เวทีเสวนาถอดบทเรียนการเลือกตั้ง สส. ปี 2569 ชี้ปัญหาบัตรเสียพุ่ง-ระบบรายงานผลสะดุด จี้ กกต. แก้ไขกติกาฟื้นศรัทธาประชาชน

 
.
เมื่อวันที่ 25 กันยายน 2569 ณ ห้องวายุภักษ์ 3 - 4 โรงแรมเซ็นทารา ไลฟ์ ศูนย์ราชการฯ แจ้งวัฒนะ ได้มีการจัดกิจกรรม “ถอดบทเรียน (อีกครั้ง) กับการเลือกตั้งสมาชิกสภาผู้แทนราษฎร” โดยมีนายรังสิมันต์ โรม ประธานคณะกรรมาธิการการกฎหมาย การยุติธรรมและสิทธิมนุษยชน เป็นผู้กล่าวเปิดงาน ภายในงานมีการเสวนาจากตัวแทนพรรคการเมือง นักวิชาการ ภาคประชาสังคม และคณะกรรมการการเลือกตั้ง (กกต.) เพื่อทบทวนปัญหาและอุปสรรคจากการเลือกตั้งที่ผ่านมา
.
ในเวทีเสวนา ตัวแทนจากหลายภาคส่วนได้ชี้ให้เห็นถึงปัญหาข้อบกพร่องในการจัดการเลือกตั้ง สส. ปี 2569 นายยิ่งชีพ อัชฌานนท์ จาก iLaw ระบุถึงปัญหาการเลือกตั้งล่วงหน้าที่การจ่าหน้าซองด้วยรหัส 4 ตัวสร้างความสับสนและเกิดการจ่าหน้าผิดพลาด รวมถึงปัญหาระบบรายงานผลคะแนนที่หยุดชะงักไปในช่วงเวลา 19.43 น. และ 20.49 น. ก่อนจะกลับมาทยอยรายงานผลอีกครั้งในช่วงดึก ซึ่งทำให้ประชาชนคลางแคลงใจและตั้งคำถามถึงกระบวนการจัดการคะแนน
.
ทางด้านนายพริษฐ์ วัชรสินธุ สส. พรรคประชาชน ได้หยิบยกประเด็นการใช้บาร์โค้ดในบัตรเลือกตั้งแบบแบ่งเขตมาตั้งข้อสังเกตว่า บาร์โค้ดดังกล่าวสามารถระบุรหัสบัตรได้ ซึ่งอาจขัดต่อหลักการลงคะแนนโดยลับ และอาจนำไปสู่การซื้อเสียงหรือข่มขู่ได้ โดยศาลรัฐธรรมนูญจะมีกำหนดวินิจฉัยในประเด็นนี้ในวันจันทร์ที่ 28 กันยายน 2569
.
นอกจากนี้ นายพงษ์ศักดิ์ จันทร์อ่อน จาก We Watch ชี้ให้เห็นว่า ประเทศไทยมีจำนวนบัตรเสียสูงที่สุดในภูมิภาค โดยในการเลือกตั้งปี 2569 มีบัตรเสียเพิ่มขึ้นเป็น 3 ล้านใบ ซึ่งเป็นผลมาจากการที่บัตรเลือกตั้งมีเพียงหมายเลขแต่ไม่มีการพิมพ์ชื่อผู้สมัคร
.
ขณะที่ รศ. ดร.ยุทธพร อิสรชัย สะท้อนภาพรวมว่า การเลือกตั้งครั้งนี้มีประชาชนออกมาใช้สิทธิต่ำสุดในรอบ 20 ปี ซึ่งสะท้อนถึงความถดถอยทางประชาธิปไตยและการสูญเสียความเชื่อมั่นของประชาชนต่อกระบวนการทางการเมือง
.
ว่าที่ร้อยตรี ภาสกร สิริภคยาพร รองเลขาธิการ กกต. ได้ชี้แจงในเวทีเสวนาว่า ทาง กกต. ขอน้อมรับข้อบกพร่องเพื่อนำไปปรับปรุงแก้ไข โดยระบุว่าความล่าช้าในการรายงานผลเกิดจากการที่การเลือกตั้งครั้งนี้มีการจัดการทำประชามติร่วมด้วย จึงทำให้มีข้อมูลจำนวนมาก ประกอบกับการกรอกข้อมูลผ่านสมาร์ตโฟนที่หน้าหน่วยอาจเกิดความผิดพลาดได้ พร้อมยืนยันว่าไม่มีห้องลับในการจัดการคะแนน และผลคะแนนที่ติดไว้หน้าหน่วยไม่สามารถแก้ไขได้อย่างแน่นอน
.
ในช่วงบ่ายของกิจกรรม ได้มีการระดมความคิดเห็นและจัดทำข้อเสนอแนะเพื่อปรับปรุงการเลือกตั้งในอนาคต โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้
.
- การพิมพ์บัตรเลือกตั้งจะต้องมีการระบุชื่อผู้สมัครและพรรคการเมืองลงไปบนบัตรด้วย
- หมายเลขของผู้สมัครแบบแบ่งเขตและแบบบัญชีรายชื่อควรใช้หมายเลขเดียวกันเพื่อป้องกันความสับสน
- ห้ามใช้บาร์โค้ดบนบัตรเลือกตั้ง แม้จะอ้างว่าใช้เพื่อป้องกันการปลอมแปลงก็ตาม
- สำหรับการเลือกตั้งล่วงหน้า เสนอให้ใช้ระบบพิมพ์จ่าหน้าซองแทนการเขียนด้วยมือเพื่อลดความผิดพลาด
- เสนอให้มีการแยกอำนาจหน้าที่ของ กกต. ให้ชัดเจน โดยให้ กกต. ทำหน้าที่บริหารจัดการเลือกตั้งเพียงอย่างเดียว และให้หน้าที่ในการชี้ขาดข้อพิพาทเป็นของศาล
- ควรเปิดโอกาสให้ประชาชนผู้มีสิทธิเลือกตั้งสามารถสมัครเป็นกรรมการประจำหน่วยเลือกตั้ง (กปน.) ได้
เป็นต้น
(ทีมงาน)