จริงออกมาได้