ก่อนปลาหมอคางดำระบาด 16 จังหวัด รัฐบาลไทยพยายามทำอะไรมาบ้าง?

จากปัญหาการระบาดของสัตว์สายพันธุ์ต่างถิ่นรุกรานอย่างปลาหมอคางดำที่เป็นประเด็นวิพากษ์วิจารณ์รวมทั้งตรวจสอบหาต้นตออยู่ขณะนี้นั้น ไม่ใช่เป็นสิ่งที่เพิ่งเกิดขึ้น หากแต่มีการรายงานการระบาดที่ ต.ยี่สาร อ.อัมพวา จ.สมุทรสงคราม ตั้งแต่ปี 2555 จนเกษตรกรและภาคประชาสังคม จ.สมุทรสงคราม และ จ.เพชรบุรี ร้องเรียนไปยังคณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติ ต่อมาปี 61 คณะกรรมการสิทธิมนุษยชนแห่งชาติก็มีมติออกมาว่าการระบาดของปลาหมอคางดำนั้น ‘กระทบสิทธิการทำกินของเกษตรกรไทย’ และยังแนะกรมประมงควบคุมดูแลการนำเข้าสายพันธุ์ของเอกชนอย่างเคร่งครัด เร่งแก้ไขและป้องกันการระบาด
.
จากการตรวจสอบพบว่าในปี 2561 กรมประมง ในพื้นที่ จ.สมุทรสงคราม มีโครงการซื้อรับซื้อปลาหมอสีคางดำจากเกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแบบกึ่งธรรมชาติที่ได้รับผลกระทบจากการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำในพื้นที่จังหวัดสมุทรสงคราม ราว 80 ราย มูลค่ากว่า 6 ล้านบาท โดยตามรายงานข่าวของสำนักข่าวอิศรา เมื่อวันที่ 15 ก.ค.61 ระบุถึงการรับซื้อครั้งนั้นว่ามีการอนุมัติงบประมาณ 11,400,000 บาท เมื่อวันที่ 11 ก.ค.61 เพื่อดำเนินงานโครงการรับซื้อปลาหมอคางดำจากเกษตรกรที่ได้รับ ผลกระทบและจัดซื้อกากชาสนับสนุนให้เกษตรกรกำจัดปลาหมอคางดำในบ่อเลี้ยงสัตว์น้ำในพื้นที่จังหวัดสมุทรสงคราม โดยมีเป้าหมายการรับซื้อปลาหมอคางดำในราคากิโลกรัมละ 20 บาท เป้าหมาย 400 ตัน ในพื้นที่อำเภอเมืองสมุทรสงคราม ตำบลคลองโคน อำเภออัมพวา ตำบลยี่สาร แพรกหนามแดง จำนวนเกษตรกรที่ได้รับผลกระทบ ประมาณ 501 ฟาร์ม พื้นที่ 53,957 ไร่ นอกจากนั้น 13 ก.ค.61 พื้นที่ใกล้เคียงกันที่วัดปากลัด ต.บางตะบูน อ.บ้านแหลม จ.เพชรบุรี มีการรับซื้อปลาหมอสีคางดำ กิโลกรัมละ 20 บาท ตามโครงการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดปลาหมอสีคางดำที่มีผลกระทบต่อเกษตรกรและระบบนิเวศแหล่งน้ำในระยะเร่งด่วน เพื่อลดผลกระทบต่อเกษตรกรโดยมีระยะเวลารับซื้อไม่เกิน 31 สิงหาคมนี้ โดยมีเกษตรกรมาแจ้งขายปลาหมอสีคางดำแล้ว 20 ราย จำนวนประมาณ 55 ตัน
.
ขณะที่ปีเดียวกันมีโครงการเฝ้าระวังและฟื้นฟูระบบนิเวศ (ปลาหมอสีคางดำ) โดย กรมประมง พื้นที่จังหวัด สุพรรณบุรี ราว 1 แสนบาท ปี 2564 วิทยาลัยชุมชนสมุทรสาคร จังหวัด สมุทรสาคร มีโครงการส่งเสริมอาชีพเกาตรกรแปรรูปปลาหมอสีคางดำเพื่อเพิ่มมูลค่าฯ ใช้งบประมาณ 5 แสนบาท และต้นปี 2567 กรมประมง พื้นที่จังหวัด สมุทรสาคร ยังมีโครงการจ้างบริการจัดงานโครงการเปิดปฏิบัติการแก้ไขปัญหาการแพร่ระบาดของปลาหมอสีคางดำ งบประมาณ 5 แสนบาท เป็นต้น แต่การระบาดกลับยังขยายวงไปหลายจังหวัดที่ติดกับอ่าวไทย
.
ข้อมูลจากเพจ SROI TU หรือ ศูนย์วิจัยและพัฒนาเครื่องมือด้านการประเมินผลตอบแทนทางสังคม ม.ธรรมศาสตร์ โพสต์เมื่อวันที่ 2 ส.ค.ที่ผ่านมา โดยการประมาณการของคณะผู้วิจัยจากวิทยาลัยพัฒนศาสตร์ ป๋วย อึ๊งภากรณ์ ม.ธรรมศาสตร์ ต่อ "การระบาดของปลาหมอคางดำกับความสูญเสียทางเศรษฐกิจในตำบลแพรกหนามแดง" ก่อให้เกิดความเสียหายต่อวิถีชีวิตของเกษตรกรและชาวประมงท้องถิ่นในพื้นที่แพรกหนามแดง เป็นมูลค่าสูงถึง 131.96 ล้านบาท/ปี
.
ซึ่งมูลค่านี้ยังไม่ครอบคลุมถึงความเสียหายทางสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้น และเป็นมูลค่าความเสียหายเฉพาะพื้นที่ตำบลแพรกหนามแดง อำเภออัมพวา จังหวัดสมุทรสงคราม เท่านั้น
.
จากมาตรการที่ผ่านมาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมทั้งมูลค่าความเสียหายจาการระบาดของปลาหมอคางดำ นอกจากกระบวนการตรวจสอบหาต้นตอแล้ว คำถามที่หน่วยงานรัฐคงต้องตอบให้ประชาชนทราบอย่างชัดเจนคือ ระหว่างช่วงปี 2555 จนถึงต้นปี 2567 หรือ 12 ปีที่ปรากฎมีการระบาดของปลาหมอคางดำ กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ มีมาตรการป้องกันแก้ไขปัญหานอกจากการรับซื้อปลาหมอหรือไม่ อย่างไร? และด้วยการระบาดจะสร้างความเสียหายแต่เกษตรกรผู้เพาะเลี้ยงสัตว์น้ำแล้ว ยังกระทบต่อระบบนิเวศซึ่งจะกระทำต่อปริมาณสัตว์น้ำตามธรรมชาติและส่งผลต่อชาวประมงพื้นบ้าน กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีการสำรวจผลกระทบนี้หรือไม่ อย่างไร? จนกระทั่งที่ผ่านมาตั้งแต่เริ่มระบาดตั้งแต่ปี 2555 นอกจากการรับซื้อปลาหมอคางดำในปี 2561 แล้ว กระทรวงเกษตรและสหกรณ์มีมาตรการอื่นในการชดเชยและเยียวยาผลกระทบต่อเกษตรกรและชาวประมงหรือไม่ อย่างไร ครอบคลุม ทั่วถึงหรือไม่? ด้วย
.
ที่มากราฟิก : สืบค้นโครงการเกี่ยวกับปลาหมอคางดำตั้งแต่ปี 2561-2567 ผ่านระบบค้นหาข้อมูลโครงการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐ เว็บไซต์ https://actai.co/ เมื่อวันที่ 10 ส.ค.2567
.
[ทีมงาน]