'สุชาติ' ตอบวุฒิสภา วิกฤต 'ปลาหมอคางดำ' ลาม 15 จังหวัดอ่าวไทย แต่ระบุ 'ยังไร้หลักฐานประจักษ์' ทำระบบนิเวศพัง

.
10 ก.ย.ที่ผ่านมา กระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมโดยนายสุชาติ ชมกลิ่น รัฐมนตรีว่าการกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ส่งหนังสือรายงานความคืบหน้าการตรวจสอบและการดำเนินคดีแก่ผู้ต้องรับผิดชอบต่อความเสียหายจากการแพร่ระบาดของปลาหมอคางดำ ต่อสำนักงานเลขาธิการวุฒิสภา เพื่อตอบกระทู้ถามของผม โดยมีรองเลขาธิการวุฒิสภา ปฏิบัติราชการแทนเลขาธิการวุฒิสภา ทำหนังสือแจ้งผลการดำเนินงานมาให้ผมทราบ
.

[สถิติการแพร่ระบาด ลาม 15 จังหวัดชายฝั่งอ่าวไทย]

.
จากผลการติดตามสถานการณ์ของกรมทรัพยากรทางทะเลและชายฝั่ง ระหว่างปี พ.ศ. 2567–2569 ยืนยันว่า ปัจจุบันปลาหมอคางดำมีการแพร่กระจายตัวอยู่ในพื้นที่ชายฝั่งอ่าวไทยรวม 15 จังหวัด 37 อำเภอ ประกอบด้วย จังหวัดตราด, จันทบุรี, ระยอง, ชลบุรี, ฉะเชิงเทรา, สมุทรปราการ, กรุงเทพมหานคร, สมุทรสาคร, สมุทรสงคราม, เพชรบุรี, ประจวบคีรีขันธ์, ชุมพร, สุราษฎร์ธานี, นครศรีธรรมราช และสงขลา
.
- พื้นที่ระบาดระดับรุนแรงที่สุด (พบมากกว่า 100 ตัว ต่อ 100 ตารางเมตร): บริเวณปากแม่น้ำประแส จังหวัดระยอง
- พื้นที่ระบาดระดับปานกลาง (พบระหว่าง 10–100 ตัว ต่อ 100 ตารางเมตร): คลองท่าเข็น จ.สงขลา, คลองแพรกเมือง จ.นครศรีธรรมราช และอ่าวคุ้งกระเบน จ.จันทบุรี
- ขอบเขตการระบาด: ส่วนใหญ่อยู่ในบริเวณคลองป่าชายเลน ปากแม่น้ำ และแหล่งน้ำกร่อยที่เชื่อมต่อกับทะเล โดยผลสำรวจยังไม่พบการระบาดในระบบนิเวศแนวปะการัง แหล่งหญ้าทะเล ทะเลสาบสงขลา และยังไม่พบการข้ามไปแพร่ระบาดในฝั่งทะเลอันดามัน
.

[พฤติกรรมการกิน และการจัดเกณฑ์ทางกฎหมาย]

.
รายงานระบุผลการศึกษาองค์ประกอบในกระเพาะอาหารของปลาหมอคางดำในทุกช่วงขนาด พบว่า เป็นปลาที่มีพฤติกรรมการกินอาหารแบบกินได้ทั้งพืชและสัตว์ (Omnivore) โดยตรวจพบทั้งพืชน้ำ สาหร่าย และชิ้นส่วนเนื้อสัตว์
.
ในทางกฎหมาย ปลาหมอคางดำจัดเป็นชนิดพันธุ์ต่างถิ่นที่รุกราน ตามทะเบียนรายการที่ 1 ของมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 20 กุมภาพันธ์ 2561 ซึ่งสำนักงานนโยบายและแผนทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม (สผ.) ได้ปรับปรุงทะเบียนและมาตรการป้องกัน ควบคุม และกำจัด เพื่อเสนอคณะรัฐมนตรีพิจารณาเห็นชอบต่อไป
.

[กระทรวงทรัพย์ฯ ระบุยังไม่มีหลักฐานยืนยันว่าทำระบบนิเวศเสื่อมโทรม]

.
ประเด็นที่น่าจับตาในรายงานฉบับนี้คือ ในหน้าสุดท้ายของเอกสารระบุว่า "ปัจจุบันยังไม่มีหลักฐานเชิงประจักษ์ที่ยืนยันได้โดยตรงว่าปลาหมอคางดำเป็นสาเหตุที่ทำให้ระบบนิเวศเสื่อมโทรม และทำให้ความหลากหลายทางชีวภาพของสัตว์น้ำพื้นถิ่นลดลง"
.
โดยทางกระทรวงฯ ให้เหตุผลว่า ความเสื่อมโทรมของระบบนิเวศเกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน เช่น คุณภาพน้ำ ตะกอน การพัฒนาพื้นที่ชายฝั่ง และการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ดังนั้น การยืนยันระดับผลกระทบและประเมินมูลค่าความเสียหายเชิงเศรษฐกิจและสังคมอย่างแม่นยำ จำเป็นต้องมีการศึกษาวิจัยและติดตามระยะยาว เพื่อนำไปใช้กำหนดมาตรการฟื้นฟูระบบนิเวศที่เหมาะสมต่อไป