พ.ร.บ.นิรโทษกรรม ประกาศลงราชกิจจานุเบกษาแล้ว จับตาคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข ในสัดส่วนผู้ทรงคุณวุฒิด้านสิทธิมนุษยชน

พ.ร.บ.สร้างเสริมสังคมสันติสุข ประกาศลงราชกิจจานุเบกษาแล้ว โดยกลไกหลังจากนี้คือการตั้งคณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุข ซึ่งจะมีหน้าที่และอำนาจสำคัญ คือ การวินิจฉัยชี้ขาดการได้รับนิรโทษกรรม การรับเรื่องร้องเรียน ไปจนถึงการจัดทำข้อเสนอแนะเกี่ยวกับการสร้างเสริมสังคมสันติสุขต่าง ๆ สัดส่วนของคณะกรรมการชุดนี้ ประกอบด้วย นายกรัฐมนตรีเป็นประธาน ปลัดกระทรวงยุติธรรม เลขาธิการ กสม. และปลัดสำนักนายกรัฐมนตรี ซึ่งจะเป็นกรรมการโดยตำแหน่ง

.

• ตัวที่ประกาศลงราชกิจจาฯ https://ratchakitcha.soc.go.th/documents/123992.pdf

.
อย่างไรก็ตาม จะมีกลุ่มที่เป็นสัดส่วนผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมาย สิทธิมนุษยชน หรือกระบวนการยุติธรรม ที่วิปรัฐบาล วิปฝ่ายค้าน และที่ประชุมอธิการบดีเสนอ รวมถึงผู้เชี่ยวชาญจากภาคประชาสังคมด้านการจัดการความขัดแย้งและอำนวยความยุติธรรมที่ประธานสภาเสนอ สัดส่วนตรงนี้มีถึง 4 คน จากทั้งหมด 9 คน แม้ผู้เสนอชื่อจะถูกระบุไว้เฉพาะเจาะจง แต่ด้วยคุณสมบัติของผู้ทรงคุณวุฒิด้านกฎหมาย สิทธิมนุษยชน กระบวนการยุติธรรม และการจัดการความขัดแย้งเหล่านี้ ผมมองว่าคนที่ทำงานในประเด็นสิทธิมนุษยชนควรจับตา ตรวจสอบ และร่วมเสนอชื่อเพื่อให้วิปรัฐบาล วิปฝ่ายค้าน ที่ประชุมอธิการบดี และประธานสภาพิจารณาด้วย
.

ส่วนกลไกบริหารโทษกรณีนักโทษในคดีที่ไม่ได้รับการนิรโทษกรรม (เช่น ม.112) แต่มีเหตจูงใจทางการเมืองหรือความขัดแย้งทางการเมือง สามารถมองหามาตรการบริหารโทษ เช่น การคุมขังในสถานที่คุมขัง ทีไม่ใช่เรือนจำได้ โดยให้ กก.สร้างเสริมสังคมสันติสุข เสนอแนะต่อ รมว.ยุติธรรม หรืออธิบดีกรมราชทัณฑ์ให้ออกมาตรการนี้ มาจากข้อสังเกตที่ผมเสนอไว้ ข้อ 2 ของ กมธ.สร้างเสริมสังคมสันติสุขนี้ (เดิมเสนอเป็นบทบัญญัติในร่าง พ.ร.บ.เลย แต่โหวตแพ้ เลยเจรจาขอเป็นข้อสังเกต ซึ่ง กมธ.เห็นชอบและผ่านที่ประชุม สว.ไปแล้ว)

อีกทั้งข้อสังเกตในรายงานของ กมธ.วิสามัญพิจารณาร่าง พ.ร.บ. ฉบับนี้ ในชั้นวุฒิสภา ยังเปิดช่องให้กรณีผู้ที่ไม่ได้รับการนิรโทษกรรม เช่น ผู้ต้องขังตามมาตรา 112 ที่มีมูลเหตุจูงใจทางการเมือง สามารถใช้กลไกการบริหารโทษได้ เช่น การคุมขังในสถานที่คุมขังที่ไม่ใช่เรือนจำ ซึ่งเป็นการแยกออกจากนักโทษคดีอาญาทั่วไป เหมือนเมื่อครั้งปี 2554 ที่ใช้สโมสรตำรวจเป็นที่คุมขังนักโทษทางการเมือง หรือการคุมขังในบ้านพัก (House arrest) ในส่วนนี้ คณะกรรมการสร้างเสริมสังคมสันติสุขสามารถเสนอแนะไปยัง รมว.ยุติธรรม หรืออธิบดีกรมราชทัณฑ์ เพื่อพิจารณามาตรการบริหารโทษได้ อันจะเป็นประโยชน์ต่อการสร้างเสริมสังคมสันติสุข สำหรับกรณีผู้ต้องขังที่มีเหตุจูงใจทางการเมืองแต่ไม่ได้รับการนิรโทษกรรมตาม พ.ร.บ. ฉบับนี้