ประชาชนแทบไม่รู้จักคนที่มาถืออำนาจองค์กรอิสระ เพราะกระบวนการปิดลับมาก ทั้งที่ต้องเปิดเผย โปร่งใส รวมทั้งมีส่วนร่วมมากกว่านี้

 

ภาพประกอบที่คุณเห็นในโพสต์นี้ คือ ข้อมูลที่สาธารณชนได้ทราบผู้ที่จะได้รับการพิจารณาให้ดำรงตำแหน่งสำคัญของประเทศ ในที่นี้คือ "ผู้ตรวจการแผ่นดิน" ผ่านรายงานของ กมธ.สามัญเพื่อทำหน้าที่ตรวจสอบประวัติฯ ผู้ได้รับการเสนอชื่อดังกล่าว ของวุฒิสภา อีกแผ่นที่ใส่มาในรายงานคือ "แบบรายการตรวจสอบฯ" เปล่าๆ ที่เหลือคือการบันทึกคำสั่งแต่งตั้งและกระบวนการแบบไม่ระบุรายละเอียด (ดูรายงานที่พูดถึง https://pis.parliament.go.th/PARFileDownloadProxy/download?s=-l8r2Pe6kX1cLovAB0m_Se6ojPeXLLZZKyPO7pBLw-z5V-3hNKk3WLwCWU5joKLpKxX0j5_Nm2rW1eIjRI9rk7WaHNnVolIDTmeo_gz72dDniDHW89Xhbd7y9dR3lFL4hMqBF1u1Sz3toSVRgFRuUo7I9pdrUC_XHkc=&ref=9877661&n=1)
.
ประเด็นสำคัญคือ ข้อบังคับการประชุมฯ สว. ข้อ 109 ได้ระบุว่าการประชุมของ กมธ.นี้ ให้ "กระทำเป็นลับ" รายงานของ กมธ.จึงทำแยกเป็น 2 ส่วน คือส่วนที่ปรากฎตามลิงก์ สรุปแบบสาธารณชนไม่รู้เรื่อง กับส่วนที่เป็น "รายงานลับ" ตามข้อบังคับที่ 112 ซึ่งหากติดตามการประชุม สว. เวลาพิจารณาเห็นชอบผู้ได้รับการเสนอชื่อให้ดำรงตำแหน่งองค์กรอิสระหรือศาลรัฐธรรมนูญ จะพบว่ามี 2 ส่วน คือส่วนที่พิจารณา/อภิปรายเปิดเผย และส่วนที่พิจารณาและอภิปรายลับ และอย่างที่เรามักเห็นส่วนที่เปิดเผยเราจะเห็นคนอภิปรายสนับสนุน แต่ทำไมผลลงมติกลับ "ไม่ให้ความเห็นชอบ" ในหลายๆ ครั้ง เมื่อจะหันมาดูว่าเพราะอะไร ในเมื่อตัวรายงานก็มาอยู่เพียง 1 หน้า A4
.
ทั้งที่หากพิจารณาให้ดี ข้อบังคับที่ 110 วรรคสอง ระบุว่า "รายงานของคณะกรรมาธิการสามัญดังกล่าวจะแยกจัดทำบางส่วนเป็นรายงานลับก็ได้" จะเห็นว่าข้อนี้มีการใช้คำว่า "บางส่วน" เป็นรายงานลับ ไม่ใช่เอาส่วนใหญ่เป็นรายงานลับ และส่วนที่ลับก็ ในกรณีนี้ให้ระบุข้อมูล ข้อเท็จจริงและพยานหลักฐานที่ได้จากการตรวจสอบฯ แต่ไม่รวมการสัมภาษณ์ถามตอบ Q&A และหลายครั้งเป็นข้อมูลที่สาธารณชนพึงทราบเพราะเป็นตำแหน่งที่จะต้องมารับผิดรับชอบในการใช้อำนาจสูงขนาดนี้ด้วย
.
เมื่อพิจารณาต่อถึงรายงานของคณะกรรมการสรรหาฯ (ที่ประกอบด้วย ปธ.ศาลฎีกา, ศาลปกครอง ปธ.สภา ผู้นำฝ่ายค้าน และตัวแทนองค์กรอิสระที่เหลือ) ก่อนที่จะมาถึงการพิจารณาของ สว. (ดูภาพประกอบ 2 ภาพท้าย หรือดูตัวอย่างตามลิงก์ https://prt.parliament.go.th/.../d8f1e32f-c3e8.../content) จะเห็นได้ว่าจะมีการให้ความเห็นของกรรมการสรรหาแต่ละคนประกอบ รวมทั้งมีบันทึกการสัมภาษณ์ทั้งส่วนของแสดงวิสัยทัศน์และ Q&A ด้วย
.
ความจริงแลัวรัฐธรรมนูญ ม.129 วรรคหก ระบุไว้ชัดเจนว่า "ให้สภาผู้แทนราษฎรและวุฒิสภาเปิดเผยบันทึกการประชุม รายงานการดําเนินการ รายงานการสอบหาข้อเท็จจริง หรือรายงานการศึกษา แล้วแต่กรณี ของคณะกรรมาธิการให้ประชาชนทราบเว้นแต่สภาผู้แทนราษฎรหรือวุฒิสภา แล้วแต่กรณี มีมติมิให้เปิดเผย" แต่ด้วยข้อบังคับดังกล่าวข้างต้น ซึ่งเล็กกว่ารัฐธรรมนูญ กลายเป็นรายงานเรียกว่า 98% ของ กมธ.สอบประวัติฯ ฝั่ง สว. เป็นลับ มีให้ประชาชนทั่วไปอ่านได้เพียงประวัติผู้ได้รับการเสนอชื่อ 1 หน้า A4 เท่านั้น
.
ไม่เพียงรัฐธรรมนูญ ม.129 วรรคหก ที่บัญญัติให้เปิดเผยให้ประชาชนทราบ เราจะเห็นว่าในการแถลงนโยบายของรัฐบาล ประกาศถึงความพยายามเข้าเป็นสมาชิก OECD ซึ่งก็วางหลักความเปิดเผยและโปร่งใส และหัวใจสำคัญของความโปร่งใสคือกระบวนการได้มาขององค์กรตรวจสอบการทุจริต คอร์รัปชันหรือพวกองค์กรอิสระ เรียกว่าจะขึ้นธรรมาสน์เราก็ต้องจับท่านๆ ล้างเท้าให้สาธารณชนเห็นก่อนนั่นล่ะ
.
ที่ผ่านมาผมได้มีโอกาสอภิปรายไม่เห็นกับการลงมติให้รายงานเป็นลับ แต่ก็มีข้อบังคับอย่างที่อ้างถึงว่าการพิจารณาของ กมธ.ให้กระทำเป็นลับอยู่ทุกครั้ง ผมคิดว่าจะเสนอแก้ข้อบังคับที่ 110 วรรคสอง เพื่อขยายความคำว่า "บางส่วนเป็นรายงานลับก็ได้" นั้น แค่ไหนอย่างไร ไม่ใช่ "บางส่วน" = 98% ของกระบวนการพิจารณา อย่างที่ผ่านๆ มา เหลือให้ประชาชนรู้เพียงแค่ 1 หน้า A4